جزئیات ترسناک از توافق سه کشور همسایه ایران / بن سلمان در اندیشه چیست؟

رهبران عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان جمعه گذشته پیمان دفاع مشترک مکه را امضا کردند و متعهد شدند که بازدارندگی جمعی را در برابر هر گونه اقدام تجاوزگرانه تقویت کنند و اظهار داشتند که حمله مسلحانه به هر یک از این سه کشور، حمله به همه آنها تلقی خواهد شد.

این پیمان در حالی منعقد شده است که این سه کشور با تنش‌های فزاینده منطقه‌ای، از جمله نگرانی‌ها در مورد گسترش دامنه نظامی اسرائیل و نفوذ منطقه‌ای ایران، دست و پنجه نرم می‌کنند. این کشورها با هم یک بلوک نظامی قابل توجه را تشکیل می‌دهند. ریاض صادرکننده برتر نفت است، آنکارا دومین ارتش بزرگ ناتو را دارد و اسلام آباد تنها کشور مسلمان دارای سلاح هسته‌ای است.

در این گزارش، الجزیره قدرت ترکیبی زمینی، هوایی و دریایی آنها را تجزیه و تحلیل می‌کند.

قدرت مشترک زمینی، هوایی و دریایی

بر اساس شاخص قدرت آتش جهانی ۲۰۲۶ که قابلیت‌های دفاعی ۱۴۵ کشور را رتبه‌بندی می‌کند، این سه کشور روی هم رفته نزدیک به ۱.۴ میلیون پرسنل نظامی فعال، ۳۴۰۰ هواپیما، ۶۰۰۰ تانک و بیش از ۳۴۰ دارایی دریایی دارند. این شاخص، توانایی بالقوه جنگ‌افروزی هر کشور را در زمین، هوا و دریا ارزیابی می‌کند و عواملی از جمله نیروی انسانی، تجهیزات، منابع طبیعی، امور مالی و جغرافیا را در نظر می‌گیرد.

نیروی انسانی: روی هم رفته، این سه کشور حدود ۱.۴ میلیون پرسنل فعال دارند که توسط نیروهای شبه‌نظامی و ذخیره بزرگ پشتیبانی می‌شوند. پاکستان با ۶۶۰ هزار پرسنل فعال، بزرگ‌ترین مجموعه پرسنل فعال را در اختیار دارد و پس از آن ترکیه با ۴۸۱ هزار و عربستان سعودی با ۲۴۷ هزار قرار دارند.

نیروی هوایی: آنها در مجموع ۳۴۱۵ هواپیمای نظامی شامل جت‌های جنگنده، بالگرد، هواپیماهای ترابری و هواپیماهای آموزشی نظامی را اداره می‌کنند. پاکستان حدود ۱۳۹۷ هواپیما، ترکیه ۱۱۰۱ و عربستان سعودی ۹۱۷ هواپیما در اختیار دارند.

نیروهای زمینی: این سه کشور حدود ۶۰۴۶ تانک و بیش از ۱۷۹۰۰۰ خودروی زرهی، در کنار هزاران سامانه توپخانه‌ای و سامانه‌های راکت‌انداز چندگانه، در اختیار دارند. پاکستان با ۲۶۷۷ تانک، ترکیه با ۲۲۸۴ تانک و عربستان سعودی با ۱۰۸۵ تانک، بیشترین تعداد تانک را دارند.

قدرت دریایی: ناوگان ترکیبی آنها شامل ۳۴۴ دارایی دریایی، شامل ۳۳ ناوچه، ۲۴ رزم‌ناو و ۲۲ زیردریایی است. ترکیه با ۱۹۲ دارایی دریایی در صدر قرار دارد و پس از آن پاکستان با ۱۲۰ و عربستان سعودی با ۳۲ دارایی قرار دارند.

هزینه‌های دفاعی: بودجه دفاعی مشترک آنها سالانه حدود ۱۲۴.۴ میلیارد دلار است. عربستان سعودی با ۶۳.۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۶، بیشترین بودجه نظامی را در بین این سه کشور دارد، در حالی که ترکیه ۵۱.۴ میلیارد دلار و پاکستان ۹.۱ میلیارد دلار طبق گزارش گلوبال فایرپاور کنار گذاشته‌اند.

قدرت‌های نظامی مکمل

آندریاس کریگ، تحلیلگر امنیتی و مشاور ریسک سیاسی متخصص در خاورمیانه و شمال آفریقا، گفت که اهمیت این پیمان در چگونگی تفاوت ظرفیت‌های نظامی این سه کشور نهفته است.

