یک انتخاب مهم و موانع آن؛ رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران انتخاب شده است؟

به گزارش اقتصادآنلاین، در نهمین روز پس از شهادت برهبر انقلاب، برخی اظهارنظر‌ها از انتخاب رهبر جدید حکایت دارند. در حالی که علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی در آخرین گفت‌وگوی ضبط‌شده خود که یکشنبه شب از تلویزیون پخش شد، گفت که «ما تمهیدات لازم را نیرو‌های امنیتی برقرار کنند که تشکیل جلسه دهند تا در شرایط درستی انتخابشان را انجام دهند.»

لاریجانی حتی تاکید کرد که فرآیند انتخاب رهبر جدید «یک فرایند شفافی خواهند داشت و مردم ایران هم‌در جریان قرار خواهند گرفت. انشالله یک انتخاب خیلی خوب خواهند کرد که برای مردم یک زندگی سعادتمندانه‌ای را رقم بزند.».

رهبر جدید انتخاب شده؟

اما به نظر می‌رسد شرایطی که لاریجانی و برخی از اعضای مجلس خبرگان قانون اساسی مد نظر دارند با طیف دیگری که عموما جریان رادیکال اصول‌گرایان را شکل می‌دهند متفاوت است.

چراکه خبرگزاری مهر به نقل از احمد علم‌الهدی امام جمعه مشهد و عضو خبرگان از خراسان رضوی، از قطعی‌شدن انتخاب رهبر می‌گوید و تاکید دارد که فقط اعلام عمومی این فرآیند باقی مانده است. مشابه این اظهارنظر را محمدمهدی میرباقری دیگر چهره نزدیک به جریان پایداری که از سمنان عضو مجلس خبرگان است نیز بیان کرده است. او گفته که «اعضای محترم مجلس خبرگان در این ایام، برای تعیین رهبری تلاش وافری انجام دادند و کوتاهی نکردند و بحمدلله نظر قاطع و قاطبه‌ای که نظر اکثریت هست، فراهم شده است.»

این در حالی است که  آیت‌الله سیدمجتبی حسینی عضو مجلس خبرگان، روز دوشنبه در مصاحبه با خبرگزاری تسنیم گفته است که «نکته کلیدی این است که پس از انجام بررسی‌های لازم، مجلس خبرگان باید تشکیل جلسه دهد و با معرفی افراد ارجح، رأی‌گیری نهایی صورت گیرد؛ فرد منتخب باید با کسب دست‌کم دو سوم آرای اعضای خبرگان، مسئولیت خطیر رهبری را برعهده بگیرد.»

برخلاف اظهارنظر دو عضو دیگر درباره قطعی‌شدن انتخاب خبرگان، این عضو خبرگان تاکید کرده که «با شرایط فعلی و تا زمان انتخاب رهبر جدید، هنوز مشخص نیست که روند دقیق انتخاب چگونه پیش خواهد رفت.»

بنابراین، در میانه این اظهارنظر‌ها و تاکیدات علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی، روشن نیست جلسه مجلس خبرگان به صورتی که در قانون اساسی آمده تشکیل شده است یا نه و آنطور که برخی اعضای خبرگان مدعی هستند، نظر اکثریت با چه سازوکاری کسب شده است. خبرگان رهبری ۸۸ عضو دارد و طبق آیین‌نامه داخلی مجلس خبرگان رهبری، باید دو سوم اعضای آن در جلسه‌ای حضوری به فردی رای دهند تا او به عنوان رهبر انتخاب شود.

سازوکار قانونی انتخاب رهبر

محسن برهانی حقوق‌دان و استاد دانشگاه در این زمینه با انتشار پستی در شبکه «ایکس» نوشته «مستفاد از اصل ۱۰۷ قانون اساسی و مواد ۱۱ و ۱۲ آیین‌نامه داخلی مجلس خبرگان مصوب سال ۱۳۵۹، انتخاب رهبر جدید تشکیل جلسه با حضور دوم سوم اعضا و بررسی و مشورت به صورت حضوری است.» بنابراین برهانی تاکید کرده که «با عدم تحقق شرایط فوق، هرگونه اعلام رای مبتنی بر آراء انفرادی و بدون حضور سایرین یا رای‌گیری مجازی، فاقد وجاهت قانونی است.»

این نکات و ابهام‌های قانونی در حالی است که محسن حیدری آل‌کثیر، نماینده خوزستان در مجلس خبرگان رهبری هم گفته «گزینه اصلح رهبری» بدون جلسه حضوری انتخاب شده است. او گفته ««به خاطر شرایط فعلی امکان جلسه حضوری انتخاب رهبری نیست. گزینه اصلح که مورد تایید اکثریت مجلس خبرگان است انتخاب شده است.» او حتی گفته که «شیطان بزرگ هم از برگزیده نمایندگان اسم برده است.» 

موانع و ابهام‌ها

میرباقری عضو خبرگان همزمان که گفته نظر «قاطع و قاطبه که نظر اکثریت است فراهم شده است»، از موانعی هم در مسیر این انتخاب سخن گفته است. به گفته او، «اما در این شرایط سخت موانعی هم وجود دارد. این کار باید با اتقان و دقت کافی انجام شود تا مورد مناقشه نباشد.» میرباقری گفته که «در عین اینکه نباید زمان از دست برود این کار باید با دقت انجام شود و به عنوان اسناد تاریخی مهم باید باقی بماند و غیرقابل مناقشه باشد. حرف‌ها باید شنیده شده و دقت شود. در عین اینکه تلاش وافری انجام داده شده تا این کار به خوبی انجام شود و یک نظر قطعی هم تقریبا حاصل شده است. اکثریت قابل اعتنایی شکل گرفته، اما موانع باید رفت شود. امیدواریم زودتر این موانع رفع شود.»

نگاهی به مجموع اظهارنظرها، از علی لاریجانی گرفته تا دیگران نشان می‌دهد که ممکن است برخی اختلاف‌نظر‌ها در این زمینه وجود داشته باشد. اختلاف‌نظر‌هایی که از فرآیند انتخاب تا نتیجه و حتی اعلام عمومی آن ممکن است بروز کرده باشد.

معرفی رهبر زیر سایه تهدید آمریکا؟

همزمان با این اخبار، دونالد ترامپ رییس‌جمهور آمریکا نیز آشکارا گفته که باید در انتخاب رهبر بعدی جمهوری اسلامی ایران دخیل باشد و حتی با نام بردن از سید مجتبی خامنه‌ای، مدعی شده که این انتخاب برای او «قابل قبول» نیست. ترامپ حتی گفته که با «رهبری مذهبی» در ایران مشکلی ندارد، اما در عین حال تهدیداتی نیز داشته است. ادعایی که مقامات اسرائیل نیز تکرار کرده‌اند.

اما به نظر نمی‌رسد که این تهدیدها، تلاش برخی گروه‌ها در پشت پرده را برای معرفی سریع‌تر رهبر جدید را به تاخیر بیاندازد. هرچند بدون فرآیند‌های شفاف، حتی تا آخرین لحظه اعلام عمومی نیز ممکن است تصمیم‌ها دستخوش تغییر شود.