ایرلاین‌های بی‌مسئولیت

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از قانون ، تاخیر در پروازهای داخلی در کشور ما تبدیل به یک امر عادی و روزمره شده است. روز چهارشنبه اول شهریور ، یک منبع آگاه در شرکت فرودگاه‌ها از خارج شدن رادار فرودگاه مهرآباد از مدار کنترل خبر داد. در همین راستا بود که پرواز های فرودگاه‌ شهرستان‌ها به تهران متوقف شد. مدت زمانی که این مساله تا بازگشت وضعیت فرودگاه مهرآباد به حالت عادی طول کشید، شایبه‌های بسیاری را در میان مردم به‌وجود آورد. حتی تنش‌های زیادی در جامعه برای چند ساعت ایجاد شد و ترس از حمله سایبری به رادارهای فرودگاه مهرآباد به جان عده‌ای افتاد و تا اعلام راه اندازی دوباره سیستم راداری کنترل پرواز فرودگاه مهرآباد، لحظات طاقت‌فرسایی سپری شد. علاوه بر این، مسافران تهران در فرودگاه‌های شهرستان‌ها با تاخیرهای طولانی مدت توانستند پرواز خود را انجام دهند که باعث خستگی و کلافگی بیش از حد این مسافران شده بود. در حالی که ایرلاین‌ها باید خود را موظف بدانند که هر گونه تاخیر در انجام پروازها را به هر دلیلی که باشد به مسافران اطلاع‌رسانی کنند. این کار در کشورهای پیشرفته دنیا انجام می‌شود در حالی که وقت و برنامه‌ریزی مسافران از نظر ایرلاین‌های ایران از کمترین اهمیت ممکن برخوردار است.

ماجرا چه بود

ماجرا از این قرار بود که وقتی سیستم رادار فرودگاه مهرآباد از دسترس خارج شد، یک مقام ارشد شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران ، درباره خرابی سیستم راداری فرودگاه مهرآباد گفت: در حال حاضر رادار مرکز کنترل ترافیک هوایی مهرآباد دچار کَش شده و سیستم از مدار خارج شده است. علت وقوع این مشکل رادار مهر آباد فرسودگی و عدم نظارت بر نوسازی ساختارهای اتوماسیون این فرودگاه است. پروازهایی که قرار بود از شهرهای مختلف به تهران انجام شوند متوقف شده بود و برنامه این بود که با فواصل یک ساعت به یک ساعت وارد مهرآباد شوند. حتی به گفته این مقام ارشد، کنترلرهای فرودگاه مهرآباد به صورت مدیریت دستی و تجسم فضایی و ذهنی، پروازهای مانده در آسمان مهرآباد را کنترل کرده و به باند هدایت می‌کردند که به نظر می‌رسد این کار بسیار خطرناک است و خطرات فراوانی برای هواپیماها و مسافران در پی داشت.

راه‌اندازی مجدد

پس از حدود سه ساعت یک مقام آگاه در شرکت فرودگاه‌ها از راه اندازی مجدد سیستم راداری کنترل پرواز فرودگاه مهرآباد با استفاده از برق شهری به جای یو پی اس‌های مرکز کنترل ترافیک هوایی خبر داد. این مقام شرکت فرودگاه‌ها با اشاره به رفع مشکل قطعی رادار مرکز کنترل ترافیک هوایی کشور و از سر گرفته شدن پروازهای فرودگاه مهرآباد گفته بود: مقامات فرودگاه مهرآباد با خاموش کردن UPS های مرکز کنترل ترافیک هوایی و استفاده از برق شهری توانسته‌اند سیستم رادار کنترل پرواز را دوباره راه‌اندازی کنند. مشکل اصلی وقوع چنین اتفاقاتی در مرکز کنترل ترافیک هوایی، عدم نوسازی سیستم راداری فرودگاه‌هاست. همان‌گونه که ناوگان هوایی را نوسازی کردیم، می‌توانستیم سامانه‌های راداری فرودگاهی را نیز نوسازی کنیم. آخرین باری که سیستم راداری مرکز کنترل ترافیک هوایی نوسازی شد، دستگاه‌های مدل ۲۰۰۰ بود و ۱۷ سال است که هنوز این سیستم‌ها نوسازی نشده‌اند. به گفته این مقام شرکت فرودگاه‌ها، اتفاقی که در مهرآباد رخ داد، برای بار اول نبود و بارها این اتفاق افتاده است که سیستم رادار مدتی متوقف شده ولی بعد از مدتی مشکل به صورت موقتی برطرف می‌شود؛ بنابراین راه برطرف کردن مشکل، انجام اقدامات موقتی نیست.

به‌روزرسانی اطلاعات برج مراقبت

در این باره امیر هاتفی دبیر انجمن آژانس های هواپیمایی ایران می‌گوید: مساله‌ای که برای رادارهای فرودگاه مهرآباد اتفاق افتاد مساله حادی نبود و در واقع نوعی اشکال فنی بود و رفع شد. به روز رسانی اطلاعات برج مراقبت بود و این موضوع در فرودگاه‌های همه دنیا اتفاق می‌افتد و باید هر از چندگاهی این به روز رسانی انجام شود و این مساله ممکن است دوباره تکرار شود زیرا الزامی است که سیستم امنیتی به روز شود و این امر با اطلاع مسئولان فرودگاه انجام می‌شود.

