ناکارآمدی اهرمهای ترامپ مقابل نتانیاهو؛ چرا ایران روی پایان جنگ در لبنان اصرار دارد؟
دیپلمات پیشین و کارشناس مسائل منطقه، معتقد است امور در لبنان تا حدی از دست دونالد ترامپ خارج شده است. زنگنه بر این باور است ترامپ تاکنون نتوانسته نتانیاهو را به انجام تعهداتش مجاب کند و بنابراین کمکم شاهد فاصله افتادن میان آمریکا و اسرائیل نیز هستیم.
به گزارش اقتصادآنلاین، پیشروی اسرائیل در جنوب لبنان ادامه دارد و به شهرهای استراتژیک صور و نبطیه میرسد. این در حالی است که مقاومت حزبالله لبنان نیز با حملات پهپادی و راکتی تلاش میکند از تجاوز اسرائیل جلوگیری کند.
از سوی دیگر، تفاهم اولیه پایان جنگ بین ایران و آمریکا نیز همچنان معلق است. جایی که جمهوری اسلامی ایران یکی از شروط خود را پایان جنگ در همه جبهههای از جمله لبنان عنوان کرده است.
صباح زنگنه، کارشناس مسائل منطقه و دیپلمات پیشین ایران به اقتصادآنلاین میگوید اوضاع لبنان و فلسطین از کنترل رییسجمهور آمریکا خارج شده و به نظر میرسد بین دونالد ترامپ و نخست وزیر اسرائیل اختلاف نظرهایی وجود دارد.
مشروح این گفتوگو را میخوانید.
*آقای زنگنه ارزیابی شما از تأکید جمهوری اسلامی ایران بر ضرورت توقف جنگ در لبنان چیست؟
این موضوع مورد اصرار جمهوری اسلامی ایران است. دلیل این اصرار هم این است که امروز لبنان با حملههای مستمر اسرائیل مواجه است که منجر به اشغال شهرها و روستاهایی جنوب میشود. این حملات اکنون به شهرهای نبطیه و صور نزدیکتر شده است؛ شهرهایی که عملاً چهارراه ارتباطی بین مناطق مختلف لبنان و میان شمال و جنوب و شرق و غرب این کشور محسوب میشوند. در چنین شرایطی، دولت لبنان نیز هیچ اقدامی انجام نمیدهد و کاملا چشم به فرمان آمریکا دارد.
این در حالی است که اگر اسرائیل، اشغالگری خود را به سمت این مناطق ادامه دهد، شرایط برای لبنان بسیار پیچیده خواهد شد؛ چراکه عملا کنترل بخش استراتژیک جنوب به دست اسرائیلیها خواهد افتاد. در چنین شرایطی است که ایران اصرار به توقف جنگ در همه جبههها اعم از لبنان دارد.
تا اینجا، حزبالله آمادگی داشته و دارد تا در برابر اسرائیل بایستد و مناطق اشغالی را آزاد کند. مردم لبنان، بهویژه در جنوب و مناطق میانی این کشور نیز این آمادگی را دارند. با تأسف بسیار، ارتش لبنان توان کافی برای مقابله با اسرائیل ندارد و حتی نیروهای حافظ صلح سازمان ملل نیز تاکنون نتوانستهاند در برابر حملههای مستمر هوایی و توپخانهای اسرائیل ایستادگی کنند و مانع اشغال روستاها و شهرهای دیگر شوند.
از این لحاظ، دولت لبنان با این تصور که اگر به اقدامات اسرائیل پاسخ ندهد میتواند مورد حمایت آمریکا قرار بگیرد، عمل کرده است. اما تاکنون چنین چیزی تحقق پیدا نکرده و به وقوع نپیوسته است. به همین دلیل ایران تأکید داشته و دارد که توقف جنگ و درگیری باید در کل منطقه صورت بگیرد. لبنان در رأس مناطقی قرار دارد که دچار درگیری و حملههای مستمر اسرائیل است.
*فکر میکنید بین آمریکا و اسرائیل درباره لبنان اختلاف وجود دارد؟
اختلافاتی که گفته میشود میان ترامپ و نتانیاهو بروز کرده، هنوز به حدی نرسیده که مانع اعمال زور، خشونت و اشغالگری اسرائیل شود. حتی برخی از وزرا و جریانهای تندرو و راستگرای اسرائیل، شعار اشغال کرانه باختری رود اردن را نیز مطرح میکنند. آنها از شهرکنشینان مسلح حمایت کرده و آنان را با تجهیزات و تسلیحات بیشتر پشتیبانی میکنند.
