پایان نواتک، آغاز مسیر تجاریسازی؛ چگونه ۱۰ تیم استارتاپی وارد مسیر همکاری با فنآوا شدند؟
رویداد استارتاپی نواتک با همکاری شرکت دانشبنیان کوئرا و گروه فنآوا، پس از شش ماه منتورینگ، تیمسازی و توسعه محصول به ایستگاه اختتامیه رسید.
رویداد نواتک را میتوان یکی از معدود برنامههایی دانست که تلاش کرده فاصله میان ایده، محصول و بازار را کوتاه کند. این رویداد که با همکاری شرکت دانشبنیان کوئرا و گروه فنآوا برگزار شد، تنها به معرفی تیمهای برتر یا اهدای جوایز محدود نماند؛ بلکه با امضای ۱۰ تفاهمنامه اولیه همکاری، مسیر تازهای را برای توسعه محصولات فناورانه، جذب سرمایه و ورود استارتاپها به بازار آغاز کرد.
در شرایطی که بسیاری از رویدادهای استارتاپی با معرفی برندگان به پایان میرسند، نواتک تلاش کرده است نقطه پایان مراسم را به نقطه آغاز همکاری میان تیمهای نوآور، صنعت و سرمایهگذاران تبدیل کند؛ مسیری که در صورت تداوم، میتواند شانس تبدیل ایدههای فناورانه به کسبوکارهای واقعی را افزایش دهد.
نواتک؛ از شناسایی استعدادها تا اتصال به بازار
نواتک با هدف شناسایی تیمهای مسئلهمحور در حوزه هوش مصنوعی و فناوریهای نوین طراحی شد؛ تیمهایی که بتوانند با تکیه بر دانش فنی، برای چالشهای واقعی کسبوکارها و صنایع راهکار ارائه دهند.
فعالیت اجرایی این رویداد حدود شش ماه پیش آغاز شد و طی این مدت، فرآیندی چندمرحلهای برای ارزیابی، آموزش، تیمسازی و توسعه محصول در نظر گرفته شد. در این دوره نزدیک به ۱۲۰۰ نفر در نواتک حضور داشتند و حاصل این مشارکت، شکلگیری بیش از ۲۰۰ تیم و طرح فناورانه بود.
پس از چند مرحله ارزیابی تخصصی، منتورینگ و اعتبارسنجی ایدهها، حدود ۳۰ تیم به مرحله نهایی راه پیدا کردند. این تیمها علاوه بر حضور در فضای نمایشگاهی، فرصت یافتند محصولات خود را در برابر مدیران صنعتی، داوران و سرمایهگذاران معرفی کنند. در نهایت نیز ۶ تیم برای ارائه روی صحنه دمو دی انتخاب شدند تا مدل کسبوکار، فناوری و برنامه توسعه محصول خود را تشریح کنند.
تفاوت نواتک با بسیاری از رویدادهای استارتاپی
یکی از مهمترین ویژگیهای نواتک، تمرکز بر مرحله پس از اختتامیه است؛ موضوعی که برگزارکنندگان آن را مهمترین تفاوت این رویداد با بسیاری از برنامههای مشابه میدانند.
در پایان مراسم، ۱۰ تیم منتخب تفاهمنامه اولیه همکاری با گروه فنآوا امضا کردند. این تفاهمنامهها به معنای نهایی شدن سرمایهگذاری نیست، بلکه آغاز فرآیند بررسی دقیقتر ظرفیت تجاری هر تیم محسوب میشود؛ فرآیندی که طی آن مدل کسبوکار، نیاز سرمایه، وضعیت حقوقی، ظرفیت بازار و شیوه همکاری هر استارتاپ بهصورت تخصصی ارزیابی خواهد شد.
به بیان دیگر، نواتک تلاش کرده به جای پایان دادن مسیر تیمها با اهدای جایزه، آنها را وارد مرحلهای کند که احتمال تبدیل محصول به یک کسبوکار پایدار افزایش یابد.
حمایتهایی فراتر از سرمایه نقدی
حمایت از استارتاپها تنها به تأمین منابع مالی محدود نمیشود؛ موضوعی که در طراحی مدل همکاری نواتک نیز مورد توجه قرار گرفته است.
بر اساس برنامه اعلامشده، هر تیم متناسب با سطح بلوغ محصول و نیازهای خود، میتواند از خدمات مختلفی بهرهمند شود؛ از منتورینگ تخصصی و خدمات شتابدهی گرفته تا فضای کار، مشاوره حقوقی، زیرساختهای فنی و پردازشی، توسعه بازار، تسهیلات مالی و سرمایهگذاری.
همچنین بستههای حمایتی پیشبینیشده میتواند تا سقف ۱۰ میلیارد تومان برای تیمهای واجد شرایط در نظر گرفته شود. البته نوع حمایت برای همه تیمها یکسان نخواهد بود و بسته به شرایط هر استارتاپ، ممکن است در قالب سرمایهگذاری مستقیم، سهامداری، مشارکت در پروژه یا ارائه زیرساخت و خدمات تخصصی انجام شود.