شایعه هک سیستم‌های راداری

یک کارشناس هوانوردی شایعه هک سیستم رادار مرکز کنترل هوایی کشور را کذب خواند و گفت: تاخیرهای ایجاد شده برای ارتقاع سامانه راداری است. در پی انتشار خبری مبنی بر اینکه کلیه پروازهاى کشور به دلیل اشکال فنى (هک سیستم نویگاتور) در رادار مرکز کنترل فضاى کشور، متوقف شد و نقص فنى در رادار سنتر تهران در حال پیگیرى و رفع اشکال است، روح‌ا... فلاح تبار این مساله را کذب خواند و گفت تاخیرهای ایجاد شده برای ارتقاع سامانه راداری است. وقتی ارتقاع سیستم در حال انجام است، ناگزیر پروازها تاخیر پیدا می کند، در شرایط فوق یک دستورالعمل وجود دارد که بر اساس آن به جای آنکه پروازها از مبدا حرکت کند و در آسمان دچار مساله شود پرواز در مبدا نگه داشته می‌شود.

در شرایط ارتقاع سامانه راداری، کنترل‌های ترافیک هوایی در این شرایط به صورت دستورالعملی حرکت می‌کنند و از تصورات ذهنی خود استفاده نمی‌کنند. در چنین شرایطی هواپیما‌ها با توجه به زمانبندی و سرعت پروازها حرکت می کنند، دستورالعمل ارتقاع سیستم رادار می گوید که باید جدایی بین پروازها بیشتر شود؛ در عین حال وقتی جدایی بین پروازها بیشتر شود به صورت خود به خود این تاخیرها درهمه پروازهای کشور اعمال خواهد شد.

عاقلانه‌ترین، منطقی‌ترین و بهترین حالت که می‌توان امنیت پروازها را تامین کرد اقدامی است که کنترلرها انجام داده اند؛ به گونه‌ای که پرواز را در مبدا نگه داشته‌اند و اجازه پرواز را با تاخیر صادر کرده‌اند تا ایمنی پرواز به خطر نیفتد.

ایرلاین‌ها موظفند تاخیر را به مسافر اطلاع دهند

این کارشناس هوانوردی به «راه روز» گفته بود: مساله ارتقای سامانه راداری در اروپا نیز صورت می‌گیرد اما تنها تفاوتی که وجود دارد این است که آن‌ها با یک برنامه زمان‌بندی دقیق‌تر این کار را انجام می‌دهند و شرکت‌های هواپیمایی ملزم هستند که رعایت کنند و به مسافران‌شان اطلاع رسانی درست انجام دهند. اگر شرکت‌های هواپیمایی در اروپا این مساله را رعایت نکنند توسط یورو جریمه خواهند شد؛ این در حالی است که در ایران، شرکت‌های هواپیمایی این گونه فکر نمی‌کنند و بر این باورند که تاخیرهای ایجاد شده مهم نیست و نباید سامانه و سیستم فروش بلیط خود را درگیر تاخیر 2 یا 3 ساعته کنند.

بیشترین تاخیر و مشکل ایجاد شده میان ساعت 14 تا 16 روز چهارشنبه رخ داد اما مساله مهم این بود که برای حل مشکل انباشت پروازی که در کل کشور اتفاق افتاده بود زمانی زیادی لازم بود. سیستم های رادار چیزی برای هک شدن ندارد چرا که یک آنتن رادار وجود دارد که در بم، جیرفت، هرمزگان و کوشک نصرت،نصب است و توسط یک کابل به سیستم اتوماسیون مرکز کنترل وصل شده و در واقع چیزی نیست که بخواهد از طریق اینترنت به آن وصل شد و آن را هک کرد. در تمام دنیا زمانی که این اتفاق می‌افتد، کنترلر اصطلاحا از حوزه راداری وارد حوزه دستورالعملی می‌شود و در واقع پروسیژرال سپریشن آن بیشتر خواهد شد؛ به طور مثال اگر فضای راداری فرودگاه مهرآباد، فاصله بین دو پرواز 5 مایل به 5 مایل در 10 کیلومتر باشد، در فضای غیرراداری این فاصله به 50 کیلومتر خواهد رسید.

در وضعیت غیر راداری، کنترلر پرواز نمی‌تواند ببیند، ایکائو این دستورالعمل را می‌دهد حتی زمانی که رادار Crash می کند؛ زیرا به هر حال سیستم است و احتمال Crash وجود دارد و برای یک بار هم اگر به صورت اتفاقی در طول عمر سیستم اتفاق افتد، ایکائو برای آن نیز دستورالعمل تعریف کرده است. در این مواقع، ایکائو در دستورالعمل خود نوشته است که سپریشن بیشتر و ترافیک را در مبدا نگه داشته تا ایمنی حفظ شود. معمولا کنترلر پرواز این ریسک را نمی‌کند که به ایمنی پرواز خدشه‌ای وارد کند.