آخرین خبر‌ها از اتصال اینترنت بین الملل امروز ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵/ اینترنت بالاخره کی وصل می‌شود؟

به گزارش اقتصاد آنلاین ، در حالی که محدودیت‌های اینترنتی در ایران وارد هفتادودومین روز خود شده، روایت رسمی مسئولان با تجربه روزمره کاربران و فعالان اقتصادی هم‌خوانی ندارد. از وعده‌های رفع محدودیت در «یک ماه آینده» تا تأکید بر ناممکن بودن الگوی اینترنتی چین، مجموعه‌ای از مواضع متناقض، فضای مبهمی را پیرامون آینده اتصال ایران به شبکه جهانی رقم زده است.

اینترنت همچنان در پایین‌ترین سطح

نت‌بلاکس، نهاد مستقل پایش اینترنت، اعلام کرده خاموشی اینترنت در ایران پس از بیش از ۱۷۰۴ ساعت همچنان ادامه دارد و سطح اتصال کشور در پایین‌ترین وضعیت باقی مانده است. این نهاد تأکید کرده که هنوز هیچ نشانه‌ای از بازگشت فراگیر دسترسی مشاهده نمی‌شود و مقام‌ها همچنان مانع دسترسی عمومی مردم به اینترنت جهانی هستند.

تداوم این وضعیت، نگرانی‌ها را درباره طولانی‌تر شدن محدودیت‌ها و عادی‌سازی اختلال در زیرساخت ارتباطی کشور افزایش داده است.

هفتاد و دو روز خاموشی؛ روایت آمارها

وضعیتی که به گفته این نهاد، در شرایط بحرانی بیشترین فشار را بر اقشار آسیب‌پذیر وارد می‌کند. افراد دارای معلولیت، دانشجویان، صاحبان کسب‌وکارهای خرد و کاربران عادی، نخستین گروه‌هایی هستند که هزینه محدودیت دسترسی دیجیتال را می‌پردازند.

این در حالی است که فعالان اقتصادی از افت فعالیت‌های آنلاین و کاهش اعتماد مشتریان سخن می‌گویند و بسیاری از خدمات آموزشی و ارتباطی نیز با اختلال جدی مواجه‌اند.

وعده یک‌ماهه یا تصمیم در سطوح بالاتر؟

امیر سرتیپ محمدحسن نامی، دستیار ویژه وزیر کشور، اعلام کرده بر اساس روند مذاکرات، احتمال دارد طی یک تا یک‌ونیم ماه آینده محدودیت‌ها برطرف شود. او تصریح کرده که تصمیم‌گیری درباره اینترنت، در شرایط فعلی، فراتر از اختیارات وزارت ارتباطات و در سطوح عالی امنیتی انجام می‌شود.

در مقابل، احسان چیت‌ساز، معاون وزیر ارتباطات، در نشست خبری ۱۹ اردیبهشت از ارائه زمان مشخص برای بازگشت اینترنت به وضعیت عادی خودداری کرده و تعیین تکلیف را منوط به تصمیم نهادهای امنیتی دانسته است. این تفاوت لحن میان دو مقام دولتی، نشانه‌ای از دوگانگی در روند تصمیم‌سازی تلقی می‌شود؛ وعده‌ای نسبی از یک سو و ابهامی کامل از سوی دیگر.

پویش عجیب برای قطع اینترنت یک خبرگزاری

در اقدامی کم‌سابقه، خبرگزاری فارس پویشی را منتشر و تأیید کرده که در آن خواستار قطع اینترنت بین‌الملل این رسانه شده‌اند. انتشار چنین پویشی از سوی یک رسانه رسمی، واکنش‌های گسترده‌ای را در فضای مجازی برانگیخته و پرسش‌هایی درباره رویکرد برخی جریان‌ها نسبت به اینترنت جهانی ایجاد کرده است.

«اینترنت پرو»؛ خط قرمز یا نگرانی واقعی؟

بحث درباره «اینترنت طبقاتی» یا آنچه برخی آن را «اینترنت پرو» می‌نامند، به یکی از موضوعات داغ این روزها تبدیل شده است. منتقدان می‌گویند تفکیک دسترسی می‌تواند شکاف دیجیتال را تشدید کند و امتیاز دسترسی به اینترنت آزاد را به کالایی ویژه بدل سازد.

معاون وزیر ارتباطات تأکید کرده سازمان تنظیم مقررات هیچ مصوبه‌ای در این زمینه نداشته و وزارت ارتباطات نیز نقشی در طراحی چنین طرحی ایفا نکرده است. او افزوده دولت با هرگونه تبعیض در دسترسی به خدمات ارتباطی مخالف است.

با این حال، فدراسیون مشاوران کسب‌وکار ایران هشدار داده که تبدیل زیرساخت ارتباطی به یک «امتیاز ویژه» می‌تواند اقتصاد را به سمت رانت و نابرابری سوق دهد؛ موضوعی که نگرانی فعالان بازار را همچنان زنده نگه داشته است.

