حذف زوج و فرد با اجرای طرح LEZ

تاکنون راهکار دولت‌ها برای مبارزه با آلودگی هوای تهران موقتی و گذرا بوده و نتیجه بخش نبوده است. سهمیه‌بندی سوخت، ‌بهبود سیستم حمل و نقل عمومی، ‌تصویب طرح معاینه فنی خودروها و طرح اصلاح یارانه حامل‌های انرژی را می‌توان از جمله طرح‌های ارائه شده بدین منظور برشمرد که در نهایت تاثیر چندانی در کاهش آلودگی هوای شهر تهران نداشته‌اند. امسال شهرداری تهران در آستانه سال تحصیلی جدید و نیمه دوم سال –دو عاملی که در تشدید آلودگی هوا به دلیل ازدیاد سفرهای درون شهری و وارونگی هوا موثرند- طرح جدیدی را اجرا می‌کند که قرار است در چند مرحله کامل شود. طرح LEZ یا همان طرح کاهش از 15 شهریور اجرایی شده است و باید دید آیا این طرح می‌تواند در کاهش آلودگی هوا نقش داشته باشد یا مانند سایر طرح‌ها محکوم به شکست است.

سیدنواب حسینی‌منش، مدیرعامل ستاد مرکزی معاینه فنی و سخنگوی طرح LEZ یا کاهش در  به بیان نقاط قوت این طرح پرداخت و گفت: طرح کاهش جزو یکی از کارآمدترین طرح‌های کنترل منابع آلاینده شهری است. با تحقیقاتی که در دو سال گذشته با همکاری دانشگاه‌ها انجام دادیم؛ موفق به شناسایی منابع آلاینده شدیم. طی این تحقیقات مشخص شد 80 درصد آلودگی هوای تهران به سبب تردد خودروها و موتورسیکلت‌هاست. بنابراین سهم منابع آلاینده ثابت مانند کارخانجات، تاسیسات ساختمانی و غیره کمتر از 20درصد است. پس باید به دنبال کنترل منابع متحرک آلاینده می‌رفتیم. منابعی که در گذشته تصور می‌کردیم غیرقابل کنترل هستند.

حسینی منش ادامه داد: برای این منظور باید ساختار و سن خودروهایی که در شهر تردد می‌کنند را شناسایی می‌کردیم تا بتوانیم سهم آلودگی آنها را به دست آوریم که این کار نیز انجام شد. به گفته حسینی منش، تعداد خودروهای موجود در سطح شهر تهران به این شرح است؛ حدود 3میلیون 500هزار خودرو سبک که پلاک تهران دارند و همچنین نزدیک به 200هزار خودرو سنگین شامل خودروهای پخش بار، خودروهای نخاله بر و اتوبوس‌های شرکت واحد در تهران وجود دارد. علاوه بر این، قریب به 800هزار موتورسیکلت پلاک تهران نیز در شهر تردد دارند. تعداد موتورسیکلت‌هایی که پلاک شهرهای اطراف تهران را دارند نیز به یک میلیون دستگاه می‌رسد و در مجموع حدود 2میلیون موتورسیکلت در تهران تردد دارند.

 سهم 4 میلیون خودرو از آلودگی تهران

سخنگوی طرح LEZ با بیان اینکه در مطالعات کارشناسی توانستیم سهم آلودگی هر کدام از این خودرو‌ها را تشخیص دهیم، اظهار کرد: نتیجه این شد که 10درصد از آلودگی 80درصدی مرتبط با خودروها به سبب وجود این 4 میلیون خودرو و موتورسیکلتی است که در سطح شهر رفت و آمد می‌کنند. برای مثال، در تهران حدود 190هزار خودرو فرسوده و حدود 250هزار خودرو کاربراتوری داریم. این خودروها متعلق به سال 82 به قبل هستند که مجموع این دو 50درصد آلودگی خودروهای شهر تهران را تشکیل می‌دهد. یعنی رقمی حدود 10درصد از این 4میلیون خودرو به اندازه 90درصد خودروهای دیگر آلودگی تولید می‌کند.

