پشت پرده چالشهای جدید بازار طلای آنلاین؛ روایت یک صنعت از انحصار، نظارت و امنیت
سامانه ناظر هنوز بهطور کامل عملیاتی نشده، اما جدال بر سر آینده بازار طلای آنلاین از همین حالا آغاز شده است. از یک سو نهادهای ناظر به دنبال کنترل و شفافیت بیشتر هستند و از سوی دیگر پلتفرمهای طلا نسبت به انحصار خزانهها، محدودیتهای اجرایی و کند شدن مسیر توسعه هشدار میدهند. مدیرعامل طلاسی در گفتوگو با اقتصادآنلاین از ضرورت بازنگری در مدل خزانهداری، دغدغههای امنیتی، چالشهای سامانه نظارتی و تجربه پلتفرمها در عبور از بحرانهای اخیر سخن گفته است.
مدیرعامل طلاسی یکی از مهمترین چالشهای پیش روی پلتفرمهای آنلاین طلا را انحصار خزانهداری در اختیار بانک کارگشایی میداند. به گفته او، محدود شدن نگهداری طلای پلتفرمها به یک خزانه، علاوه بر ایجاد ریسک تمرکز داراییها، امکان رقابت و توسعه خدمات را نیز از بین برده است.
فدایی با اشاره به ضوابط در حال تدوین بانک مرکزی تأکید میکند که در مصوبه هیئت وزیران، امکان دریافت مجوز خزانه برای اشخاص حقوقی پیشبینی شده، اما در برخی نسخههای پیشنهادی ضوابط، این امکان صرفاً به مؤسسات مالی و اعتباری محدود شده است؛ موضوعی که از نگاه فعالان این صنعت میتواند به تداوم انحصار در بازار خزانهداری منجر شود.
بخش خصوصی در برابر مدل متمرکز خزانهداری
به اعتقاد مدیرعامل طلاسی، ورود بخش خصوصی به صنعت خزانهداری نه تنها موجب افزایش رقابت و ارتقای کیفیت خدمات خواهد شد، بلکه زمینه شکلگیری یک صنعت جدید در اقتصاد کشور را فراهم میکند. او معتقد است تجربه سالهای گذشته نشان داده هر جا بخش خصوصی فرصت فعالیت پیدا کرده، توسعه با سرعت بیشتری اتفاق افتاده و هر جا انحصار حاکم بوده، نوآوری و رشد با محدودیت مواجه شده است.
در کنار موضوع خزانهداری، سامانه نظارتی جدید نیز یکی از مهمترین محورهای مورد بحث میان پلتفرمهای طلا و نهادهای ناظر است. فدایی تأکید میکند که برخلاف برخی تصورات، پلتفرمهای آنلاین از نظارت گریزان نیستند و حتی طلاسی به صورت داوطلبانه به عنوان نخستین سکو وارد فاز آزمایشی سامانه شده است. به گفته او، دغدغه اصلی فعالان بازار نه اصل نظارت، بلکه نحوه اجرای آن و جلوگیری از ایجاد اختلال در فرآیندهای کسبوکار است.
وی با اشاره به افزایش تعداد متقاضیان ورود به بازار خرید و فروش آنلاین طلا میگوید اکنون نزدیک به هزار درخواست برای راهاندازی پلتفرم طلا ثبت شده و بدون وجود سامانه نظارتی و چارچوبهای شفاف، امکان مدیریت این بازار وجود نخواهد داشت. با این حال، او تأکید دارد ضوابط نباید به گونهای تدوین شوند که مانع رشد کسبوکارهای شفاف و دارای زیرساخت شوند.
چالش تنظیمگری، تفاوت اقتصاد دیجیتال با ساختار سنتی
مدیرعامل طلاسی همچنین به برخی رویکردهای گذشته بانک مرکزی در قبال پلتفرمهای طلا اشاره میکند و معتقد است نگاه صرفاً بانکی به این کسبوکارها نمیتواند پاسخگوی نیازهای اقتصاد دیجیتال باشد. از نگاه او، پلتفرمهای طلا ماهیتی متفاوت از بانکها دارند؛ آنها به صورت ۲۴ ساعته فعالیت میکنند، امکان تحویل فیزیکی دارند و بر بستر فناوری توسعه یافتهاند، بنابراین تنظیمگری این حوزه نیز باید متناسب با ویژگیهای اقتصاد دیجیتال طراحی شود.
امنیت پلتفرمها در بحران، آزمونی که پشت سر گذاشته شد
موضوع امنیت نیز از دیگر محورهای مورد تأکید مدیرعامل طلاسی است. او عملکرد پلتفرمهای آنلاین طلا در بحرانهای اخیر را نشانهای از بلوغ این صنعت میداند و میگوید در جریان جنگ ۱۲ روزه و تنشهای امنیتی اخیر، زیرساختهای این پلتفرمها بدون اختلال به فعالیت خود ادامه دادند. به گفته فدایی، سرمایهگذاری گسترده روی امنیت سایبری و طراحی سناریوهای مدیریت بحران باعث شد میلیونها کاربر بتوانند بدون نگرانی به داراییهای خود دسترسی داشته باشند.
فدایی معتقد است تجربه بحرانهای اخیر نشان داد بسیاری از نگرانیهایی که طی سالهای گذشته درباره ناتوانی پلتفرمها در پاسخگویی به کاربران مطرح میشد، در عمل محقق نشده است. او تأکید میکند که پلتفرمهای آنلاین نه تنها موجب بحران نشدند، بلکه در شرایطی که بخشی از بازار سنتی و سایر بازارهای مالی با محدودیت مواجه بودند، توانستند خدمات خود را به صورت مستمر ارائه دهند.
تحویل فیزیکی طلا، مرز میان زیرساخت و کسب و کار
در بخش دیگری از این گفتوگو، مدیرعامل طلاسی به مسئله تحویل فیزیکی طلا و نقش خزانهها در این فرآیند میپردازد. او معتقد است خزانه باید صرفاً نقش نگهدارنده امن داراییها را ایفا کند و نباید به رقیب پلتفرمها تبدیل شود. از نگاه وی، ورود خزانهها به فرآیند تولید، برندینگ و تحویل مستقیم طلا به مشتریان، مرز میان نقش زیرساختی و فعالیت تجاری را از بین میبرد.
او تأکید میکند تمام طلای عرضهشده از سوی پلتفرمهای معتبر از طریق واحدهای تولیدی دارای مجوز و تحت نظارت سازمان استاندارد تولید میشود و فرآیندهای کنترل کیفیت نیز به طور مستمر توسط نهادهای نظارتی انجام میشود. به گفته فدایی، مسئله اصلی فعالان این حوزه نه مخالفت با نظارت، بلکه جلوگیری از ایجاد فرآیندهای طولانی و بروکراتیکی است که میتواند سرعت ارائه خدمات را کاهش دهد.
آینده بازار طلای آنلاین، توسعه در سایه رقابت و شفافیت
مدیرعامل طلاسی در جمعبندی دیدگاه خود، آینده بازار آنلاین طلا را وابسته به نوع نگاه سیاستگذار میداند. او معتقد است پلتفرمهای آنلاین طلا امروز به بخشی از واقعیت اقتصاد دیجیتال کشور تبدیل شدهاند و میلیونها کاربر از خدمات آنها استفاده میکنند. از این رو، تنظیمگری این بازار باید به گونهای باشد که تأمین شفافیت و امنیت، مسیر نوآوری، رقابت و توسعه کسبوکارهای قانونی را نیز هموار کند.