تصمیم بانک مرکزی درباره قیمت دلار جنجالی شد

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از عصرایران، بانک مرکزی در حال فروش اسکناس دلار و یورو به زیر قیمت است. این اقدام با توجیه تلاش برای کنترل بازار صورت می‌گیرد، اما نه تنها بی‌نتیجه و بی تاثیر است بلکه اقدامی مضر و رانت زاست. ضمن اینکه باعث از دست رفتن بخشی از سرمایه‌های ارزی کشور می‌شود.

براساس تصمیم بانک مرکزی، از طریق "صرافی ملی" به هر فرد ایرانی، سالانه یک هزار یورو یا معادل آن به ارز دیگر مثلا دلار، به قیمت زیر قیمت بازار (قیمت واقعی) فروخته شود.

به نوشته یکی از رسانه‌ها ارز سهمیه‌ای که با نرخ دولتی به‌فروش می‌رسد، الان می‌تواند حدود ۲۴ تا ۲۵ میلیون تومان در روز سود داشته باشد. درحال حاضر هر یورو در بازار آزاد حدود ۱۷۲ هزار تومان ارزش دارد، اما قیمت یورویی که تحت‌عنوان یورو توافقی اعلام می‌شود و در قالب ارز دولتی به متقاضیان به‌فروش می‌رسد، ۱۴۸ هزار تومان است. به این ترتیب خرید سهمیه هزار یورویی با نرخ ارز توافقی قریب ۱۴۸ میلیون تومان هزینه خواهد داشت. همین میزان ارز در بازار آزاد البته ۱۷۲ میلیون آب می‌خورد که به‌معنای تفاوت ۲۴ میلیون تومانی است. یعنی تفاوتی معادل ۱۵ درصد.

رسانه دیگری هم نوشته: صرافی ملی (محل فروش یک هزار یورو) هر یورو را هم با قیمت ۱۶۱ هزار و ۵۰۰ تومان به متقاضیان می‌فروخت ولی قیمت فروش یورو بین دلال‌ها در میدان فردوسی تهران، حدود ۱۶۵ هزار تومان بود.

براساس برنامه بانک مرکزی، هر ایرانی با ارائه کد ملی می‌تواند بدون هیچ مدرک و شرایطی تنها با ارائه یک عدد کارت ملی، هر سال یک بار، مبلغ ۱۰۰۰ یورو یا معادل آن را زیر قیمت بازار خریداری و در بازار بفروشد و سود ببرد.

چند نکته و سوال قابل طرح است:

۱- دولت چرا و به چه دلیل باید دلار و یورو اسکناس را زیرقیمت بازار بفروشد؟

وقتی دولت فروش زیرقیمت دلار و یورو را به شرکت‌ها برای ورود مواد غذایی، متوقف کرده و کار درستی هم انجام داده (چرا که هم بی نتیجه بود هم فسادزا و رانت خیز) چرا باید فروش زیرقیمت یورو و دلار را در شکل دیگری ادامه دهد؟

حالا که دولت فروش دلار ارزان قیمت (ارز ترجیحی) را برای واردات مواد غذایی متوقف کرده چرا در بخش دیگری برای عامه مردم و بدون هیچ دلیل و توجیهی، دلار را زیر قیمت می‌فروشد؟

از یک سو پزشکیان، رئیس جمهوری از کمبود ارز می‌نالد و همزمان بانک مرکزی ارز‌ها را زیر قیمت به باد می‌دهد.

۲- فلسفه فروش هزار یورو یا معادل دلاری آن به هر فرد ایرانی چیست؟ چگونه و از چه طریقی به این عدد رسیده‌اند؟ چرا هزار یورو؟ چرا ۱۰ هزار یورو پرداخت نشود یا چرا ۵۰۰ یورو؟ چرا یک بار در سال فروخته شود و نه ۵ بار در سال؟

این هزار یورو با کدام توجیه و به چه دلیلی زیر قیمت بازار فروخته می‌شود؟

۳- ایران تحت تحریم‌های شدید در همه بخش‌ها و در تمام فعالیت‌های اقتصادی است. از خرید کالا تا جابجایی ارز و سرمایه گذاری. یکی از مهم‌ترین تحریم ها، تحریم "اسکناس دلار" به عنوان جهان رو‌ترین و مهم‌ترین ارز جهانی است.

