همه جنگهای ۱۴۰۴؛ نگاهی به درگیریهای نظامی در سالی که گذشت
سال ۱۴۰۴ در تقویم ایران دو جنگ را به خود دید. اما در جهان نیز درگیریهای بسیاری رخ داد که دامنه آن از همسایگی ایران تا آمریکا و کامبوج گسترده بود.
به گزارش اقتصادآنلاین، بهار ۱۴۰۴، با جنگ برای ایرانیها آغاز شد و با جنگ به پایان رسید. خرداد ماه با حمله اسرائیل، جنگ دوازده روزه رقم خورد و در اسفند، تهاجم همهجانبه آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی جنگ دیگری را به کتاب تاریخ ایران اضافه کرد.
اما این سال، از حیث رویاروییها نظامی در سراسر جهان، سالی پرآشوب بود. سالی که در نقاط مختلف جهان، درگیریهای کوچک و بزرگی شکل گرفت.
در این گزارش، همه جنگهای ۱۴۰۴ را مرور کردهایم؛ جنگهایی که پای برخی از آنها به ۱۴۰۵ نیز باز شده است.
هند و پاکستان؛ دو خصم دیرین
در اردیبهشت، هند و پاکستان، دو خصم دیرین، بار دیگر جنگی را آغاز کردند. جنگی چهار روزه که دیری نپایید، اما نگرانیهای بسیاری را باعث شد. این جنگ پس از حملهای تروریستی در بخشی از کشمیر که تحت کنترل هند است آغاز شد. پس از حمله ۲۲ آوریل در نزدیکی شهر گردشگری پهلگام در بخش تحت کنترل هند از کشمیر، بالا گرفت، جایی که یک گروه از شبهنظامیان ۲۶ نفر را کشتند. یک گروه شورشی مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت، اما هند پاکستان را مقصر دانست، و پاکستان نیز این اتهام را رد کرد. با این حال با حمله هند به پاکستان و سپس پاسخ متقابل پاکستانیها، جنگ چهار روزه آغاز شد که نظامینویسان آن را نبرد تسلحیات چینی و غربی میدانستند. در نهایت، با وساطت کشورهای مختلف از جمله آمریکا، آتشبس برقرار شد. در حالی که هر دو کشور نیز دارای سلاح اتمی هستند و تداوم درگیری نگرانیها بسیاری را ایجاد کرده بود.
جنگ دوازده روزه
خرداد ماه، اسرائیل بار دیگر آتش جنگ را در جهان شعلهور کرد. حمله به جمهوری اسلامی ایران با ترور دهها تن از فرماندهان ارشد نظامی آغاز شد و سپس با پاسخ موشکی و پهپادی ایران ادامه یافت. این جنگ دوازده روز به طول انجامید و در خلال آن اسرائیل با همراهی آمریکا سه تاسیسات هستهای ایران یعنی نطنز، اصفهان و تاسیسات زیرزمینی فردو را بمباران کرد. با فعالشدن کشورهای منطقه برای پایاندادن به جنگ، دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا نیز در با انتشار پستی در شبکههای اجتماعی آتشبس را اعلام کرد و جنگ پایان یافت.
تداوم درگیری افغانستان و پاکستان
با آغاز پاییز، بار دیگر رویارویی نظامی در همسایگی ایران در گرفت. پاکستان و افغانستان که پس از روی کار آمدن طالبان بارها دچار تنش شده بودند وارد درگیری مرزی چند روزه شدند. پاکستان، طالبان را به حمایت از طالبان پاکستان در خاک افغانستان میکند. گروهی که بارها حملات تروریستی در شهرهای پاکستان انجام داده، اما طالبان این اتهام را رد میکند و در عین حال از برخورد با این گروه سر باز میزند.
این درگیری به دلیل ناامن ساختن منطقه به ویژه در همسایگی ایران اهمیت داشت. پس از چند روز سرانجام آتشها فروکش کرد. اما مذاکرات هیاتهای دو کشور با میانجیگری کشورهایی، چون قطر و ترکیه به سرانجام نرسید. چراکه ریشه اختلافات عمیق و انعطاف و اراده سیاسی برای رسیدن به توافق میان دو کشور وجود نداشت. به این ترتیب، این زخم ترمیمنشده، دوباره در بهمن و اسفند سر باز کرد. اما این بار درگیری گستردهتر شده و پاکستان به دلیل برتری هوایی، اقدام به بمباران مواضعی در افغانستان کرده است. با توجه به زمینههای درگیری، به نظر نمیرسد که آتشبس میان پاکستان و افغانستان، به سادگی قابل حصول باشد و هر آتشبسی نیز بدون حلشدن ریشههای اختلاف، ناپایدار خواهد بود.
