کنترل اختلال در یکسان‌سازی با حمایت از بانک‌ها

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از تعادل ،  هر دلار امریکا در بازار آزاد با ۱۱تومان رشد ۳۷۴۴ تومان، یورو با ۲۳ تومان رشد ۴۰۵۸تومان و هر پوند انگلیس نیز با ۲۱تومان افزایش قیمتی ۴۷۳۰ تومان فروخته می‌شود. هر اونس طلا نیز با 3 دلار و 70 سنت کاهش قیمت نسبت به پنج‌شنبه گذشته، یک‌هزار و 184 دلار و 60 سنت قیمت‌گذاری شد. قیمت هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح جدید با هزار و ۳۰۰ تومان افزایش یک میلیون و ۱۰۹ هزار و ۲۰۰ تومان و سکه تمام بهار آزادی طرح قدیم نیز بدون تغییر یک میلیون و ۹۵ هزار تومان است.نیم سکه با هزار تومان افزایش ۵۶۱ هزار تومان، ربع سکه با ۲ هزار تومان افزایش قیمت ۲۹۷ هزار تومان و سکه گرمی نیز بدون تغییر ۱۸۶ هزار تومان است. هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز دیروز با ۱۱۵ تومان افزایش ۱۱۰ هزار و ۱۰۴ تومان است.

برخی کارشناسان با اشاره به اثر یکسان‌سازی نرخ ارز بر بازار ارز، مبادلات و واردات کالاهای خارجی و همچنین عملکرد بانک‌ها معتقدند که افزایش نرخ ارز و طلا در یک ماهه اخیر نه تنها تحت‌تاثیر اخبار جهانی از جمله پیروزی ترامپ، افزایش نرخ بهره و تقویت دلار در برابر سایر ارزها بوده، بلکه اخبار یکسان‌سازی نرخ ارز، حذف ردیف ارز مبادله‌یی برخی کالاها و... نیز اثر‌گذار بوده است. از سوی دیگر، سفر میلیون‌ها زائر ایرانی در ماه‌های محرم و صفر به عراق، بر میزان تقاضا در هفته‌های اخیر افزوده است.

صاحب‌نظران در مجموع معتقدند که نرخ ارز بعد از یک دوره افزایش و تطبیق با شرایط جدید یکسان‌سازی نرخ ارز، نرخ بهره و تقویت دلار در امریکا، به تعادل نسبی خواهد رسید و یکسان‌سازی نرخ ارز در فاصله 3700 تا 4000 تومان اجرایی خواهد شد، زیرا شرایط اقتصاد ایران با وجود کاهش مصرف بخش خصوصی و تقاضای محدود برای کالاهای خارجی و سفرهای خارجی، بعید است که با نوسان‌های شدید نرخ ارز مواجه شود و در نتیجه می‌توان انتظار داشت که بعد از افزایش نسبی، در سطح بالاتری از قیمت‌های فعلی به ثبات نسبی برسد.

 بیم یکسان‌سازی از فعالیت سوداگرانه

 مشاور رییس‌کل بانک مرکزی با تاکید بر ضرورت توافق بازار پول و سرمایه برای اجرای یکسان‌سازی نرخ ارز گفت: برخی با فعالیت سوداگرایانه درصددند تا مردم را به ورود به بازار ارز و طلا تشویق کنند.

سیدغلامرضا کاظمی‌دینان در گفت‌وگو با مهر با اشاره به نزدیک شدن به زمان وعده دولت برای اجرای یکسان‌سازی نرخ ارز و ضرورت مدیریت افکار عمومی برای جلوگیری از رفتارهای هیجانی در بازار گفت: چند عامل باعث می‌شود که فضای هیجانی برای ارز ایجاد شود، عامل اول این است که بتوان ارتباطات بین بانکی با کشورهای خارج از ایران برقرار کرد و به راحتی انتقال ارز داشته باشیم؛ ضمن اینکه بتوان واردات ارز را برای گشایش اعتبارات نیز به سهولت انجام داد؛ این موضوع می‌تواند در پیشبرد دقیق اهداف یکسان‌سازی نرخ ارز اثرگذار باشد.

مشاور رییس‌کل بانک مرکزی افزود: در زمان یکسان‌سازی نرخ ارز اگر نتوان تامین مناسب ارز برای واردات و نیاز مشتریان داشته باشیم، مجبوریم کارهای غیرمتعارف انجام داده و هزینه‌های غیرمتعارف پرداخت کنیم که این هزینه‌ها اجازه نمی‌دهد ارز ثبات پیدا کند، به همین دلیل تا زمانی که ارتباطات بین بانکی با دنیا برقرار نشده و به خصوص با بانک‌های بزرگ جهان کار پیش نرود، اعمال سوداگرایانه به شکل فعلی ادامه می‌یابد و مردم این اطمینان را برای قیمت  ارز ندارند.

وی تصریح کرد: از سوی دیگر تا زمانی که پول در دست مردم شناور است و آنها نمی‌دانند با این پول چه کنند، ممکن است تحرکاتی در بازار ارز انجام شود که به نفع اقتصاد نباشد، ضمن اینکه از آنجایی که سیستم بانکی در حال کاهش نرخ سود بانکی است؛ مردم احساس می‌کنند پول و سرمایه‌شان اگر در بانک بماند، ممکن است سود کمتری دریافت کنند؛ همچنین عده‌یی افراد سودجو نیز در بازار ارز و خرید و فروش طلا فعال شده و تلاش می‌کنند برای توفیق فعالیت‌های سوداگرایانه خود، مردم را تشویق کنند تا پول‌های خود را به جای اینکه به سیستم بانکی یا بازار سرمایه هدایت کنند به بازارهایی همچون ارز و طلا بیاورند، بنابراین نوسانات زیادی ممکن است در قیمت ارز به وجود آید.

