فرار غربی‌ها

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از اکونومیست؛ تصمیم جاسیندا آردرن، نخست‌وزیر پیشین نیوزیلند، برای زندگی در خارج از کشور دوباره بحث درباره موج فزاینده مهاجرت معکوس در جهان غرب را زنده کرده است. آردرن که پس از کناره‌گیری در سال ۲۰۲۳ به دانشگاه هاروارد رفت و اکنون ساکن سیدنی است، نمادی از روندی گسترده‌تر شده: رکوردشکنی خروج شهروندان از کشور‌های غربی؛ موضوعی که کمتر از ورود مهاجران مورد توجه قرار گرفته است، اما تبعات اقتصادی و اجتماعی عمیقی دارد.

۴ میلیون نفر در سال ۲۰۲۴ از کشور‌های غربی مهاجرت کردند

طبق تحلیل اختصاصی اکونومیست بر اساس داده‌های ۳۱ کشور (به‌جز آمریکا)، حدود ۴ میلیون نفر در سال ۲۰۲۴ این کشور‌ها را به‌طور دائم یا نیمه‌دائم ترک کرده‌اند؛ رقمی حدود ۲۰ درصد بالاتر از دوران پیش از همه‌گیری کرونا.

آمار‌ها نشان می‌دهد؛ خروج از کانادا در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۵، حدود ۳۴ درصد بیشتر از ۶ سال قبل بوده است. همچنین نیوزیلند در سال ۲۰۲۵، ۲۹ درصد رشد مهاجرت نسبت به ۲۰۱۹ داشته است. در سوئد نیز شاهد جهشی بیش از ۶۰ درصدی خروج جمعیت بوده‌ایم و  ایتالیا از «جهش مهاجرتی» صحبت می‌کند و ایسلند رکورد تاریخی ثبت کرده است. در آمریکا نیز برآورد‌های بروکینگز نشان می‌دهد ۳ میلیون نفر در ۲۰۲۵ این کشور را ترک کرده‌اند؛ افزایشی چشمگیر نسبت به ۲ میلیون نفر در ۲۰۲۱.

بازگشت موج مهاجران موقت و تأثیر سیاست‌های سختگیرانه

بخشی از افزایش مهاجرت، نتیجه خروج طبیعی موج مهاجرانی است که در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ وارد کشور‌های غربی شدند. دانشجویان پس از تحصیل کشور را ترک می‌کنند، نیروی کار موقت به وطن بازمی‌گردد و سیاست‌های سختگیرانه مهاجرتی (از جمله اخراج‌های گسترده در آمریکا) نیز بر خروج بیشتر افراد اثر گذاشته است.

برآورد‌ها نشان می‌دهد تا یک میلیون نفر در آمریکا ممکن است در سال ۲۰۲۶ تحت تأثیر سیاست‌های جدید کشور را ترک کنند.

اما فقط خارجی‌ها نیستند؛ شهروندان غربی هم می‌روند

داده‌ها نشان می‌دهد خروج شهروندان متولد همان کشور نیز به‌شدت افزایش یافته است؛  خروج شهروندان ایرلند، رشد ۲۹ درصدی نسبت به ۲۰۱۹ داشته و در نیوزلند این عدد به ۷۴ درصد می‌رسد. ضمن اینکه آمار، خبر از افزایش ۱۱ درصدی آمریکایی‌های مقیم خارج بین ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ می‌دهد. ضمن اینکه تحقیقات نشان می‌دهد جوانانی با تحصیلات دانشگاهی دست‌کم دو برابر بیشتر از افراد بدون تحصیلات دانشگاهی مهاجرت می‌کنند.

پیدایش «اقتصاد اکسپت» در غرب

با وجود تصور عمومی درباره درخشش اکسپت‌ها در دبی یا سنگاپور، بسیاری از غربی‌های مهاجر همچنان بین کشور‌های غربی جابه‌جا می‌شوند.

از سال ۲۰۱۹ حدود ۲ میلیون نفر بیشتر از غربی‌ها در سایر کشور‌های غربی ساکن شده‌اند. ضمن اینکه آمریکا مقصد بیش از ۴۰ درصد این افراد بوده است؛ به‌ویژه متخصصان حوزه هوش مصنوعی.

نکته قابل توجه اینکه هلند سهمی بسیار بالاتر از اندازه جمعیت خود جذب کرده است و لندن محله‌هایی دارد که اکنون مملو از چهره‌های سینمایی آمریکاست!

سه عامل مهم این موج خروج

 کار از راه دور و جابه‌جایی آزادتر نیروی کار

همه‌گیری کرونا ثابت کرد که بسیاری از مشاغل می‌توانند از هر نقطه انجام شوند. شرکت‌های چندملیتی آمریکایی اکنون ۳۶ درصد نیروی بیشتری در خارج از آمریکا به کار گرفته‌اند.

مالیات‌های سنگین‌تر برای پردرآمد‌ها

افزایش نرخ‌های مالیاتی در کشور‌های غربی باعث شده برخی افراد برای دوره‌های چندساله به کشور‌هایی با مالیات کمتر نقل‌مکان کنند.

نارضایتی سیاسی و فرسایش اعتماد به دموکراسی

تحقیقات نشان می‌دهد کاهش اعتماد به نهاد‌های دموکراتیک، خود یکی از محرک‌های مهاجرت است. از آمریکایی‌های ناراضی از سیاست داخلی گرفته تا بریتانیایی‌هایی که از دولت تازه دل خوشی ندارند، همه در جست‌وجوی گزینه‌های جدید هستند.

پیامد‌های سنگین برای کشور‌های مبدأ

خروج افراد ماهر و تحصیل‌کرده، تبعات گسترده‌ای دارد؛ کاهش درآمد‌های مالیاتی آینده، فشار بر بازار کار، تضعیف نظام بازنشستگی و مالیه عمومی. همچنین تاثیرات سیاسی بالقوه‌ای را نیز به دنبال دارد که مطالعات نشان می‌دهد مهاجرت افراد لیبرال‌تر، می‌تواند به کاهش کیفیت دموکراسی در کشور مبدأ منجر شود.

اما همیشه خروج به معنای باخت نیست

مقاصد جدید از ورود مهاجران ماهر منتفع می‌شوند به عنوان مثال تعداد آمریکایی‌های مقیم آلمان طی یک دهه ۶۰ درصد افزایش یافته است. همچنین شمار آلمانی‌هایی که جای نیوزیلندی‌های مهاجر را گرفته‌اند، ۵۰ درصد بالاتر از میانه دهه ۲۰۰۰ است. از سوی دیگر، بازگشت مهاجران نیز اهمیت دارد: حدود ۴۰ درصد مهاجران متولد نیوزیلند eventually بازمی‌گردند و همراه خود سرمایه، ایده، ارتباطات و تجربه می‌آورند.شاید جاسیندا آردرن هم نهایتاً یکی از همین بازگشتی‌ها باشد.