استراتژی جدید آمریکا برای مذاکره با روحانی

هفته نامه حاشیه در گزارشی به روند پرونده‌ای هسته‌ای ایران از نگاه آمریکا با توجه به پیروزی حسن روحانی اشاره می‌کند.

به گزارش اقتصاد آنلاین،همزمان با متوقف شدن مذاکرات هسته‌ای میان ایران و 1+5 به‌دلیل برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری خردادماه ایران که به پیروزی «حسن روحانی» منجر شد، برخی از کارشناسان امنیت ملی آمریکا تاکید می‌کنند که دولت «باراک اوباما» در حال آماده‌سازی بسته پیشنهادی بزرگ‌تر و بهتری به ‌ایران است تا هر دو طرف از این مرحله عبور کنند. مقام‌های آمریکایی این پیشنهاد را «BIG FOR BIG» یا با اندکی اغماض «پیشنهاد بزرگ برای توافق بزرگ» نامیده‌اند. ماده اول: پذیرش غنی‌سازی 5/3 درصدی ایران «کولین کهل» مشاور سابق مسائل خاورمیانه پنتاگون در گفت‌وگو با تارنمای معتبر «المانیتور» گفته است که «استراتژی «پیشنهاد بزرگ برای توافق بزرگ» به روحانی این امکان را می‌دهد تا همچنان بر ادعایش که کاری خواهد کرد که 1+5 حقوق هسته‌ای ایران را به رسمیت بشناسد، پافشاری کند. این چیزی است که همتای سابق او زیر بار آن نمی‌رفت و در نتیجه کمک می‌کند تا روحانی بتواند اجماع خاصی پیرامون توافق هسته‌ای میان ایران و 1+5 فراهم کند.» برمبنای ماده اول این استراتژی، غرب به ایران اجازه خواهد داد تا غنی‌سازی اورانیوم در مرز 5/3 درصد را ادامه دهد. تحلیلگران امنیتی آمریکا بر این باورند که یکی از مزیت‌های استراتژی جدید این است که به دولت میانه‌روی روحانی کمک می‌کند حجم مخالفت‌ها در ایران برای توافق با غرب را کم کند چراکه او می‌تواند اعلام کند غرب، حقوق هسته‌ای ایران را به رسمیت شناخته و در مقابل باید امتیازهایی بدهیم. «دنیس راس» مشاور سابق اوباما درباره مسائل ایران هفته گذشته در «نیویورک تایمز» نوشت که «ما باید به سمت طرح پیشنهادی که بحران هسته‌ای ایران را تمام کند، حرکت کنیم و آن تمرکز بر به رسمیت شناختن حدی از حقوق هسته‌ای ایران است که برای آمریکا مشروع به‌شمار می‌رود.» ماده دوم: پذیرش پروتکل الحاقی و شفافیت بیشتر مذاکرات یک سال گذشته میان 1+5 و ایران متمرکز بر محدودکردن غنی‌سازی 20درصدی اورانیوم توسط ایران در قبال کاهش بخشی از تحریم‌ها بوده است اما ایران در مذاکرات آلماتی قزاقستان خواستار به‌رسمیت شناختن حق غنی‌سازی اورانیوم و لغو تحریم‌های بانکی ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا در عوض توقف غنی‌سازی 20 درصدی و استفاده از ذخایر این اورانیوم در استفاده‌های پزشکی بود. به گزارش تارنمای «المانیتور»، حسن روحانی در نخستین کنفرانس مطبوعاتی‌اش پس از پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری گفت که با توقف غنی‌سازی اورانیوم زیر 5/3 درصد موافق نیست. به گفته او، این میزان از غنی‌سازی اورانیوم در جریان مذاکرات او با نمایندگان سه قدرت اروپایی در سال‌های 2003 تا 2005 موافقت دو طرف را در پی داشت. با وجود این، او در این کنفرانس نگفت که غنی‌سازی 20 درصد را متوقف خواهد کرد اما اعلام داشت که ‌ایران در مقابل پذیرش حقوقش علاقه‌مند به شفاف‌سازی بیشتر برنامه هسته‌ای‌اش است تا آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مطمئن شود که برنامه هسته‌ای ایران از مقاصد صلح‌آمیز منحرف نشده است. این گفته رئیس‌جمهور برگزیده ایران، مبنای مفاد دوم استراتژی «BIG FOR BIG» است. ایران باید از راه پذیرش «پروتکل الحاقی» که نظارت