 طرح زوج و فرد حذف می‌شود

مدیرعامل ستاد مرکزی معاینه فنی خودرو با اشاره به اینکه تصمیم گرفتیم به جای تردد زوج و فرد خودروها آن 10درصدی را که باعث آلودگی می‌شوند را از تردد منع کنیم؛ تصریح کرد: هدف اصلی ما از اجرای طرح کاهش این است که تردد خودروهای زوج و فرد را کنسل و به جای آن خودروهای آلاینده را از تردد منع کنیم. بنا بر ساختارهایی که در کشور وجود دارد و پیشنهاداتی که باقی دستگاه‌های دخیل در پروژه ارائه کردند؛ قرار شد طرح کاهش در یک بازه زمانی میان مدت اجرایی شود. بنابراین در سال اول الزام به داشتن معاینه فنی در دستور کار قرار گرفت و از سال آینده وارد فاز دسته‌بندی خودروها خواهیم شد.

مدیرعامل ستاد مرکزی معاینه فنی خودرو معتقد است اجرای این پروژه تا 90درصد آزادی بیشتری برای شهروندان به ارمغان می‌آورد، زیرا فقط خودروهای دارای آلودگی زیاد برای تردد در سطح شهر محدود می‌شوند. به گفته وی، پلاک این خودروها توسط دوربین‌های مکانیزه مستقر در سطح شهر ثبت و با سامانه یکپارچه معاینه فنی کشور مقایسه می‌شود. چنانچه خودرویی عمر بالای 5سال داشته و فاقد معاینه فنی باشد جریمه می‌شود.

براساس این طرح از اول مهرماه 300دوربین در محدوده زوج و فرد معاینه فنی خودروها را چک می‌کنند. از اول آبان‌ نیز طرح کاهش بطور سراسری در تمام شهر تهران اجرایی می‌شود و هزار دوربین اعم از دوربین‌های چراغ قرمز، سنجش سرعت، محدوده طرح ترافیک و... مجهز به چک معاینه فنی می‌شوند. هر خودرویی که از مقابل دوربین‌های نظارتی تهران عبور کند، در صورت نداشتن معاینه فنی جریمه می‌شود.

حسینی منش در پاسخ به اینکه گفته می‌شود مراکز معاینه فنی کشور فاقد امکانات لازم برای تست همه خودروهای داخلی و خارجی است؛ اظهار کرد: در کشور ظرفیت برای معاینه فنی تمام خودروها وجود دارد؛ معاینه فنی در ایران بر اساس استانداردهای اروپایی است و از 450مرکز معاینه فنی که در کشور وجود دارد بیش از 300مرکز مجهز به دستگاه‌های آلمانی هستند.

 ظرفیت موجود پاسخگوی نیاز مردم هست

وی با بیان اینکه در مراکز معاینه فنی 18تست مختلف روی خودروها انجام می‌شود، ‌توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد. وی گفت: به محض ورود خودرو به مرکز معاینه فنی از آن عکس گرفته می‌شود؛ پلاکش ثبت شده و با سامانه پلیس راهور ناجا مقایسه می‌شود. بعداز آن خودرو وارد محل معاینه شده و ابتدا 10تست ویژوال چک از خودرو گرفته می‌شود که شامل تست چراغ‌ها، لاستیک، برف پاک کن، بدنه، دود ماشین و دیگر موارد است.

وی ادامه داد: در مرحله بعد تست‌های مکانیزه شروع می‌شود که شامل تست پنج گانه گاز است. در این مرحله گازهای خروجی خودرو سنجیده می‌شود و اگر میزان این گازها بیشتر از حد مجاز باشد، خودرو مردود شده و در غیر این صورت تایید می‌شود. مرحله بعد تست سه گانه شامل انحراف فرمان، تست کمک‌ها و تست ترمز است که به شکل مجزا چرخ‌های عقب و جلو بررسی می‌شود و در صورت تایید تمام این مراحل خودرو برای دریافت کارت و صدور برچسب معاینه فنی اعزام می‌شود. همزمان تمام این اتفاقات به صورت آنلاین در سامانه یکپارچه معاینه فنی کشور نیز ثبت می‌شود. بنابراین هر کسی از هر نقطه‌یی در کشور برگه معاینه فنی بگیرد، امکان تردد دارد.

وی با اشاره به ظرفیت مراکز معاینه فنی در تهران گفت: در تهران 39 خط معاینه فنی فعال است که در یک روز 120 هزار دستگاه خودرو را نظارت می‌کنند. در مجموع سالانه طی یک شیفت کاری یک میلیون و 200هزار خودرو نظارت می‌شوند واین تعداد در دوشیفت کاری به 2میلیون و 400هزار خودرو افزایش می‌یابد.