تجاریسازی؛ حلقهای که بسیاری از استارتاپها در آن متوقف میشوند
مسعود زندوکیلی، مدیرعامل گروه فنآوا، در مراسم اختتامیه نواتک با اشاره به ظرفیت بالای نیروی انسانی متخصص در کشور تأکید کرد که مشکل اصلی بسیاری از تیمهای فناور، نبود دانش فنی نیست؛ بلکه دشواری عبور از مرحله توسعه محصول و رسیدن به بازار است.
به گفته او، دانشگاهها و مراکز آموزشی هر سال نیروهای متخصص و ایدههای ارزشمند زیادی تربیت میکنند، اما این ظرفیت زمانی به ارزش اقتصادی تبدیل میشود که تیمها بتوانند به زیرساخت، سرمایه، شبکه ارتباطی و بازار دسترسی پیدا کنند.
بر همین اساس، نواتک تلاش کرده است علاوه بر شناسایی تیمهای مستعد، بستر لازم برای مذاکره با سرمایهگذاران، شرکتهای بزرگ و مجموعههای صنعتی را نیز فراهم کند تا مسیر تجاریسازی محصولات با سرعت بیشتری طی شود.
کوئرا چگونه حلقه گمشده میان آموزش و کسبوکار را هدف گرفت؟
یکی از نکات قابل توجه نواتک، نگاهی بود که برگزارکنندگان آن به مسیر رشد نیروی انسانی در اکوسیستم فناوری داشتند. این رویداد صرفاً با هدف برگزاری یک رقابت استارتاپی طراحی نشد، بلکه تلاش کرد شکافی را پر کند که سالهاست میان آموزش نیروهای متخصص و تبدیل توانمندی آنها به کسبوکار وجود دارد.
محمدباقر تبریزی، مدیرعامل شرکت دانشبنیان کوئرا، در آیین اختتامیه نواتک با اشاره به بیش از یک دهه فعالیت این مجموعه در حوزه آموزش و توسعه سرمایه انسانی گفت که آموزش، زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که بتواند به حل مسائل واقعی و خلق ارزش اقتصادی منجر شود.
به گفته او، کوئرا طی سالهای گذشته مسیرهای مختلفی از آموزش برنامهنویسی، برگزاری مسابقات تخصصی، توسعه مهارت و کاریابی را دنبال کرده است، اما همواره یک پرسش اساسی وجود داشته؛ اینکه نیروی متخصص پس از یادگیری مهارت، چگونه تیم تشکیل دهد، یک مسئله واقعی را شناسایی کند و در نهایت راهکار خود را به محصولی تبدیل کند که امکان حضور در بازار را داشته باشد.
نواتک با همین نگاه شکل گرفت؛ رویدادی که تلاش کرد افراد دارای تخصصهای مختلف را کنار یکدیگر قرار دهد تا از دل همکاری میان برنامهنویسان، متخصصان هوش مصنوعی، مدیران محصول و فعالان کسبوکار، محصولاتی متولد شوند که پاسخگوی نیازهای واقعی بازار باشند.
در این مسیر، صرف داشتن یک ایده جذاب کافی نبود. تیمها باید ثابت میکردند که مسئلهای واقعی را هدف گرفتهاند، راهکار آنها از نظر فنی قابلیت اجرا دارد و مدل کسبوکارشان میتواند به درآمد و توسعه پایدار برسد.
از امنیت هوش مصنوعی تا کشاورزی هوشمند؛ محصولاتی برای حل مسائل واقعی
یکی از ویژگیهای نواتک، تنوع قابل توجه محصولات ارائهشده بود. برخلاف تصور رایج از رویدادهای استارتاپی که اغلب در مرحله ایده باقی میمانند، بخش مهمی از تیمهای حاضر در این دوره توانسته بودند نمونه اولیه محصولات خود را توسعه دهند و حتی وارد مرحله آزمایش با کاربران واقعی شوند.
یکی از این تیمها، «هفتخوان» بود؛ گروهی دانشآموزی که بستری آموزشی برای تمرین امنیت سایبری و ارزیابی آسیبپذیری مدلهای زبانی هوش مصنوعی طراحی کرده است.
این پلتفرم با استفاده از یک مسیر داستانی هفتمرحلهای، کاربران را با مفاهیم تست نفوذ و امنیت مدلهای زبانی آشنا میکند و در عین حال، محیطی را در اختیار سازمانها و تیمهای فنی قرار میدهد تا امنیت مدلهای فارسی را ارزیابی و دادههای بومی مرتبط با حملات سایبری را جمعآوری کنند.
اعضای این تیم معتقدند یکی از چالشهای جدی توسعه هوش مصنوعی در ایران، کمبود دادههای بومی برای شناسایی آسیبپذیری مدلهای فارسی است؛ مسئلهای که «هفتخوان» تلاش میکند بخشی از آن را برطرف کند.
