روایت گاردین از زمان‌بندی حمله آمریکا و اسرائیل

اقتصاد آنلاین؛ پاتریک وینتور، دبیر سیاسی گاردین نوشت:

حمله مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران ماه‌ها برنامه‌ریزی شده بود، اما زمان‌بندی آن، در بحبوحه مذاکرات بین ایران و آمریکا، بار دیگر این سوال را مطرح می‌کند که آیا واشنگتن هرگز در مورد دستیابی به توافق با تهران جدی بوده است یا خیر.

در ژوئن سال گذشته، اسرائیل، به همراه ایالات متحده، تنها سه روز قبل از اینکه ایران و ایالات متحده قرار بود برای ششمین دور مذاکرات با یکدیگر دیدار کنند، حمله‌ای ده روزه به ایران انجام داد. بنابراین، این حمله، در بحبوحه یک فرآیند مذاکره دوم، باید شانس اینکه رژیم ایران پیشنهاد مذاکره آمریکا را جدی بگیرد، از بین ببرد. آنها دو بار مورد اصابت قرار گرفته‌اند. همانطور که یک کانال تلگرامی ایرانی نوشت: «بار دیگر آمریکا در حالی که ایران دیپلماسی را دنبال می‌کرد، حمله کرد. بار دیگر دیپلماسی با دولت تروریستی آمریکا کارساز نیست.» عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، کاملاً آگاه بود که ترامپ ممکن است دیپلماسی را کنار بگذارد، اما احساس می‌کرد که این ریسکی است که ارزش پذیرفتن را دارد.

بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان که میانجی مذاکرات بوده است، با آگاهی از نقشه آمریکا و قریب‌الوقوع بودن حمله نظامی آمریکا، در اقدامی ناامیدانه برای ارائه بهترین تفسیر از پیشرفت مذاکرات، به واشنگتن سفر اضطراری کرد. او حتی در اقدامی غیرمعمول، در شبکه سی‌بی‌اس بسیاری از اسرار توافق در حال شکل‌گیری را فاش کرد. او گفت که توافق صلح در شرف دستیابی است. اما به البوسعیدی فقط اجازه داده شد تا با معاون رئیس جمهور، جی. دی. ونس، ملاقات کند تا این استدلال را مطرح کند که مذاکرات در آستانه دستیابی به موفقیت است. او گفت که این توافق بسیار بهتر از توافق سال ۲۰۱۵ خواهد بود که ترامپ در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد.

او ادعا کرد که ایران با به صفر رساندن ذخایر اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالا، کاهش غلظت ذخایر اورانیوم غنی‌شده موجود در داخل ایران و دسترسی کامل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به منظور راستی‌آزمایی موافقت کرده است. او گفت که حتی ممکن است به بازرسان تسلیحاتی ایالات متحده در کنار بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اجازه ورود به ایران داده شود. ایران فقط به میزانی که برای برنامه هسته‌ای غیرنظامی خود نیاز دارد، غنی‌سازی خواهد کرد. توافق نهایی بر سر اصول می‌تواند این هفته امضا شود و جزئیات نحوه عملکرد سیستم راستی‌آزمایی ممکن است سه ماه دیگر طول بکشد.

در مورد حقوق بشر، برنامه موشک‌های بالستیک ایران یا حمایت این کشور از نیرو‌های نیابتی در منطقه، مطالب بسیار کم یا هیچ مطلبی ارائه نشد. از دیدگاه ایران، موضوع برد ۱۲۵۰ مایلی (۲۰۰۰ کیلومتری) موشک‌های بالستیک این کشور می‌تواند در مذاکرات با شورای همکاری خلیج فارس مورد بحث قرار گیرد، اما این موشک‌ها در اصل بخشی از دفاع ایران بودند و همانطور که حمله مشترک آمریکا و اسرائیل نشان داد، برای امنیت ملی ایران اهمیت اساسی داشتند.

ایران بی دفاع است

وزیر سابق امور خارجه ایران، اظهار داشت که اگر ایالات متحده فروش اسلحه به کشور‌های خلیج فارس را متوقف کند، ایران نیاز کمتری به برنامه موشکی خود خواهد داشت. اما این نه دستور کار و نه جدول زمانی مناسبی برای ترامپ نبود. در واقع، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه او، وقتی گفت ترامپ از اینکه ایران هنوز تسلیم نشده شگفت‌زده شده، به آنچه رئیس‌جمهور می‌خواست اشاره کرد.

ترامپ در توجیه این حمله، به پیشرفت مذاکرات یا شکاف‌های موجود بین دو طرف اشاره‌ای نکرد. او صرفاً اعلام کرد: «فعالیت‌های تهدیدآمیز ایران، ایالات متحده، نیرو‌ها و پایگاه‌های آن در خارج از کشور و متحدان ما در سراسر جهان را در معرض خطر قرار می‌دهد.»

سلاح‌هایتان را زمین بگذارید

در داخل ایالات متحده، بحث بر سر این که آیا ارزیابی البوسعیدی از ثمربخشی مذاکرات موجه بوده است یا خیر، به زودی آغاز خواهد شد. غنی‌سازی مبتنی بر نیاز در سطوح پایین و ریشه‌کنی ذخایر غنی‌شده بالا، اگر واقعاً از سوی ایران پیشنهاد شده باشد، در کنار راستی‌آزمایی، در ظاهر ایران را از ابزار ساخت بمب محروم می‌کند. در این صورت، ترامپ، که توسط اسرائیل و تندرو‌های جمهوری‌خواه تشویق می‌شود، متهم به رد عمدی توافقی خواهد شد که می‌توانست به طور مسالمت‌آمیز به تهدید ناشی از برنامه هسته‌ای ایران در ۳۰ سال گذشته پایان دهد. دیگران استدلال خواهند کرد که تداوم یک رژیم اصلاح‌ناپذیر و سرکوبگر ایران به خودی خود تهدیدی برای امنیت جهان بود. در هر صورت، نکته خارق‌العاده این است که خود ترامپ، قبل از حملات، تقریباً هیچ تلاشی برای بیان یا توجیه اقدامات یا اهداف خود برای مردم آمریکا، کنگره یا متحدانش نکرد.