حسینی منش افزود: هم‌اکنون در تهران زیر 2میلیون خودرو مشمول اخذ معاینه فنی هستند که تاکنون یک میلیون و 200هزار خودرو موفق به دریافت معاینه فنی شده‌اند. بقیه خودروها بر اساس آمار میدانی که در سال‌های گذشته داشتیم 50 درصد در تهران و 50درصد هم به شهرستان‌های اطراف یا شهرستان‌های خودشان مراجعه می‌کنند. بنابراین ظرفیت موجود پاسخگوی نیاز مردم هست.

وی با اشاره به لایحه افزایش سن معاینه فنی که در مجلس در دست بررسی است، اظهار کرد: چنانچه لایحه کاهش سن معاینه فنی از 5سال به دو سال تصویب شود؛ قطعا نیاز به مراکز بیشتری خواهیم داشت و از همین الان پیش‌بینی احداث مراکز جدید را کرده‌ایم. بخش خصوصی که علاقه‌مند به این موضوع هستند درخواست‌های خود را مطرح کرده و اکنون در حال بررسی شرایط این شرکت‌ها هستیم. همچنین از الان پیش بینی افزایش خطوط معاینه فنی را نیز در دستور کار قرار داده‌ایم تا بتوانیم در آینده پاسخگوی نیاز مردم باشیم.

همچنین اگر فردی خودرویش دارای معاینه فنی است؛ اما این فرد از اعتبار معاینه فنی خود اطمینان ندارد، می‌تواند وارد سایت simfa. moi. ir شده و با ورود VIN و پلاک خودرو نسبت به تاییدیه برگه معاینه فنی خود اقدام کند.

حسینی‌منش درخصوص معاینه فنی خودروهای پلاک دولتی و نظامی نیز گفت: این دو دسته پلاک نظامی و دولتی در سامانه سیمفا اطلاعاتشان ثبت نشده بود، اما براساس آیین‌نامه اجرایی هیات وزیران که در دی‌ماه 93 به تصویب رسید، کلیه خودروهای متردد در شهر که سن بالای 5سال دارند، باید معاینه فنی دریافت کنند و مسوولان بالادست دستور داده‌اند که پلاک خودروهای نظامی و دولتی نیز در سامانه سیمفا ثبت شود و باید بگویم که در طرح کاهش استثنایی وجود ندارد و کلیه خودروها ملزم به گرفتن برگه معاینه فنی معتبر هستند و هیچ تفاوتی بین خودروها در این طرح وجود ندارد.

 رشد  200 درصدی مراجعه به مراکز معاینه فنی

سخنگوی طرح LEZ در پاسخ به اینکه در 10روز ابتدایی اجرای این طرح تعداد مراجعات به مراکزمعاینه فنی تغییرکرده است یا خیر؛ گفت: میزان مراجعات در 5ماهه اول سال حدود 40درصد افزایش داشته است. اما در مرداد ماه و تعداد مراجعات حدود 120درصد رشد داشته و در 15روز ابتدایی شهریور رشد 200درصدی تعداد مراجعات را تجربه کردیم. ما از تمام ظرفیت خود استفاده می‌کنیم و هیچ خطی از خطوط معاینه فنی از رده خارج نشده است و همه خطوط کار می‌کنند.

وی همچنین از توزیع صف خطوط معاینه فنی خبر داد و گفت: تلاش کرده‌ایم تا مراجعات شهروندان را توزیع کنیم. اکنون 4مرکز سراج، بیهقی، نیایش و آبشناسان از مراکز بسیار شلوغ هستند اما 4مرکز جنوبی و مراکز خصوصی عملا خلوت بوده و میزان مراجعه به این مراکز بسیار اندک است. بنابراین روزهای تعطیل و شیفت‌های فوق‌العاده را برای مراکز شمالی گذاشته‌ایم و از مردم هم خواهش می‌کنم تا به مراکز جنوبی هم مراجعه کنند. به گفته حسینی منش شهروندان می‌توانند با ورود به سامانه ستاد معاینه فنی تهران به صورت آنلاین از شلوغی و خلوتی مراکز مطلع شوند. حتی طول صف را نیز در این سامانه با خطوط سبز، زرد و قرمز مشخص شده است. رنگ زرد یعنی زیر یک ساعت، رنگ زرد بین یک تا سه ساعت و رنگ قرمز به معنای آن است که باید بیش از سه ساعت در صف انتظار بایستند.

