گرههای بازنشده اینترنت؛ چرا اینترنت جهانی به قبل از دیماه برنگشت؟
با وجود اعلام بازگشت اینترنت بینالملل، تجربه کاربران نشان میدهد دسترسی نیمبند به برخی سرویسها همچنان با مشکل مواجه است. بررسیهای اقتصادآنلاین نشان میدهد چرا هنوز نمیتوان از بازگشت کامل اینترنت به شرایط پیش از دیماه سخن گفت.
اقتصادآنلاین - مسیحا حیدریان؛ در حالی که از پنجم خردادماه ۱۴۰۵ اینترنت بینالملل بار دیگر در دسترس کاربران قرار گرفته، همچنان بسیاری از کاربران، کسبوکارها و فعالان حوزه فناوری معتقدند کیفیت و دسترسی اینترنت به شرایط پیش از دیماه بازنگشته است. اگرچه مسئولان دولتی از بازگشت تدریجی شرایط عادی سخن میگویند، اما گزارشهای کاربران و ارزیابی کارشناسان نشان میدهد هنوز بخشی از اختلالات پابرجاست و دلایل آن نیز تنها به مسائل فنی محدود نمیشود.
خبرنگار اقتصادآنلاین در گفتوگو با سه کارشناس و فعال حوزه فناوری و اقتصاد دیجیتال، ابعاد مختلف این موضوع را بررسی کرده است؛ از چالشهای فنی بازگشت شبکه تا ابهامات مدیریتی و سیاستی که ممکن است در تداوم وضعیت فعلی نقش داشته باشند.
اینترنت وصل شده، اما تجربه کاربران هنوز عادی نیست
آرش سروری، کارشناس فناوری معتقد است معیار اصلی برای سنجش بازگشت اینترنت به شرایط عادی، تجربه واقعی کاربران است، نه صرفاً اعلام رسمی رفع محدودیتها.
وی درباره کیفیت اینترنت پس از اتصال مجدد گفت: بسیاری از کاربران همچنان از کندی یا اختلال در دسترسی به برخی سرویسهای بینالمللی، خدمات ابری، ابزارهای توسعه نرمافزار، پلتفرمهای هوش مصنوعی، سرویسهای استریم ویدئو و برخی درگاههای پرداخت بینالمللی گلایه دارند.
سروری تأکید کرد: وضعیت دسترسی در نقاط مختلف کشور یکسان نیست و عواملی مانند اپراتور، موقعیت جغرافیایی و زمان استفاده میتواند تجربه کاربران را تغییر دهد. به همین دلیل ممکن است یک سرویس برای بخشی از کاربران بدون مشکل در دسترس باشد، اما گروهی دیگر همچنان با اختلال مواجه باشند.
این کارشناس فناوری خاطرنشان کرد: تا زمانی که کاربران و کسبوکارها کیفیت، سرعت و پایداری مورد انتظار را تجربه نکنند، نمیتوان از بازگشت کامل اینترنت به شرایط پیشین سخن گفت.
چرا بازگشت اینترنت زمان میبرد؟
در مقابل، تعدادی از کارشناسان معتقدند بخشی از مشکلات فعلی اینترنت، ریشه فنی دارد و نمیتوان انتظار داشت شبکهای که نزدیک به سه ماه با محدودیت گسترده مواجه بوده، ظرف چند ساعت یا چند روز به وضعیت عادی بازگردد.
آرش سعادتی، کارشناس زیرساخت و مدیریت شبکه در گفتوگویی با اقتصادآنلاین، در این باره توضیح میدهد که طی ماههای گذشته میلیونها رایانه، سرور، تجهیزات شبکه و تلفن همراه از دریافت بهروزرسانیهای ضروری محروم بودهاند و پس از اتصال مجدد اینترنت، حجم عظیمی از ترافیک کشور صرف دریافت همین بهروزرسانیها شده است.
سعادتی اضافه کرد: بسیاری از سازمانها، شرکتها و مراکز داده طی این مدت امکان بهروزرسانی زیرساختهای خود را نداشتهاند و طبیعی است که پس از بازگشت اینترنت، فشار سنگینی بر پهنای باند شبکه وارد شود.
وی حتی به تجربه عملی خود در زمان برگزاری آزمون آنلاین اشاره میکند؛ جایی که به گفته او تعداد قابل توجهی از داوطلبان به دلیل ناپایداری اتصال یا درگیر بودن سیستمهایشان با فرآیند بهروزرسانی، با مشکل مواجه شدند.
