شمارش معکوس تعیین رهبر جدید؛ خبرگان چگونه و چه نامهایی را بررسی میکند؟
با گذشت پنج روز از آغاز جنگ و شهادت رهبر انقلاب، شمارش معکوس برای تعیین رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران آغاز شده است.
به گزارش اقتصادآنلاین، زمزمههای انتخاب رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران، رفتهرفته بلند میشود. یوسف پزشکیان فرزند مسعود پزشکیان رییس دولت چهاردهم در کانال تلگرامی خود نوشته که این روزها «بخشی از گفتوگوها در جمعهای مختلف درباره انتخاب رهبر آینده است.» اظهارنظری که نشان میدهد در پشت صحنه تکاپوها برای انتخاب جایگزین رهبر پیشین افزایش یافته است.
به نوشته یوسف پزشکیان نامهایی در این زمینه مطرح شده که برخی شناختهشده هستند و برخی را حتی فرزند رییسجمهور هم نمیشناسد.
به نظر میرسد که در بین رسانههای نزدیک به حاکمیت، تشتت نظر در این زمینه وجود دارد. نورنیوز با انتشار پیامی در شبکه ایکس نوشت: «در آستانه انتخاب رهبر جدید معیار کلیدی برای خبرگان باید استمرار هوشمندانه باشد.
جلسات مجلس خبرگان چگونه برگزار میشود؟
اینکه در شرایط کنونی جلسات مجلس خبرگان رهبری چگونه و با چه سازوکاری برگزار میشود محل ابهام است. در حالی که برخی شنیدهها از هدف قرارگرفتن ساختمان قدیم مجلس که جلسات خبرگان در آن برگزار میشد و یک ساختمان در قم مرتبط با خبرگان حکایت دارد.
احمد خاتمی عضو مجلس خبرگان تایید کرده که یکی از اهداف اسرائیل و آمریکا «زدن اعضای خبرگان است و جا دارد با تدبیر کارها را پیش ببریم.» او گفته که «نظرخواهیهایی از خبرگان صورت گرفته و نزدیک به انتخاب رهبر جدید انقلاب هستیم.» اظهارنظر او گمانهزنیها درباره عدم تشکیل جلسه خبرگان را تقویت میکند.
با این حال رسانههای نزدیک به حاکمیت مدعی هستند که این مجلس مشغول برگزاری جلسات برای انتخاب رهبر بعدی است. تا جایی که در یکی از برنامههای صبح چهارشنبه صداوسیما در شبکه خبر گفته شده «خبرهایی میرسد» که مجلس خبرگان وظیفه خود را انجام داده است و رهبر جدید جمهوری اسلامی را انتخاب کرده است. حتی در همین برنامه گفته شده که احتمالا این خبر در ساعات آینده اعلام شود هرچند «تصمیم آن با مسئولین نظام» است.
از سوی دیگر اما سید مجتبی حسینی عضو کمیسیون ۱۰۹ قانون اساسی مجلس خبرگان رهبری با بیا اینکه هنوز مشخص نیست فرآیند انتخاب رهبر جدید چقدر زمان میبرد، گفت: این موضوع نیازمند بررسی مجموعه شرایط و مشورتهایی است که مهیا شود و این امر انجام خواهد شد.
حسینی اشکوری عضو مجلس خبرگان نیز در نامهای به سیدمجتبی خامنهای شهادت آیتالله خامنهای را تسلیت گفته و در پایان نوشته که «انشالله تعالی استمرار راه آن بزرگ مرد تاریخ در جنابعالی که فقیه جامعالشرایط و بصیر و حکیم هستید ادامه یابد.» تاکید اشکوری روی ویژگیهایی است که در جمهوری اسلامی عموما برای ولی فقیه ذکر میشود.
چه نامهایی مطرح شده است؟
به طور رسمی مشخص نیست که چه نامهایی در جلسات خبرگان رهبری مطرح است. حتی در شرایط قبل از جنگ نیز جلسات و فعالیتهای این مجلس شفاف و علنی نبود. در سالهای گذشته فقط اخباری غیررسمی از بررسی گزینههای جانشینی رهبری در کمیسیون یا شورایی در مجلس خبرگان شنیده شده بود که هرگز تایید نشد.
اکنون در شرایط جنگی که بالاترین سطح امنیتی بر همه فعالیتها اعمال میشود، جلسات و مذاکرات مجلس خبرگان بیش از پیش دور از دسترس عموم و حتی رسانههای رسمی قرار دارد.
با این همه، رسانهها گمانهزنیهایی درباره گزینههای احتمالی میکنند. رسانه «صابرین نیوز» در مطلبی نوشته که گزینههای در حال بررسی در مجلس خبرگان، آقایان اعرافی، حسینی بوشهری، حسن خمینی، حسن روحانی، مجتبی خامنهای و آملی لاریجانی هستند. آنچه که به طور رسمی از سوی سید احمد خاتمی عضو مجلس خبرگان رهبری اعلام شده، این است که گزینههای رهبری مشخص شده است.
اصل ۱۰۹ قانون اساسی چه میگوید؟
براساس اصل ۱۰۹ قانون اساسی، شرایط و صفات رهبر در جمهوری اسلامی سه مورد است؛ صلاحیت علمی لازم برای افتا در ابواب مختلف فقه، عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام، بینش صحیح سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت کافی برای رهبری. همچنین در این اصل آمده که «در صورت تعدد واجدین شرایط فوق، شخصی که دارای بینش فقهی و سیاسی قویتر باشد مقدم است.»
باید توجه داشت که این سه اصل کاملا تفسیرپذیر هستند. چراکه با توجه به کیفیبودن این سنجهها، عملا امکان تفسیرهای متعددی درباره اشخاص به وجود میآید.
تداوم تهدیدهای آمریکا و اسرائیل
اما انتخاب رهبر جدید در شرایط جنگی، با تهدیدهای آمریکا و اسرائیل نیز روبهرو شده است. تاجایی که وزیر دفاع اسرائیل مدعی شده که هر فردی که به عنوان رهبر جمهوری اسلامی انتخاب شود هدف حمله خواهد بود.
این ادعا در حالی مطرح شده که رییسجمهور آمریکا پیشتر مدعی شده بود که در حمله نخست این کشور گزینههای دوم و سوم رهبری را هم هدف قرار داده است. او حتی گفته که گروههای دیگری نیز هدف ترور خواهند بود. این ادعاها در حالی طرح شده که اخبار هدف قرار گرفتن فرماندهان و مقامات رده بالای سیاسی در ایران تکذیب میشود.
در چنین شرایطی، باید دید که سازوکارهای پشت صحنه سیاست، در نهایت چه کسی را به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی اعلام خواهند کرد.
