تشریح برنامه‌های نظارتی در حوزه معادن / نظارت بر معادن فقط ایمنی نیست

کاوس قاسمی - مدیرکل دفتر نظارت بر معادن وزارت صنعت، معدن و تجارت - در تشریح برنامه‌های نظارتی در حوزه معادن گفت: در نگاه اول ممکن است موضوع ایمنی معادن بیشترین جلوه را در فعالیت‌های نظارتی داشته باشد، اما در واقع دامنه نظارت بسیار گسترده‌تر از موضوع ایمنی در معادن است.

وی افزود: بخش مهمی از نظارت به فرایندهای مرتبط با نظام مهندسی معدن بازمی‌گردد؛ برای مثال علاوه بر مسئله ایمنی، ‌ صدور پروانه اشتغال، رسیدگی به امور قریب به ۵۰ هزار عضو نظام مهندسی، بررسی انتخابات هیئت‌مدیره معادن را نیز در بر می‌گیرد با این حال، مطابق قانون، عملیات معدنی باید منطبق با ضوابط، مقررات و دستورالعمل‌های فنی انجام شود و بخش عمده این موضوعات مشمول فرایندهای نظارتی است.

مدیرکل دفتر نظارت بر معادن وزارت صمت تصریح کرد: در این چارچوب، شورای عالی ضوابط و معیارها فعالیت دارد که ذیل آن چهار کمیته‌ تخصصی در حوزه‌های اکتشاف، استخراج، فرآوری و تونل تشکیل شده،  اخیرا اسناد مربوط به آن نیز به‌روز و سند مدیریتی جدیدی تدوین شده است.

قاسمی تاکید کرد: خوشبختانه ایران به واسطه تنوع مواد معدنی در رتبه‌بندی جهانی مناسبی در میان کشورهای معدنی قرار دارد و در بسیاری از مواد معدنی از مزیت نسبی برخوردار است که در کنار حجم بالای عملیات معدنی، لزوم بهره‌برداری صحیح از این منابع، در کنار حفظ شرایط ایمن در معدنکاری، از ضروریات مهم این بخش از تولید به شمار می‌رود.

وی افزود: بر این اساس، بهره‌برداران معادن در امر بهره‌برداری مکلف‌ هستند که تعهدات خود را مطابق قانون معادن و آیین‌نامه اجرایی آن محقق کنند و وزارت صمت نیز به استناد همین قوانین و به منظور جلوگیری از تخریب و تضعیف ذخایر معدنی، رعایت اصول ایمنی و بهره‌برداری بهینه از این ذخایر، بر فعالیت معادن نظارت و بازرسی می‌کند.

مدیرکل دفتر نظارت بر معادن وزارت صمت خاطرنشان کرد:از نگاه ما، در فرآیند نظارت، نخستین ناظر، بهره‌بردار معدن است و بهره‌بردار با رعایت مقررات و اجرای تعهدات قانونی باید ضمن ایجاد ایمنی برای کارکنان و کارگران، بهترین شرایط را برای استخراج و بهره‌برداری از مواد معدنی فراهم کند و وزارت صمت نیز برای تکمیل فرآیند نظارت بر معادن از طریق نظام مهندسی معادن فرایندهای نظارتی خود را اعمال می‌کند.

قاسمی افزود: با این حال، علاوه بر روش‌های مرسوم نظارتی، امروزه استفاده از نظارت هوشمند در عملیات معدنی، شامل اکتشاف، استخراج و فرآوری، نقش مؤثری در کاهش هزینه‌ها و ارتقای ایمنی معادن، به‌ویژه در افزایش بهره‌وری معادن، دارد. بنابراین، بهره‌گیری از ابزارهای نظارت هوشمند، مکانیزه‌سازی معادن، استفاده از فناوری‌های روز دنیا و سامانه‌های مانیتورینگ (از جمله پایش عوامل انسانی، تجهیزات و ماشین‌آلات) امکان پایش سریع عملیات معدنی را فراهم می‌کند.

وی تاکید کرد: این اقدامات ضمن کاهش احتمال بروز حوادث معدنی و اعلام به‌موقع وضعیت‌های هشدار و خطر، به صیانت از ذخایر معدنی و در نهایت افزایش بهره‌وری در معدنکاری کمک خواهد کرد.

مدیرکل دفتر نظارت بر معادن وزارت صمت در پایان خاطرنشان کرد: از سوی دیگر در این حوزه، مقررات و دستورالعمل‌های متعددی وجود دارد. به عنوان مثال، علاوه بر مقررات تخصصی حوزه معدن، آیین‌نامه ایمنی در معادن نیز توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تهیه و ابلاغ شده است و بهره‌برداران موظف‌اند به تمامی این مقررات اشراف داشته و آنها را در فعالیت‌های معدنی خود رعایت کنند.