هشدار نوبلیست اقتصاد درباره تنگه هرمز/ جهان در آستانه رکود عمیق نفتی؟
پل کروگمن، برنده نوبل اقتصاد، با هشدار نسبت به تداوم بسته ماندن تنگه هرمز اعلام کرد اگر این مسیر حیاتی انتقال نفت برای چند ماه دیگر بسته بماند، اقتصاد جهانی ناگزیر به کاهش مصرف نفت خواهد شد؛ مسیری که به گفته او، در نهایت میتواند به یک رکود کامل و فراگیر جهانی منجر شود.
به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از تسنیم، پل کروگمن، اقتصاددان نوبلیست، در مقالهای با اشاره به جنگ اخیر میان ایران و آمریکا و اسرائیل به تبعات سنگین این جنگ برای اقتصاد جهان پرداخت.
بسته ماندن تنگه هرمز، مسیر عبور ۲۰ درصد از نفت جهان، به احتمال زیاد تا ماهها ادامه خواهد داشت و میتواند پیامدهای بسیار شدیدی برای اقتصاد جهانی به همراه داشته باشد.
کروگمن در مقاله خود نوشت: صندوق بینالمللی پول هفته گذشته هشدار داده بود که اقتصاد جهان در سایه جنگ با کندی مواجه خواهد شد. اما من معتقدم این نهاد، شدت اثرات بحران تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی را دستکم گرفته است.
وی افزود: اگر بسته ماندن تنگه برای سه ماه دیگر ادامه یابد، وقوع یک رکود کامل جهانی بیش از محتمل است.
وی دلیل نگرانی خود را شیوه تحلیل اغلب اقتصاددانان دانست و گفت: بیشتر پیشبینیها با شروع از قیمت نفت و سپس مدلسازی اثرات آن بر اقتصاد جهانی انجام میشود. اما واقعیت این است که باید ابتدا محدودیتهای عرضه فیزیکی نفت را در نظر گرفت. وقتی عرضه کاهش مییابد، جهان مجبور خواهد شد مصرف نفت را کاهش دهد، و کاهش مصرف سریع غالباً از طریق رکود اقتصادی حاصل میشود.
کروگمن سه راه اصلی کاهش مصرف نفت را برشمرد:
جایگزینی منابع انرژی دیگر به جای نفت، که در کوتاهمدت امکانپذیر نیست.
تغییر رفتارهای اقتصادی پرمصرف، مانند استفاده از حملونقل عمومی، که برای بسیاری از کشورها محدود است.
کاهش کلی فعالیتهای اقتصادی، یعنی مصرف و تولید کمتر که در نتیجه رکود جهانی رخ میدهد.
وی ادامه داد: در بحرانهای نفتی گذشته، بخش بزرگی از کاهش مصرف مورد نیاز از طریق رکود جهانی ایجاد شد. بنابراین، اگر قیمت نفت به اندازه کافی برای ایجاد رکود جهانی پیشبینی نشود، تحلیلگران قیمتها را دستکم گرفتهاند.
به گفته کروگمن، نزدیکترین نمونه تاریخی به بحران کنونی، بحران نفت پس از جنگ یوم کیپور ۱۹۷۳ است. در آن زمان مصرف جهانی نفت حدود ۱۷.۵ درصد کمتر از روند پیش از ۱۹۷۳ بود و رشد اقتصادی جهانی نیز ۷.۵ درصد پایینتر از روند پیشبینی شده قرار گرفت. اگر وضعیت مشابه امروز رخ دهد، رشد اقتصادی جهان در دو سال آینده صفر یا منفی خواهد بود، حالتی که میتوان آن را یک فاجعه جهانی توصیف کرد.
کروگمن با وجود این هشدارها، به عوامل کاهشدهنده آثار بحران نیز اشاره کرد که احتمال توافق برای بازگشایی تنگه، کاهش وابستگی نسبی اقتصاد جهان به نفت نسبت به دهه ۱۹۷۰ و دسترسی به منابع انرژی جایگزین در میانمدت میتواند شدت بحران را کاهش دهد.
با این حال او نتیجه گرفت: با وجود این عوامل، بسیاری از تحلیلگران هنوز درباره اثرات طولانیمدت بسته ماندن تنگه هرمز بیش از حد خوشبین هستند. قیمت نفت در صورت ادامه بسته بودن تنگه، مجبور خواهد شد به سطحی برسد که اثرات مخرب اقتصادی قابل توجهی ایجاد کند.