سعادتی تآکید کرد: بخشی از افت کیفیت فعلی اینترنت را میتوان با همین ملاحظات فنی توضیح داد اما هنوز برخی سرویسها و مخازن نرمافزاری که پیش از دیماه در دسترس بودند، بهطور کامل به وضعیت عادی بازنگشتهاند.
چالش پنهان مراکز داده و مدیران شبکه
یکی از ابعاد کمتر دیدهشده محدودیت اینترنت، مشکلاتی است که برای مدیران شبکه و مراکز داده ایجاد شده است. سعادتی در این باره میگوید: در دوره محدودیت اینترنت، دریافت بهروزرسانیهای امنیتی برای بسیاری از سرورهای لینوکسی (نوعی سرور اینترنتی مبتنی بر سیستمعامل لینوکس) با اختلال مواجه شد. این مسئله از منظر امنیت سایبری اهمیت بالایی دارد؛ زیرا بسیاری از آسیبپذیریهای امنیتی تنها از طریق بهروزرسانیهای رسمی برطرف میشوند.
این کارشناس آیتی ادامه داد: در حوزه سرورهای ویندوزی نیز شرایط مشابهی وجود داشته و مدیران فناوری اطلاعات برای راهاندازی یا بهروزرسانی برخی سرویسها با محدودیتهای جدی مواجه بودهاند.
وی همچنین از تداوم اختلال در دسترسی به برخی مخازن نرمافزاری خارجی و حتی محدود شدن مقطعی برخی مخازن داخلی خبر میدهد؛ موضوعی که به اعتقاد او نشان میدهد هنوز همه زیرساختهای مورد نیاز به وضعیت عادی بازنگشتهاند.
وقتی دیگر توجیه فنی برای قطعی اینترنت کافی نیست
اگرچه کارشناسان بر وجود بخشی از مشکلات فنی اتفاقنظر دارند، اما درباره مدت زمان طولانی تداوم اختلالات، تردیدهایی نیز مطرح میشود.
آرش سروری معتقد است چند روز زمان برای تثبیت شبکه پس از اعمال تغییرات گسترده، موضوعی طبیعی و پذیرفتهشده در شبکههای بزرگ مخابراتی است؛ اما اگر اختلالات برای هفتهها ادامه پیدا کند، دیگر نمیتوان همه مشکلات را صرفاً به فرآیند فنی بازگشت شبکه نسبت داد.
مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهرهوری اتاق بازرگانی تهران نیز دیدگاهی مشابه دارد. او با اشاره به اینکه اصل زمانبر بودن راهاندازی مجدد سرویسها از منظر فنی قابل درک است، به خبرنگار اقتصادآنلاین گفت: زمانی که این روند بیش از حد معمول طولانی شود، باید به دنبال عوامل دیگری نیز بود.
نوربخش گفت: بخشی از ابهامات موجود در عادی شدن کیفیت اینترنت بینالملل به مباحث حقوقی و مدیریتی مربوط میشود؛ از جمله موضوعاتی که در هفتههای اخیر درباره برخی کارگروهها و سازوکارهای تصمیمگیری در حوزه اینترنت مطرح شده است.
وی تأکید کرد: هنوز دلیل دقیق بازنگشتن کامل اینترنت به شرایط پیشین برای افکار عمومی روشن نیست و همین مسئله به گسترش ابهامها دامن زده است.
اینترنتی که هنوز به دسترسی به آن قبل از دیماه نرسیده است
مرور دیدگاههای کارشناسان نشان میدهد اگرچه بخشی از مشکلات فعلی اینترنت میتواند ناشی از فرآیند فنی بازگشت شبکه به وضعیت عادی باشد، اما توضیح همه اختلالات موجود صرفاً با استناد به دلایل فنی دشوار است.
کاربران همچنان از مشکلات دسترسی به برخی سرویسهای بینالمللی، ابزارهای توسعه، پلتفرمهای هوش مصنوعی، سرویسهای ابری و خدمات نیازمند ارتباط پایدار خبر میدهند. در همین حال، کارشناسان نیز معتقدند بازگشت کامل شبکه به شرایط پیش از دیماه هنوز محقق نشده است.
در نهایت، آنچه تعیینکننده خواهد بود نه آمارهای رسمی و نه اعلام پایان محدودیتها، بلکه تجربه روزمره میلیونها کاربر و هزاران کسبوکار ایرانی است؛ تجربهای که به گفته بسیاری از فعالان حوزه فناوری، هنوز با شرایط پیش از دیماه فاصله دارد.