پیام صریح تهران به واشنگتن/ مذاکرات مستقیم از دستور کار خارج شد؟

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از فرارو، به دنبال رایزنی با شماری از پایتخت‌های منطقه، انتظار می‌رود ایران و آمریکا به‌جای ترکیه، مذاکرات را در تاریخ ۶ فوریه در عمان از سر بگیرند. چندین منبع ارشد ایرانی این موضوع را به ما گفته‌اند.

دو منبع ارشد ایرانی اعلام کردند که مذاکرات مستقیم با همتایان آمریکایی—که منظور از «مستقیم» نشستن دو طرف در یک اتاق است—در حال حاضر در دستور کار قرار ندارد.

یک منبع باسابقه سیاسی در تهران که نخواست نامش فاش شود، به‌طور جداگانه پیشنهاد کرد که ممکن است استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، با جرد کوشنر، داماد و مشاور رئیس‌جمهور دونالد ترامپ، همراه شود.

در حالی که فشار‌هایی برای حضور مقام‌هایی از مصر، قطر، پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در مذاکرات وجود دارد، هیچ تأییدی درباره چنین برنامه‌ای در دست نیست. این منبع سیاسی ایرانی گفت که دست‌کم تا این لحظه، تنها مقام غیرعمانی از منطقه که احتمال حضورش می‌رود، نخست‌وزیر قطر است.

کشمکش ظاهری بر سر محل برگزاری مذاکرات در شرایطی رخ می‌دهد که گزارش‌هایی از ساقط شدن یک پهپاد ایرانی توسط نیرو‌های آمریکا در نزدیکی ناو هواپیمابر «یواس‌اس آبراهام لینکلن» —که صد‌ها مایل دورتر از سواحل جنوب‌شرقی ایران مستقر است—منتشر شده است.

ترامپ مدت‌هاست گفت‌وگوی مستقیم را به‌عنوان هدفی مستقل دنبال می‌کند. منابع دیپلماتیک منطقه‌ای به ما گفته‌اند که امتناع ایران از دیدار با مقام‌های آمریکایی ممکن است دقیقاً به نفع کسانی در واشنگتن و تل‌آویو تمام شود که مشتاق شکست دیپلماسی هستند.

یک منبع ارشد عرب هشدار داد: «مذاکرات غیرمستقیم جواب نمی‌دهد» و افزود که موفقیت دست‌کم تا حدی به «ظاهر و نمادها» وابسته است؛ امری که برای ترامپ اهمیت دارد.

علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران پیش از سفر یک هیئت قطری به تهران ابراز نگرانی کرده بود که ویتکاف در جریان مذاکرات سال گذشته ناچار شده برای دریافت دستور‌های بیشتر به واشنگتن بازگردد.

اگرچه مذاکرات هسته‌ای تحت هدایت عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، انجام می‌شود، نگرانی لاریجانی ظاهراً موجب شده تهران نسبت به گسترش هیئت آمریکایی رویکردی بازتر اتخاذ کند.

این فرض وجود دارد که حضور چهره‌هایی با دسترسی بیشتر به ترامپ بتواند سرعت و تداوم هرگونه مذاکره‌ای را تسهیل کند. با این حال، حضور احتمالی کوشنر در مسقط در اواخر این هفته تأیید نشده است.

در حالی که برخی رسانه‌های آمریکایی ایران را متهم کرده‌اند که درباره انتخاب ترکیه به‌عنوان محل مذاکرات تغییر موضع داده است، در جریان سفر ۳۰ ژانویه عراقچی به ترکیه هیچ چیز نهایی نشد.

یک منبع ارشد سیاسی ایرانی در ۳ فوریه به گفت: «قالب و محل مذاکرات همچنان در دست بررسی است. از نظر ما دوحه هنوز یک گزینه است، اما نمی‌خواهیم دوستان‌مان در ترکیه ناراحت شوند. حتی ممکن است به عمان به‌عنوان محل اولیه بازگردیم.»

ترامپ گفته است که ایران درباره برنامه هسته‌ای خود «به‌طور جدی در حال گفت‌و‌گو» است. این در حالی است که لاریجانی تأکید کرده «پیشرفتی برای چارچوب مذاکرات» حاصل شده است.

چندین فرمول ممکن است مدنظر قرار گیرد؛ از جمله تعلیق موقت غنی‌سازی اورانیوم در ازای به‌رسمیت‌شناختن حق ایران برای انجام چنین فعالیت‌های هسته‌ای. این چارچوب می‌تواند به احیای ایده پیشین یک کنسرسیوم هسته‌ای منطقه‌ای تحت نظارت سخت‌گیرانه بین‌المللی گره بخورد.

مانع اصلی دستیابی به یک توافق جامع احتمالاً درخواست‌های آمریکا برای محدود کردن تعداد و برد موشک‌های ایران خواهد بود؛ به‌ویژه از آن جهت که موشک‌های بالستیک در جنگ ۱۲روزه میان دو کشور در ژوئن گذشته، ابزار اصلی ایران برای رسیدن به اسرائیل بودند.

به‌جای ورود فوری به جزئیات مناقشه‌برانگیز، برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که دو طرف ممکن است گفت‌و‌گو را با اعلامیۀ کاهش تنش آغاز کنند. این‌که چنین اعلامیه‌ای چگونه و تا چه حد می‌تواند عملیات تهاجمی احتمالی اسرائیل علیه ایران را در بر بگیرد، مبهم است.