کامبوج و تایلند و آتشبس ناپایدار
درگیریهای مرزی تایلند و کامبوج هم از جمله جنگهای سال ۱۴۰۴ است. این درگیریها در مرداد آغاز شد و به حملات هوایی تایلند منجر شد. این جنگ نیز دیری نپایید و شکل همهجانبه به خود نگرفت. چراکه پای میانجیگران برای پایاندادن به جنگ باز شد و سپس رییسجمهور آمریکا نیز تلاش کرد خود را به عنوان میانجی اصلی معرفی کند. در جریان سفر دونالد ترامپ به ژاپن و سپس چین دو طرف توافق آتشبس را امضا کردند. با این حال گزارشها حاکی از آن است که درگیریهای نظامی چندی پس از امضای توافق آتشبس نیز ادامه یافته است.
مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا
مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا، هرچند به جنگ تبدیل نشد، اما ظرفیت بالقوهای برای بدلشدن به جنگی همهجانبه داشت. با بالاگرفتن تنشها میان آمریکا و ونزوئلا آمریکا ناوهای نظامی خود را اطراف ونزوئلا مستقر کرد و عملا به بهانه مبارزه با قاچاق مواد مخدر، صادرات نفت این کشور را متوقف کرد. پس از آن، در حالی که بسیاری انتظار حمله به ونزوئلا را میکشیدند، نیروهای ویژهای آمریکا در میانه بهمنماه، در حملهای به پایتخت ونزوئلا، نیکلاس مادورو رییس جمهور را دستگیر کردند. پس از آن آمریکا از بهقدرت رسیدن دلسی رودریگز معاون مادورو حمایت کرد که هرچند در ظاهر شعارهایی علیه آمریکا داد، اما در پشت پرده به مقامات آمریکایی به توافق رسید. به این ترتیب، درگیری نظامی در ونزوئلا به شکلی برخی پیشبینی میکردند رخ نداد.
جنگ دوباره در ایران
اسفند، ماهی که قرار بود به بهار و عید ایرانیها منتهی شود، با جنگ آغاز شد. جنگی که البته در اوج تنشها با آمریکا و به بنبست رسیدن مذاکرات، قابل پیشبینی بود. این جنگ در ۹ اسفند با ترور آیتالله خامنهای رهبر پیشین انقلاب اسلامی و تنی چند از مقامات ارشد نظامی آغاز شد. با پاسخ موشکی جمهوری اسلامی ایران، اما به سرعت جنگ ابعادی گسترده پیدا کرد و به کل منطقه کشیده شد. تنگه هرمز که یک پنجم از کل نفت جهان از آن عبور میکند بسته شد و اقتصاد انرژی جهان تحت تاثیر قرار گرفت.
جنگهای جهانخوار
اما به جز جنگهایی که در ۱۴۰۴ آغاز شد، جنگهایی نیز در جهان جریان دارد که از سالها قبل آغاز شدهاند. جنگ روسیه اوکراین از سال ۱۴۰۰ با تهاجم نظامی روسیه به اوکراین آغاز شد و همچنان ادامه دارد. در حالی که افق چندان روشنی برای رسیدن به آتشبس و توافق بین مسکو و کیاف به چشم نمیخورد. این جنگ تاکنون آثار اقتصادی و ژئوپلتیکی گستردهای داشته و سرنوشت آن نیز پیامدهای قابل توجهی برای جهان خواهد داشت.
غیر از جنگ روسیه و اوکراین، درگیری تنشهای نظامی میان اسرائیل و حماس در غزه و اسرائیل و حزبالله لبنان نیز در ۱۴۰۴ تداوم داشته است. اسرائیل در پی خلع سلاح هر دو گروه در غزه و لبنان است. در حالی که حزبالله لبنان به طور مستقیم وارد درگیری آمریکا و اسرائیل با ایران شده و از جمهوری اسلامی حمایت میکند.
به جز اینها، دو جنگ داخلی در سودان و میانمار، یکی از ۱۴۰۲ تاکنون و دیگری از ۱۴۰۰ تا امروز همچنان جانهای هزاران تن را گرفته و بسیاری را آواره کرده است.
به نظر میرسد، دامنه برخی از این جنگها، همانطور که اشاره شد، به سال جدید شمسی نیز برسد. در حالی که رقابتهای ژئوپلتیک و نظامی همچنان در جهان افزایش مییابد و صلح در جهان، به رویایی زیبا بدل شده است.
