وضعیت فوقالعاده در بازار جهانی؛ چشم جهان به باریکه ۳۳کیلومتری
قیمت نفت در پایان هفته در مسیر ثبت افزایش قابل توجه قرار گرفت؛ این در حالی است که ایالات متحده با صدور مجوزی موقت برای خرید نفت روسیه تلاش کرده نگرانیها درباره کمبود عرضه در بازار جهانی انرژی را کاهش دهد.
به گزارش خبرنگار اقتصادآنلاین، تنگه هرمز، گذرگاهی باریک، اما حیاتی میان ایران و عمان، بار دیگر به کانون توجه بازارهای جهانی انرژی تبدیل شده است. این آبراه استراتژیک که در باریکترین نقطه تنها حدود ۳۳ کیلومتر عرض دارد، یکی از مهمترین شریانهای انتقال نفت در جهان به شمار میرود؛ مسیری که روزانه بخش قابل توجهی از نفت و فرآوردههای انرژی جهان از آن عبور میکند.
اهمیت این گذرگاه تنها به موقعیت جغرافیایی آن محدود نمیشود. بر اساس برآوردهای بینالمللی، حدود یکپنجم تجارت نفت جهان از طریق تنگه هرمز انجام میشود؛ موضوعی که هرگونه تنش یا اختلال در آن را به سرعت به مسئلهای جهانی تبدیل میکند. به همین دلیل، تحولات امنیتی و نظامی در اطراف این تنگه همواره با حساسیت بالای بازارهای مالی و انرژی دنبال میشود.
در شرایطی که تنشهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه افزایش یافته، توجه معاملهگران و تحلیلگران بازار انرژی بیش از هر زمان دیگری به این گلوگاه حیاتی معطوف شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند حتی احتمال محدود شدن عبور و مرور نفتکشها در این مسیر میتواند به سرعت قیمت نفت را تحت فشار صعودی قرار دهد و بازارهای جهانی را با شوک تازهای روبهرو کند.
از همین رو، تنگه هرمز با وجود عرض محدود خود، همچنان یکی از تعیینکنندهترین نقاط در معادلات اقتصاد و امنیت انرژی جهان باقی مانده است.
رویترز در گزارشی از رشد هفتگی قیمت نفت و ادامه نگرانیها از اختلال در تنگه هرمز خبر داد. قیمت نفت تا روز جمعه در مسیر ثبت افزایش هفتگی قرار گرفت؛ این در حالی است که ایالات متحده تلاش کرد با صدور مجوزی ۳۰ روزه برای کشورها جهت خرید نفت و فرآوردههای نفتی روسیه که در دریا سرگردان ماندهاند، نگرانیها درباره کمبود عرضه را کاهش دهد.
قراردادهای آتی نفت برنت برای تحویل در ماه مه تا ساعت ۰۴۰۰ به وقت گرینویچ با ۱۰ سنت افزایش، معادل ۰.۱ درصد، به ۱۰۰ دلار و ۵۶ سنت در هر بشکه رسید و در مسیر ثبت افزایش حدود ۹ درصدی در طول هفته قرار گرفت. نفت خام وستتگزاس اینترمدییت آمریکا برای تحویل در آوریل نیز با کاهش ۱۶ سنتی، معادل ۰.۲ درصد، به ۹۵ دلار و ۵۷ سنت در هر بشکه رسید، هرچند همچنان در آستانه رشد ۷ درصدی هفتگی قرار دارد.
تلاش آمریکا برای آرام کردن بازار انرژی
این مجوز در شرایطی صادر شد که اسکات بسنت وزیر خزانهداری آمریکا، آن را اقدامی برای تثبیت بازارهای جهانی انرژی توصیف کرد؛ بازارهایی که به دلیل جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران دچار آشفتگی شدهاند. با این حال، تحلیلگران معتقدند این اقدام نتوانسته محدودیتهای گستردهتر عرضه را برطرف کند.
امریل جمیل، تحلیلگر ارشد در مؤسسه LSEG، گفت: «قراردادهای آتی نفت برنت در بورس ICE پیش از این از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کردهاند و همچنان حمایت میشوند، حتی با وجود اقداماتی برای آرام کردن بازارها از طریق معافیت نفت روسیه و آزادسازی بیسابقه ذخایر اضطراری.»
تداوم نگرانی از کمبود عرضه جهانی نفت
او افزود: «بازار این اقدام را راهکاری کوتاهمدت میداند که مشکل اصلی اختلال در عرضه را حل نمیکند. اختلاف قیمت قراردادهای ماههای آینده نفت خام نشان میدهد که تنگنای عرضه همچنان حلنشده باقی مانده و ادامه دارد.»
جمیل همچنین گفت نفت برنت بیش از نفت وستتگزاس اینترمدییت حمایت میشود، زیرا اروپا در برابر مسائل امنیت انرژی آسیبپذیرتر است، در حالی که ایالات متحده به دلیل تولید داخلی خود میتواند تا حدی در برابر این فشارها مقاومت کند.
نقش تنگه هرمز در آینده بازار نفت
یانگ آن تحلیلگر شرکت Haitong Futures، نیز گفت: «صدور این مجوز تا حدی نگرانی بازار را کاهش داده است، اما اساسیترین مشکل را حل نمیکند. مهمترین مسئله، ازسرگیری تردد کشتیها در تنگه هرمز است.»
اعلام تصمیم درباره نفت روسیه یک روز پس از آن صورت گرفت که وزارت انرژی آمریکا اعلام کرد این کشور ۱۷۲ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک نفتی خود آزاد خواهد کرد تا به مهار افزایش شدید قیمتها کمک کند.
آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت
این طرح با هماهنگی آژانس بینالمللی انرژی اجرا میشود؛ نهادی که موافقت کرده است در مجموع رکورد ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک کشورهای عضو آزاد شود که شامل سهم ایالات متحده نیز هست.
با این حال، تونی سایکامور، تحلیلگر مؤسسه IG، در یادداشتی نوشت که آرامش کوتاهمدتی که پس از اعلام آزادسازی ذخایر آژانس بینالمللی انرژی ایجاد شده بود، با افزایش دوباره خطرات در خاورمیانه از بین رفت.
اوجگیری دوباره تنشها در خاورمیانه
هر دو شاخص اصلی قیمت نفت روز پنجشنبه بیش از ۹ درصد افزایش یافتند و به بالاترین سطح خود از اوت ۲۰۲۲ رسیدند.
رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد که ایران به مبارزه ادامه خواهد داد و تنگه هرمز را به عنوان اهرمی علیه ایالات متحده و اسرائیل بسته نگه میدارد.
حملات دریایی و توقف فعالیت بنادر نفتی
مقامهای امنیتی عراق روز پنجشنبه اعلام کردند دو نفتکش در آبهای این کشور هدف قایقهای ایرانی حامل مواد منفجره قرار گرفتهاند.
یک مقام عراقی نیز به رسانههای دولتی گفت که بنادر نفتی این کشور به طور کامل فعالیت خود را متوقف کردهاند.
احتمال اسکورت کشتیها در تنگه هرمز
در همین حال، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در گفتوگویی با شبکه Sky News اعلام کرد نیروی دریایی ایالات متحده، احتمالاً با همکاری یک ائتلاف بینالمللی، زمانی که از نظر نظامی امکانپذیر باشد کشتیها را در تنگه هرمز اسکورت خواهد کرد.