عربستان سعودی سرمایه، جغرافیا، زیرساخت‌ها و قدرت سیاسی را به این منطقه می‌آورد. ترکیه نیز پایگاه دفاعی-صنعتی پیشرفته، پهپادها، موشک‌ها، حسگرها، جنگ الکترونیک، سیستم‌های دریایی و تخصص نظامی ناتو را در اختیار دارد. در همین حال، پاکستان نیز نیروی انسانی، یک تشکیلات نظامی حرفه‌ای بزرگ، تجربه عملیاتی، تولیدات دفاعی و توانایی هسته‌ای خود را در اختیار این منطقه قرار می‌دهد.

این اتحاد برای هر کشور چه معنایی دارد؟

برای عربستان سعودی، این پیمان، مشارکت‌های دفاعی این کشور را فراتر از ایالات متحده متنوع می‌کند و قابلیت‌های نظامی پیشرفته ترکیه و بازدارندگی هسته‌ای پاکستان را در بحبوحه تهدیدهای فزاینده علیه کریدورهای دریایی حیاتی مانند تنگه هرمز و باب المندب، به آن می‌افزاید.

پاکستان یکی از ۹ کشوری است که دارای سلاح هسته‌ای است و اولین آزمایش آن را در سال ۱۹۹۸ انجام داد. این کشور با بیش از ۲۵۰ میلیون نفر جمعیت، برای واردات سلاح به شدت به چین وابسته است.

ترکیه که سال ۱۹۵۲ به ناتو پیوست، هیچ سلاح هسته‌ای ندارد، اما تحت ترتیبات اشتراک‌گذاری هسته‌ای ناتو، میزبان کلاهک‌های آمریکایی است.

دیوید دِ روچز، مدیر سابق امور شبه جزیره عربستان در وزارت دفاع ایالات متحده، به الجزیره گفت که این توافق همچنین در بحبوحه پیش‌بینی‌ناپذیر بودن صادرات غرب، به تنوع تسلیحاتی عربستان کمک می‌کند، زیرا ترکیه و پاکستان می‌توانند اقلامی مانند گلوله‌های توپخانه ۱۵۵ میلی‌متری را در مقیاس بزرگ تأمین کنند.

برای ترکیه و پاکستان، این توافق، بازارهای مالی عربستان سعودی را برای صنایع دفاعی آنها باز می‌کند - هر دو ظرفیت تولیدی بیش از توان اقتصاد خود دارند.

زید ام. بلباگی، شریک مدیریتی در شرکت مشاوره هاردکسل، به الجزیره گفت که برای ایالات متحده، این توافق خطرات زیادی دارد. او گفت: «پاکستان دریافت‌کننده کمک‌های ایالات متحده است، عربستان سعودی بزرگ‌ترین خریدار خارجی تجهیزات نظامی ایالات متحده است و ترکیه دومین ارتش بزرگ ناتو پس از ایالات متحده است - بنابراین، حضور آمریکا در این توافق بسیار جالب است.»

کریگ افزود که ایالات متحده همچنان بسیار مهم است، به ویژه برای اطلاعات، دفاع موشکی پیشرفته و فناوری نظامی پیشرفته - اما گفت که بازیگران منطقه‌ای می‌خواهند منابع خود را به جای خرید از واشنگتن به قدرت قابل استفاده تبدیل کنند: «مدل قدیمی عمدتاً بر مرکزمحور بود، واشنگتن در مرکز قرار داشت و کشورهای مختلف برای امنیت خود عمدتاً به ایالات متحده نگاه می‌کردند. آنچه اکنون در حال ظهور است، ارتباط افقی بین قدرت‌های منطقه‌ای است.»

کدام کشورهای دیگر می‌توانند به این پیمان بپیوندند؟

مصر تنها کشوری است که عضویت بالقوه آن از سوی یکی از امضاکنندگان به طور علنی مطرح شده است. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، مصر را «شریک طبیعی» نامید و گفت که انتظار دارد قاهره پس از حل مسائل فنی به آن بپیوندد. کریگ گفت که وزن نظامی، جغرافیای راهبردی و کنترل مصر بر کانال سوئز، آن را به یک عضو مهم برای این پیمان تبدیل می‌کند.

تحلیلگران می‌گویند، اما قاهره ممکن است نسبت به تعهدات نظامی الزام‌آور و تأثیر آن بر توافق‌های موجود خود محتاط باشد. کریم الجندی در چتم هاوس گفت: «مصر تنها در صورتی می‌تواند به این پیمان بپیوندد که متن آن از روابط کمکی آن با واشنگتن محافظت کند، اتحادها و پیمان‌های صلح موجود را تضعیف نکند و آزادی خود را برای تصمیم‌گیری در مورد زمان و مکان جنگ حفظ کند.»