در بخش کشاورزی نیز تیم «داده کشت نوین» سامانهای مبتنی بر هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، تصاویر ماهوارهای و سنسورهای رطوبت خاک توسعه داده است که میتواند شرایط مزرعه را بهصورت لحظهای تحلیل کند و بهترین زمان آبیاری، مصرف کود، سمپاشی و برداشت محصول را به کشاورزان پیشنهاد دهد.
هدف این سامانه تنها افزایش بهرهوری نیست؛ بلکه کاهش مصرف آب، مدیریت هزینههای تولید و کاهش خسارتهای ناشی از خشکسالی، سرمازدگی و آفات نیز از مهمترین مزایای آن به شمار میرود. این محصول پس از حدود ۱۱ ماه توسعه، اکنون وارد مرحله آزمایش میدانی شده و توسط گروهی از کشاورزان مورد استفاده قرار میگیرد.
در حوزه گردشگری نیز تیم «بومرو» پلتفرمی مبتنی بر هوش مصنوعی معرفی کرد که فرآیند برنامهریزی سفرهای داخلی را شخصیسازی میکند. این سامانه با تحلیل بودجه، علایق، مدت سفر و محدودیتهای زمانی کاربران، برنامهای روزبهروز برای سفر طراحی میکند و امکان رزرو خدمات مورد نیاز را نیز در همان بستر فراهم میسازد.
اعضای این تیم اعلام کردند محصول آنها تنها در هفته نخست فعالیت توانسته صدها کاربر را بهصورت ارگانیک جذب کند و به درآمد اولیه برسد؛ موضوعی که نشان میدهد بخشی از محصولات حاضر در نواتک، پیش از پایان رویداد نیز وارد مسیر بازار شدهاند.
نسل تازهای از کارآفرینان فناوری
یکی دیگر از ویژگیهای نواتک، حضور گسترده دانشجویان، فارغالتحصیلان دانشگاههای برتر و حتی دانشآموزان مستعد از نقاط مختلف کشور بود.
فراخوان این رویداد بهصورت سراسری منتشر شد و شرکتکنندگانی از دانشگاههایی مانند صنعتی شریف، دانشگاه تهران، فردوسی مشهد و دیگر مراکز دانشگاهی کشور در کنار تیمهای مستقل در آن حضور یافتند. برخی از گروهها پیش از آغاز رویداد فعالیت خود را شروع کرده بودند و برخی دیگر نیز در فرآیند تیمسازی نواتک شکل گرفتند.
برگزارکنندگان معتقدند سرمایه اصلی اکوسیستم نوآوری ایران، نیروی انسانی متخصص است؛ اما این سرمایه بدون دسترسی به منتورینگ، زیرساخت، سرمایه و ارتباط مؤثر با صنعت، شانس چندانی برای تبدیل شدن به یک کسبوکار پایدار نخواهد داشت.
حضور تیمی از دانشآموزان پایه یازدهم در کنار استادان دانشگاه، پژوهشگران و فارغالتحصیلان رشتههای فنی، تصویری متفاوت از ترکیب نسل جدید فعالان فناوری در ایران ارائه کرد؛ نسلی که تلاش میکند مسائل واقعی را با اتکا به هوش مصنوعی و فناوریهای نوین حل کند.
نواتک؛ رویدادی که بعد از اختتامیه تازه آغاز میشود
شاید مهمترین دستاورد نواتک را بتوان تغییر نگاه به مفهوم «اختتامیه» دانست. در این رویداد، پایان مراسم به معنای پایان رقابت نبود؛ بلکه آغاز مرحلهای بود که در آن تیمهای منتخب وارد مذاکرات تخصصی با گروه فنآوا و سایر بازیگران اکوسیستم نوآوری میشوند.
در هفتهها و ماههای آینده، مدل همکاری هر تیم بر اساس ظرفیت محصول، اندازه بازار، نیاز سرمایه، ساختار حقوقی و برنامه توسعه آن مشخص خواهد شد. بخشی از این همکاریها ممکن است به سرمایهگذاری مستقیم منجر شود و برخی دیگر در قالب مشارکتهای صنعتی، ارائه زیرساخت یا توسعه بازار ادامه پیدا کند.
اگر این فرآیند مطابق برنامه پیش برود، نواتک میتواند نمونهای موفق از رویدادهایی باشد که خروجی آن صرفاً معرفی چند تیم برتر نیست، بلکه بستری برای شکلگیری شرکتهای نوآور، توسعه محصولات بومی و ایجاد ارتباط مؤثر میان دانشگاه، صنعت و سرمایهگذاران فراهم میکند؛ مسیری که بیش از هر زمان دیگری برای رشد اقتصاد دانشبنیان و توسعه فناوری در کشور ضروری به نظر میرسد.
