ابر ال‌نینو چیست؟ | شوک آب‌وهوایی و نفت گران در کمین قیمت مواد غذایی

به گزارش اقتصادآنلاین، اقتصاددانان جی‌پی‌مورگان معتقدند تشدید ال‌نینو در کنار افزایش قیمت انرژی ناشی از جنگ می‌تواند در سال ۲۰۲۷ حدود ۰.۳ واحد درصد به تورم جهانی اضافه کند. بازار‌های نوظهور آسیا و آمریکای لاتین بیش از سایر مناطق در معرض پیامد‌های این شوک قرار دارند.

ال‌نینو چیست؟

به نقل از رویترز، ال‌نینو فاز گرم یک چرخه طبیعی اقلیمی به نام «نوسان جنوبی ال‌نینو» یا ENSO است. این پدیده زمانی شکل می‌گیرد که دمای سطح آب در بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی بالاتر از حد معمول قرار می‌گیرد و هم‌زمان الگوی باد‌ها و گردش جو تغییر می‌کند.

نتیجه این تغییرات می‌تواند جابه‌جایی الگوی بارش، خشکسالی و سیلاب در مناطق مختلف جهان باشد. پیامد‌های ال‌نینو در همه کشور‌ها یکسان نیست، اما در برخی مناطق می‌تواند تولید محصولات کشاورزی و عرضه مواد غذایی را مختل کند.

احتمال ۸۱ درصدی وقوع ابر ال‌نینو

برآورد‌های اشاره‌شده در گزارش جی‌پی‌مورگان نشان می‌دهند احتمال اینکه ال‌نینوی فعلی تا پایان سال ۲۰۲۶ به یک ال‌نینوی «بسیار قوی» یا «ابر ال‌نینو» تبدیل شود، ۸۱ درصد است.

احتمال ادامه شرایط ال‌نینو در سال ۲۰۲۷ نیز حدود ۹۷ درصد برآورد شده است. در صورت تحقق این سناریو، این رویداد در میان شدیدترین دوره‌های ال‌نینو طی چند دهه اخیر قرار خواهد گرفت و خطر اختلال در تولید مواد غذایی و زنجیره‌های تأمین را افزایش خواهد داد.

این احتمال‌ها به معنای قطعی‌بودن وقوع ابر ال‌نینو یا تحقق کامل پیامد‌های اقتصادی آن نیستند.

ال‌نینو چقدر تورم غذا را بالا می‌برد؟

جی‌پی‌مورگان برآورد کرده است که وقوع ابر ال‌نینو به‌تنهایی می‌تواند در اوج اثرگذاری خود حدود ۰.۷ واحد درصد به تورم جهانی مواد غذایی اضافه کند.

بیشترین اثر تورمی شوک‌های آب‌وهوایی معمولاً چهار تا هشت ماه پس از آغاز آنها نمایان می‌شود؛ بنابراین پیامد‌های اصلی ال‌نینوی احتمالی می‌تواند در سال ۲۰۲۷ در قیمت مواد غذایی دیده شود.

بااین‌حال، خطر اصلی از هم‌زمانی ال‌نینو با افزایش قیمت انرژی ناشی می‌شود. جنگ ایران هزینه گازوئیل، کود شیمیایی، حمل‌ونقل و بسته‌بندی مواد غذایی را افزایش داده است.

براساس محاسبات جی‌پی‌مورگان، ترکیب ابر ال‌نینو با تداوم قیمت بالای انرژی می‌تواند اثر این دو شوک بر تورم جهانی مواد غذایی را به حدود ۱.۳ تا ۱.۵ واحد درصد برساند؛ تقریباً دو برابر اثر ال‌نینو به‌تنهایی.

تورم مواد غذایی به پنج درصد می‌رسد؟

اقتصاددانان جی‌پی‌مورگان پیش‌بینی کرده‌اند در صورت تحقق این سناریو، نرخ سالانه‌شده تورم مواد غذایی در نیمه نخست سال ۲۰۲۷ می‌تواند به پنج درصد برسد.

افزایش تورم غذا می‌تواند در همین دوره حدود ۰.۶ واحد درصد به تورم عمومی جهان اضافه کند. در محاسبه کل سال نیز روند مورد انتظار کاهش تورم جهانی حدود ۰.۳ واحد درصد کندتر خواهد شد.

این اعداد مفاهیم متفاوتی دارند. رقم ۱.۳ تا ۱.۵ واحد درصد مربوط به اثر احتمالی شوک‌ها بر تورم مواد غذایی است؛ رقم ۰.۶ واحد درصد اثر آن بر تورم عمومی در نیمه نخست سال و رقم ۰.۳ واحد درصد اثر متوسط آن بر تورم کل سال ۲۰۲۷ است.

کدام کشور‌ها بیشتر آسیب می‌بینند؟

بازار‌های نوظهور آسیا و آمریکای لاتین بیشترین آسیب را از این شوک احتمالی خواهند دید؛ زیرا مواد غذایی وزن بیشتری در سبد مصرف خانوار‌های این کشور‌ها دارند و بخش کشاورزی آنها نیز در برابر تغییرات آب‌وهوایی حساس‌تر است.

جی‌پی‌مورگان هند، اندونزی، برزیل و کلمبیا را از جمله کشور‌های بیشتر در معرض خطر معرفی کرده است. تایوان و کره‌جنوبی نیز در برابر شوک قیمت مواد غذایی آسیب‌پذیر ارزیابی شده‌اند.

در اروپا و دیگر اقتصاد‌های پیشرفته، اثر مستقیم ال‌نینو بر تورم مواد غذایی احتمالاً محدودتر خواهد بود. بااین‌حال، افزایش هزینه انرژی می‌تواند از مسیر تولید، حمل‌ونقل، کود و بسته‌بندی، قیمت مواد غذایی را در این کشور‌ها نیز بالا ببرد.

آیا ذخایر غذایی جهان کافی است؟

شرایط فعلی بازار جهانی غذا در مقایسه با دوره‌های شدید قبلی ال‌نینو مناسب‌تر است. جی‌پی‌مورگان اعلام کرده ذخایر جهانی غلات در سطح کافی قرار دارند، ذخایر برنج در آسیا نسبتاً مطلوب‌اند و تورم مواد غذایی نیز درحال‌حاضر پایین است.

این عوامل می‌توانند بخشی از شوک احتمالی را جذب کنند؛ اما وقوع یک ال‌نینوی بسیار قوی هم‌زمان با تداوم قیمت بالای انرژی، خطر افزایش دوباره قیمت مواد غذایی را از بین نمی‌برد.

هشدار جی‌پی‌مورگان پیش‌بینی قطعی یک بحران غذایی نیست، بلکه سناریویی درباره هم‌زمانی دو شوک اقلیمی و انرژی است. شدت اثر نهایی به قدرت و مدت ال‌نینو، مسیر قیمت نفت و میزان آسیب واردشده به تولید محصولات کشاورزی بستگی خواهد داشت.