در نتیجه تحریم‌ها و تاثیرات آن، ورود "اسکناس" دلار و یورو به کشور به شدت کاهش یافته، چندان که می‌توان گفت "اسکناس" این دو ارز در ایران، ارزش بالایی دارد؛ بنابراین بانک مرکزی نباید آن را به راحتی از دست بدهد.

این اقدام بانک مرکزی، یادآور دو اقدام فاجعه باری است که در زمان ریاست سیف بر بانک مرکزی (دوره ریاست جمهوری حسن روحانی) رخ داد. نخست پیش فروش انبوه سکه زیر قیمت بازار. دومی هم فروش دلار ارزان‌تر به قیمت ۴۲۰۰ تومان بود در حالی که همان زمان، دلار در بازار آزاد (قیمت واقعی) چند هزار تومان گران‌تر خرید و فروش می‌شد. این دو اتفاق بیشتر به غارت منابع کشور شبیه بود.

هر دو اتفاق با توجیه و استدلال کنترل قیمت‌ها در بازار انجام شد، اما کمترین تاثیری نداشت بلکه رانت و فساد زیادی به جا گذاشت و مصداق واقعی حیف و میل بود.

آیا اگر این طلا و دلار متعلق به شخص مدیران و مسوولان وقت بود آنها حاضر می‌شدند دارایی خود را زیر قیمت عرضه کنند؟ امروز هم همین سوال قابل طرح است: آیا مسوولان حاضرند ارز شخصی خود را زیرقیمت بفروشند که این گونه با منابع ارزی کشور رفتار می‌کنند؟

همانطور که دولت حق ندارد زمین و تجهیزات و امکانات خود را ارزان و زیر قیمت بفروشد، این موضوع درباره فروش سکه و دلار و طلا هم صدق می‌کند.

این اقدام جدید بانک مرکزی که در گذشته هم بار‌ها انجام و نادرستی آن اثبات شده، باعث می‌شود افراد نه براساس نیاز واقعی به اسکناس دلار و یورو (به عنوان مثال مسافرت خارج از ایران یا دانشجویان محصل در دانشگاه‌های خارجی، یا بیماران برای درمان در خارج از کشور) بلکه با انگیزه کسب سود به دنبال خرید این هزار یورو اسکناس بروند و بعد آن را در بازار آزاد بفروشند.

با این اقدام، مردم مقابل صرافی‌های دولتی صف می‌بندند با کارت ملی در دست، برای خرید دلار و یوروی ارزان و زیر قیمت بازار. افرادی هم که خود پول کافی نداشته باشند، کارت ملی شان را اجاره می‌دهند و از این طریق سودی می‌برند.

۴- آیا این اقدام به معنی تشویق مردم به سفته بازی و دلالی نیست؟

۵- اگر بانک مرکزی به دنبال ارائه ارز به بازار برای کسب ریال یا کنترل بازار است، بهترین اقدام به مزایده گذاشتن اسکناس دلار و یورو در میان صرافی‌ها و فروش آن به بالاترین قیمت است.

اقدام دیگر می‌تواند برداشتن محدودیت موجود و اعمال آزادی در نقل و انتقال و خرید و فروش اسکناس ارز از جمله دلار و یورو براساس قیمت‌های واقعی است.

همچنین می‌توان ابتکار‌هایی برای جذب اسکناس دلار و یورو از خارج به داخل کشور پیشنهاد و ارائه کرد. از جمله، اعطای اقامت موقت در ایران به شهروندان خارجی در برابر سپرده گذاری دلاری یا یورویی در بانک‌های داخلی است. (مثلا سپرده گذاری ۱۰ هزار دلار به ازای اعطای اقامت موقت یک ساله به شهروندان خارجی)

علاوه بر این، بانک مرکزی باید سخت گیری‌های موجود در برابر ورود ارز به کشور را بردارد. به همین ترتیب، محدودیت خرید و فروش ارز را در صرافی‌ها بردارد.

هر چقدر محدودیت مبادله و معادله ارز در کشور بیشتر باشد این خود به عاملی برای افزایش قیمت آن تبدیل می‌شود.