بیشتر از سوی آژانس را به همراه دارد، فعالیت‌های هسته‌ای‌اش را شفافیت بیشتری ببخشد. از سوی دیگر، غنی‌سازی اورانیوم 20 درصد متوقف می‌شود و مرکز هسته‌ای فردو اجازه ندارد این میزان اورانیوم را غنی کند. گفته می‌شود، تعطیلی فردو هنوز در استراتژی جدید گنجانده نشده است. به نظر می‌رسد آمریکا قرار است در این استراتژی، نظارت دقیق بر فردو در قالب «شفاف‌سازی بیشتر برنامه هسته‌ای ایران» را شرط ادامه کار فردو و در عین حال اطمینان از توقف غنی‌سازی 20 درصدی قرار دهد. با وجود این، هنوز مشخص نیست که غنی‌سازی 5/3 درصدی فردو از نظر فنی به صرفه باشد. ماده سوم: پیشنهاد بعدی گزینه نظامی است اخبار پشت‌پرده از این حکایت دارد که مقام‌های آمریکایی پیش‌تر هم درصدد بودند پیشنهاد جدیدی به ایران بدهند که بخش‌هایی از آن دقیقا با استراتژی BIG FOR BIG شباهت داشت. گزارش المانیتور نشان می‌دهد که مدت‌ها پیش در حالی که مسوولان و نهادهای داخل آمریکا درگیر مباحثه بر سر ارائه پیشنهادی دیگر به ایران بودند، دولت آمریکا پس از مقاومت همپیمانان اروپایی‌اش و آن دسته از اعضای دولت که معتقد بودند این استراتژی شکست می‌خورد، مصمم شد تا از خیر تعقیب آن بگذرد. اگرچه طرح پیشنهادی سابق آمریکا عقیم ماند اما واشنگتن مصمم است یکی از بندهای اصلی آن را وارد استراتژی BIG FOR BIG کند. یکی از مفاد پیشنهاد سابق این بود که به ایران گفته شود بسته پیشنهادی اخیر، آخرین گام در حل بحران هسته‌ای ایران از راه دیپلماسی است و اگر ایران این بسته پیشنهادی را رد کند، گزینه نظامی روی میز خواهد آمد. دنیس راس هفته گذشته‌ این بحث را پیش کشیده بود که آمریکا باید پیشنهادش برای پایان دادن به بحران هسته‌ای ایران را ارائه دهد حتی اگر نتواند شرکایش در بلوک 1+5 را با این طرح همراه کند. به نوشته او، «ما باید این طرح را روی میز بگذاریم حتی اگر شرکایمان - به‌ویژه روسیه- با آن موافق نباشد چراکه زمان به‌سرعت به‌جلو می‌رود.» کولین کهل هم گفته بود از آنجا که ادامه دیپلماسی و مذاکره زمان‌بر است «‌ما باید به محض آنکه پیشنهادمان قابل طرح باشد آن را روی میز بگذاریم.» به ادعای او «درحال‌حاضر ایران در حال تبدیل شدن به یک قدرت نظامی هسته‌ای است؛ مذاکره و سپس تهدید مستقیم ایران باید الگوی کار باشد؛ چه آنها بمب هسته‌ای ساخته باشند یا نه.» المانیتور در پایان گزارشش نوشته است که رئیس‌جمهور برگزیده ‌ایران دستور گرفته تا سرنخ مذاکرات هسته‌ای با 1+5 را به‌دست گیرد. «علی‌اکبر صالحی»، وزیر امور خارجه‌ ایران چندی پیش گفته بود: «در روزهای گذشته، رئیس‌جمهور برگزیده گروهی را انتخاب کرده است تا مذاکرات با 1+5 را بررسی کند و برخی از دوستان ما در وزارت امور خارجه هم در این گروه هستند.» رسانه‌های ایران پیش‌بینی کرده‌اند که «علی‌اکبر ولایتی» مشاور امور بین‌الملل رهبری و وزیر سابق امور خارجه رهبری مذاکرات هسته‌ای ایران را در دوران ریاست‌جمهوری حسن روحانی برعهده می‌گیرد اما سخنگوی وزارت خارجه در تهران اعلام کرد که هنوز چنین تصمیمی گرفته نشده است. آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران هم در سخنان جدیدی گفته است که راه حل مساله هسته‌ای ایران ساده است اگر که واشنگتن و همپیمانانش بهانه‌ای برای فشار بر ایران نداشته باشند. «چند کشوری که جبهه مقابل ایران را تشکیل می‌دهند و به دروغ خود را جامعه جهانی می‌خوانند. آنها اگر عنادشان را کنار بگذارند، حل مساله هسته‌ای ساده و راحت است.»