ایستادگی ایران مقابل اسرائیل در راستای منافع پاکستان است/ رمزگشایی از مخالفت هند و پاکستان با قطعنامه ضد ایرانی

به گزارش اقتصادآنلاین، مواضع پاکستان و هند درباره اعتراضات اخیر در ایران و افزایش تنش با آمریکا و غرب، بسیار نزدیک به جمهوری اسلامی ایران بوده است. تاجایی که این دو کشور در جریان تصویب قطعنامه شورای حقوق بشر سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی ایران، به این قطعنامه رای منفی دادند.

این موضع‌گیری با قدردانی وزارت امور خارجه ایران نیز همراه شده است. اما چنین مواضعی از کجا نشأت می‌گیرد و پاکستان و هند چگونه منافع خود را هم‌راستا با جمهوری اسلامی ایران می‌بینند. محسن روحی‌صفت دیپلمات سابق ایران در پاکستان و هند در گفت‌و‌گو با اقتصادآنلاین به این پرسش پاسخ می‌دهد که در ادامه می‌خوانید:

به نظر شما چرا پاکستان و هند در مخالفت با تصویب قطعنامه علیه جمهوری اسلامی ایران موضع‌گیری کردند؟

مواضع کشور‌ها نسبت به یکدیگر تاحدود زیادی از سه جنبه بررسی می‌شود؛ روابط دوجانبه، فضای منطقه‌ای و فضای جهانی. در این سه لایه موضوعات بررسی می‌شود تا به اتخاذ موضع یک کشور منجر شود.

صرفا روابط دوجانبه یا صرفا روابط منطقه‌ای و جهانی نمی‌تواند پاسخگو باشد. وقتی مولفه‌هایی که در این سه جنبه هستند در یک راستا قرار می‌گیرند یک موضع همگرا یا هم‌راستا بین دو کشور دیده می‌شود.

از جهت دوجانبه، ایران و پاکستان به لحاظ تمدنی روابطی دیرینه دارند. ایران نخستین کشوری بود که پاکستان را به رسمیت شناخت و پاکستان از جهات تاریخی بخشی از فلات تمدنی ایران است. از جهت زبانی، قومی و سنت‌ها و آداب و دین اشتراکات زیادی با ایران دارد. با هند نیز به همین صورت است. ایران با هند نیز اشتراکات تاریخی و فرهنگی زیادی دارد و زبان فارسی در این کشور توسعه بسیار زیادی دارد.

در کنار این روابط دو جانبه، فضای جهانی نیز بر موضع این دو کشور اثر گذاشته است. از زمانی که دونالد ترامپ در آمریکا روی کار آمده فزون‌طلبی که نسبت به همه کشور‌ها دارد و آشکارا آن را بیان می‌کند، ائتلاف‌ها را تا حدود زیادی از بین برده و روابط یک جانبه شده است. صرفا آمریکا به دنبال این است که کشور‌ها در خدمت او باشند و منافعش را تامین کنند. این باعث شده تا کشور‌ها در منطقه در پی ارتباط بیشتر با یکدیگر و جلب منافع منطقه در برابر تهاجمات احتمالی از سوی قدرت جهانی، باشند.

این همبستگی منطقه‌ای نه فقط بین ایران و پاکستان و هند، بلکه در منطقه عربی نیز به وجود آمده است. کشور‌های عربی که زمانی موضع منفی و تندی نسبت به جمهوری اسلامی ایران داشتند، مواضع خود را تعدیل کردند و احساس کردند منافع آنها در این است که بین کشور‌های منطقه همبستگی بیشتری باشد.

به‌نظرتان ترس برهم خوردن موازنه قوا به سود آمریکا و اسرائیل در منطقه، چقدر در این موضع‌گیری اثر داشته است؟

به طور کلی در حوادث یک سال اخیر از جنگ دوازده روزه تا رخداد‌های اخیر در ایران و تهدیداتی که آمریکا عنوان کرده، باعث شده تا کشور‌های منطقه احساس خطر بیشتری از اینکه منافعشان نادیده گرفته شود داشته باشند.

از سوی دیگر کشور‌های منطقه بر مسائل اقتصادی و توسعه تاکید بیشتری دارند. هم کشور‌های عربی و هم پاکستان و ترکیه می‌دانند که منافع اقتصادی آنها زمانی می‌تواند پایدار باشد که جنگ و درگیری در منطقه رخ ندهد. اگر جنگ و درگیری رخ دهد ممکن است منافع اقتصادی آنها کاملا تحت‌الشعاع قرار بگیرد.

همه کشور‌ها، منافع ملی خود را در اولویت قرار می‌دهند و ما نیز باید چنین کنیم. اما گاهی منافع ملی هم‌راستا با هم قرار می‌گیرند. مسلم بدانید که روابط پاکستان با آمریکا راهبردی و برای بقای آن کشور است. اما این به معنی قطع روابط پاکستان با ایران نیست. چنین معادله‌ای وجود ندارد. از بدو تاسیس کشور پاکستان تاکنون همواره این کشور روابط بسیار قوی با آمریکا داشته است. در عین حال با رقبای آمریکا مثل چین و ایران هم روابط خوبی داشته و آن را حفظ کرده است. همچنین این کشور با عربستان هم روابط بسیار نزدیکی دارد.

افکار عمومی در پاکستان به شدت به سمت ایران حرکت می‌کند و پاکستان تلاش می‌کند به طور متوازن با همه روابطی نزدیک و در راستای منافع ملی خود داشته باشد.

فکر می‌کنید رویارویی جمهوری اسلامی ایران در مقابل اسرائیل در حمایت از این کشور، اثر داشته است؟

بله، ایرانی که مقابل اسرائیل ایستاده، در راستای منافع پاکستان است. به همین دلیل مواضع پاکستان تاحدودی در راستای منافع مشترک است. یعنی هر دو طرف از وضعیتی که دارای موضع مشترک علیه اسرائیل هستند، منفعت می‌برند. اسرائیل برای پاکستان تهدید است و تاکنون چندین بار این کشور را برای داشتن سلاح هسته‌ای تهدید کرده است. این سیاست دائمی اسرائیل است که هیچ کشور منطقه‌ای و اسلامی دارای سلاح هسته‌ای نباشد و پاکستان این اصل را شکسته است. اسرائیل تلاش کرده بود تا مراکز هسته‌ای پاکستان را هم مثل سوریه و عراق از بین ببرد، اما این تلاش‌ها با شکست مواجه شده است. البته آمریکا نیز به اسرائیل اجازه نداده که علیه پاکستان دست به چنین اقدامی بزند. چراکه پاکستان متحدی مهم برای آمریکا در منطقه به حساب می‌آید.