چرا الگوی چین برای ایران عملی نیست؟

در میانه بحث‌ها درباره «شبکه ملی اطلاعات» و امکان جداسازی کامل از اینترنت جهانی، چیت‌ساز به محدودیت‌های اقتصادی چنین پروژه‌ای اشاره کرده است. به گفته او، چین با جمعیتی بیش از یک میلیارد نفر و بازار عظیم داخلی توانسته شبکه‌ای بومی و گسترده ایجاد کند؛ اما ایران با جمعیت حدود ۹۰ میلیون نفر و ساختار اقتصادی متفاوت، چنین ظرفیتی ندارد.

او همچنین برآورد کرده تکمیل شبکه ملی اطلاعات به حدود ۷۰۰ همت بودجه نیاز دارد؛ رقمی که در مقایسه با بودجه سالانه ۲۰ همتی وزارت ارتباطات، فاصله‌ای چشمگیر دارد. بنابراین حتی در صورت وجود اراده سیاسی، موانع مالی و زیرساختی جدی پیش‌ِ روست.

از فیلترشکن‌ها تا تهدیدهای امنیتی

معاون وزیر ارتباطات هشدار داده گسترش استفاده از وی‌پی‌ان‌ها، شبکه ارتباطی کشور را به یکی از «آلوده‌ترین» شبکه‌ها تبدیل کرده است. به باور او، قطع اینترنت شاید در کوتاه‌مدت کارکرد کنترلی داشته باشد، اما در بلندمدت کاربران را به سمت ابزارهای ناامن سوق می‌دهد و پس از برقراری مجدد اتصال، زمینه آسیب‌پذیری سایبری را افزایش می‌دهد.

این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که بنا بر آمارهای منتشرشده، در حملات اخیر بیش از ۵۰۰ سایت ارتباطی آسیب دیده‌اند و اختلال اینترنت در سال ۱۴۰۴ به یکی از پایدارترین چالش‌های زیرساختی کشور بدل شده است.

بی‌ثباتی اینترنت؛ ضربه مستقیم به اقتصاد

فدراسیون مشاوران کسب‌وکار ایران در بیانیه‌ای تند هشدار داده که محدودیت‌های اینترنتی دیگر صرفاً یک «خطای سیاستی» نیست، بلکه به «ریسک ساختاری برای اقتصاد» تبدیل شده است. در این بیانیه تأکید شده هر بار اختلال در اینترنت، زنجیره‌ای از مشاغل و فعالیت‌های اقتصادی را مختل می‌کند و به فرسایش تدریجی کسب‌وکارهای دیجیتال می‌انجامد.

این فدراسیون همچنین نسبت به مهاجرت سرمایه انسانی هشدار داده و گفته است متخصصان برای ماندن، به ثبات و دسترسی نیاز دارند؛ دو مولفه‌ای که تداوم اختلال‌ها آنها را از بین می‌برد. از سوی دیگر، در این بیانیه آمده که بسیاری از زیان‌های واردشده، قابل جبران نیستند؛ چراکه بازارهای از دست رفته خیلی زود توسط رقبای خارجی تصاحب می‌شوند و اعتماد از دست‌رفته نیز به آسانی بازنمی‌گردد.

کاربران میان وعده‌ها و واقعیت

در شرایطی که کاربران با قطعی و اختلال مداوم دست‌وپنجه نرم می‌کنند، روایت مقام‌ها نیز بر این سردرگمی افزوده است. از یک سو، دستیار وزیر کشور از احتمال رفع محدودیت‌ها ظرف ۴۵ روز سخن می‌گوید و از سوی دیگر، معاون وزیر ارتباطات تأکید دارد که تصمیم نهایی در اختیار شورای عالی امنیت ملی است و ادامه وضعیت فعلی به ارزیابی‌های امنیتی بستگی دارد.

همزمان، ضعف پیام‌رسان‌های داخلی در پاسخ‌گویی به حجم کاربران و افزایش بی‌سابقه استفاده از فیلترشکن‌ها، این گزاره را تقویت کرده که سیاست محدودسازی، نه‌تنها به اهداف اعلامی خود نرسیده، بلکه هزینه‌های اقتصادی، اجتماعی و روانی سنگینی نیز به جامعه تحمیل کرده است.

پس از ۷۲ روز خاموشی، اینترنت در ایران از یک مسئله فنی فراتر رفته و به نشانه‌ای از بحران در تصمیم‌گیری و حکمرانی دیجیتال تبدیل شده است. اگرچه برخی مقام‌ها از موقتی بودن محدودیت‌ها سخن می‌گویند، اما نبود چشم‌انداز روشن و ادامه اختلال‌ها، این پرسش را پررنگ‌تر کرده که «بلندمدت» در نگاه تصمیم‌گیرندگان دقیقاً تا چه زمانی ادامه خواهد داشت.