در برابر چنین وضعیتی، هم مردم فلسطین و هم مردم لبنان نیازمند یک موضعگیری منطقهای و جهانی هستند. کشورهای اروپایی از اعمال اسرائیل اظهار انزجار میکنند و اخیراً موضوع تجاوزهای جنسی سربازان و نیروهای امنیتی اسرائیل به بازداشتیها و زندانیان نیز مطرح شده است.
در سطح جهان، اسرائیل بهعنوان یک کشور متهم و بلکه محکوم به دلایل متعدد مطرح است. اینکه مرتکب اعمال جنسی علیه افراد بازداشتی، اعم از فلسطینی، لبنانی و حتی اسرائیلیهایی شده که با لبنان و فلسطین همراهی و همفکری داشتهاند، موضوعی است که اکنون در سطح جهانی جدیت بیشتری پیدا کرده است.
مجموع این شرایط باعث شده جایگاه و موضع جمهوری اسلامی ایران مبنی بر اینکه جنگ و درگیری در لبنان نیز باید متوقف شود، حمایت و شنونده بیشتری پیدا کند.
*اگر تفاهمی برای پایان جنگ حاصل شود، این توافق با وجود جنگ لبنان تا چه اندازه میتواند پایدار باشد و چه کمکی به بازگشت مناطق اشغالی و بهبود موقعیت حزبالله خواهد کرد؟
با حرکت مردم لبنان و مردم فلسطین به سمت ادامه مقاومت و ایستادگی، میتوان امیدوار بود که مناطق اشغالی لبنان نیز آزاد شود. اشغالهایی که اکنون وجود دارد، بیشتر از جنوب لبنان است و بعید است تا حد اشغال گستردهتر و رسیدن به بیروت پیش برود.
مردم لبنان زمانی که تصمیم گرفتند اشغالگران را بیرون برانند، توانستند این کار را انجام دهند و لبنان را از بیروت گرفته تا کل مناطق جنوبی کشور آزاد کنند. بنابراین مردم لبنان این تجربیات را دارند و میتوانند مسیر آزادسازی سرزمینها، روستاها و شهرهای خود را دنبال کنند.
البته حمایت معنوی و سیاسی کشورهای منطقه و کشورهای اسلامی، عربی و اروپایی نیز به این روند کمک خواهد کرد.
*آقای زنگنه؛ به نظر شما یکی از عوامل تعویق در امضای تفاهم اولیه ایران و آمریکا آیا میتواند این باشد که آمریکا مایل است اسرائیل ابتدا پیشرویهای خود را تکمیل کند و سپس به جنگ پایان دهد؟
به نظر میرسد امور در لبنان تا حدی از دست ترامپ خارج شده است. او تاکنون نتوانسته نتانیاهو را به انجام تعهداتش مجاب کند. بنابراین کمکم شاهد فاصله افتادن میان آمریکا و اسرائیل نیز هستیم.
از سوی دیگر، حتی اگر تفاهم حاصل شود، باید توجه داشت اسرائیل به ۹۹ درصد تعهداتش از زمان تأسیس تاکنون عمل نکرده است؛ بنابراین همیشه باید مراقب بود، همواره با چشمان باز ارزیابی کرد.
*به طور کلی افق جنگ میان اسرائیل و لبنان را چگونه ارزیابی میکنید و آیا پایان نزدیکی برای آن متصور هستید؟
نمیشود واقعاً تحلیل کاملاً درست یا پاسخ کاملاً قانعکننده و قطعی ارائه کرد. اسرائیل به دنبال کسب منافع بیشتر و تسلط بر مناطق رودخانهای و تپههای مشرف به دشتهای لبنان و فلسطین است و به همین دلیل این تجاوزگری را ادامه خواهد داد.
*در شرایطی که حزبالله حتی پیش از این جنگ نیز تحت فشار دولت لبنان قرار داشت، آیا امکان شکلگیری همگرایی میان دولت، ارتش و حزبالله وجود دارد؟
همگرایی میان ارتش و حزبالله امکانپذیر است، اما همگرایی میان دولت فعلی لبنان با ارتش و حزبالله احتمال کمتری دارد. چرا که متأسفانه هم رئیسجمهور و هم نخستوزیر عملاً چشمشان به حمایت آمریکاییهاست تا از آنها پشتیبانی کنند. این در حالی است که کشور و مردم خودشان در معرض تعرض قرار دارند و در نتیجه جایگاه خود را نزد مردم از دست خواهند داد.
به هر حال اشغالگری لبنان توسط اسرائیل به راحتی پایان نمییابد و پیامدهای آن چنانچه اشاره کردم، لبنان را دچار شرایط پیچیدهای خواهد کرد. اما نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا تاثیر بهسزایی بر شرایط لبنان خواهد داشت.