طبق پیش‌بینی رییس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر، طی روزهای آتی بازار دلار شرایط باثبات‌تر و متعادل‌تری خواهد داشت و وضعیت عرضه و تقاضا به تعادل بیشتری می‌رسد، درنتیجه قیمت‌ها نوسان چندانی نخواهند داشت.

به گفته محمد ولی، به‌طور طبیعی در زمان اربعین و ماه صفر قیمت دلار تا حدودی افزایش پیدا می‌کند، ‌چون اگر به‌طور متوسط این‌طور در نظر بگیریم که هر مسافر ۱۰۰ دلار با خود همراه داشته باشد، رقم قابل‌توجهی خواهد شد و تاثیرات خود را در بازار ارز در جهت افزایش قیمت خواهد گذاشت.

 ضرورت حمایت از بانک‌ها

حسین محمد پورزرندی مدیرعامل بانک شهر درمورد اثر یکسان‌سازی نرخ ارز بر بانک‌ها گفت: با نزدیک شدن به ماه‌های پایانی سال جاری انتظارها برای اجرای مرحله نهایی سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز بیشتر شده و مسوولان دولت و بانک مرکزی هم طی هفته‌های گذشته بیش از قبل در این باره سخن گفته‌اند.

تردیدی نیست که حذف نرخ‌های مختلف و متعدد ارز یکی از اولویت‌های هر اقتصادی از جمله اقتصاد ایران است. مفاسد و معایب ارز چند نرخی آن‌قدر زیاد و وسیع است که هیچ تردیدی در ضرورت و اولویت اجرای روش‌هایی که به یکسان‌سازی نرخ ارز منجر شود، وجود ندارد. نکته اساسی اما در کنار بایستگی یکسان‌سازی، چگونگی اجرای این سیاست است. دامنه اثرگذاری نرخ ارز و به تبع آن سیاست‌های ارزی آنچنان گسترده و عمیق است که هرگونه تغییر در این سیاست‌ها و هر تصمیمی که به تغییر معنادار در نرخ ارز بینجامد از جنبه‌های مختلفی بر اقتصاد کلان و معیشت جامعه تاثیرگذار خواهد بود و برهمین اساس هم از حساسیت اقتصادی و سیاسی برخوردار است.

در شرایط کنونی به‌نظر می‌رسد دو گام اساسی برای برآورد پیامدهای مختلف اجرای سیاست‌ یکسان‌سازی باید تعریف شود؛ محاسبه کمی و کیفی آثار یکسان‌سازی و تدوین بسته‌های مجزا برای مدیریت این آثار.

دولت و بانک مرکزی می‌توانند و باید با بررسی میزان وابستگی بخش‌های مختلف اقتصاد به ارز و نرخ آن، پیامدهای هرگونه تغییر نرخ ارز را بر هر بخش و زیرمجموعه‌های آن برآورد کنند. برخی بخش‌ها مانند شبکه بانکی هم البته به صورت غیرمستقیم تحت‌تاثیر تغییر نرخ قرار می‌گیرند. از آنجا که طبق پیش‌بینی کارشناسان و تطبیق شرایط اقتصادی با شاخص‌ها، درصورت یکسان‌سازی، نرخ ارز افزایش خواهد یافت و در صورت ثبات نسبی، در نقطه تعادلی بالاتر از نرخ فعلی قرار می‌گیرد، محتمل‌ترین سناریوها را باید براساس تاثیرات افزایش نرخ ارز بر بخش‌های مختلف اقتصاد تدوین کرد.

بر این اساس به‌نظر می‌رسد حوزه‌هایی مانند صنایع خودروسازی، ماشین‌آلات و مواد غذایی بیشترین تاثیر را از افزایش نرخ ارز خواهند دید؛ بررسی رابطه این صنایع با نرخ ارز طی سال‌های متمادی نشان می‌دهد باوجود کاهش نرخ ارز واقعی طی دهه‌های 70 و 80 تولید در آنها افزایش یافته و این یعنی در صورت افزایش نرخ ارز به علت وابستگی به واردات، قیمت تمام شده محصولات در این حوزه افزایش می‌یابد. رکود حاکم اما اجازه افزایش قیمت عرضه را نمی‌دهد، بنابراین بنگاه‌ها در این حوزه‌ها ناگزیر برای تامین مالی سراغ بانک‌ها می‌آیند. در واقع نیاز بخش واقعی اقتصاد به شبکه بانکی بیش از پیش افزایش می‌یابد و در شرایطی که بانک‌ها همچنان در تنگناهای تجهیز منابع هستند به معنای فشار بیشتر به شبکه بانکی است.

بر همین اساس یکی از حوزه‌هایی که دولت و بانک مرکزی باید برای آن بسته حمایتی یا روش‌های جبرانی تدوین کنند، شبکه بانکی است. غفلت از این ضرورت می‌تواند فشار را بر سایر بخش‌های اقتصاد نیز افزایش دهد و سیاست لازم و مفید یکسان‌سازی نرخ ارز را دچار اختلال کند.