مدیرعامل مرکز معاینه فنی خودرو در این باره افزود: همچنین شهروندان می‌توانند از طریق ارسال عدد یک به سامانه پیامکی 2000112 از طول صف مراکز معاینه فنی خودرو مطلع شوند.

 نوبت‌دهی آنلاین به‌زودی

نوبت دهی آنلاین یکی دیگر از خدماتی است که در آینده نزدیک توسط مرکز معاینه فنی خودرو به شهروندان ارائه خواهد شد. حسینی منش در این باره توضیح داد: نوبت دهی آنلاین جزو مواردی است که در دستور کارقرار داده‌ایم و از دو هفته آینده فعال خواهد شد. در این طرح مردم می‌توانند با ورود به سامانه اینترنتی مرکز نخستین زمان خالی را برای خود رزو کنند و بلیتی به آنها داده خواهد که با ارائه این بلیت می‌توانند از در جداگانه وارد مرکز شده و بدون ایستادن در صف کار خود را انجام دهند.

 پیش‌بینی موفقیت 90 درصدی طرح کاهش

حسینی منش در پاسخ به اینکه به گفته برخی کارشناسان هنوز زیرساخت‌های لازم برای اجرای «طرح کاهش» آماده نیست؛ اظهار داشت: این دغدغه را که کارشناسان مطرح می‌کنند ما نیز داریم. گاهی طرح‌هایی عنوان می‌شوند که بسیار جذاب به نظر می‌رسند اما عملیاتی کردن آنها به دلیل نبود مدیریت یکپارچه شهری بسیار سخت است. تا زمانی که مدیریت یکپارچه شهری وجود نداشته باشد عملا نمی‌توانیم دستگاه‌های مستقل مرتبط با طرح را وادار به انجام کاری کنیم. تمام تلاش ما این بود تا نظرات کارشناسی همه دستگاه‌ها را در این پروژه اعمال کنیم و این محصولی که اکنون اجرا شده است با نظر مساعد همه دستگاه‌ها از جمله وزارت کشور، وزارت راه و شهرسازی، سازمان محیط زیست، وزارت صنعت و معدن و بسیاری نهادهای دیگر بوده است.

سخنگوی طرح LEZ اظهار امیدواری کرد که این طرح بیش از 90درصد موفق خواهد بود و گفت: البته نباید از این موضوع غافل شویم که ایراداتی به این طرح وارد است. بنابراین مراکزی برای دریافت شکایات شهروندان و نیز پاسخگویی به سوالات آنها در نظر گرفته‌ایم. دو مرکز بیهقی و الغدیر را به این موضوع اختصاص داده‌ایم تا کارشناسان ما در آن جا حضور یابند و پاسخگوی سوالات شهروندان باشند.

 جریمه 50 هزار تومانی برای فاقدان معاینه فنی

 سردار سید تیمور حسینی رییس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ نیز چندی پیش درباره نحوه جریمه خودروهای فاقد معاینه فنی پس از اجرای طرح کاهش اظهار کرده بود که از شهریور ماه جریمه خودروهای فاقد معاینه فنی در محدوده طرح زوج و فرد به وسیله دوربین‌ها انجام می‌شود اما این جرایم شکل ارشادی داشته و نیازی نیست تا رانندگانی که نداشتن معاینه فنی خودرویشان به وسیله دوربین ثبت شده مبلغی را پرداخت کنند. برابر تصمیمات اتخاذ شده از مهرماه خودروهای فاقد معاینه فنی به وسیله دوربین‌های کنترل محدوده زوج و فرد جریمه شده و مبلغ جریمه نیز باید پرداخت شود و دیگر حالت ارشادی ندارد.

البته در حال حاضر جریمه خودروهای فاقد معاینه فنی به شکل دستی توسط ماموران انجام می‌شود و این مساله ربطی به کنترل محدوده توسط دوربین نداشته و جریمه‌های آن باید پرداخت شود.  رییس پلیس تهران همچنین از کنترل هوشمند خودروهای فاقد معاینه فنی در سراسر شهر تهران از آذر ماه خبر داد و گفت: از آذرماه در تمام سطح شهر تهران از طریق سیستم دوربین‌های ثبت تخلفات، معاینه فنی خودروها کنترل شده و خودروهای فاقد معاینه فنی جریمه می‌شوند. در واقع می‌توان اینطور گفت که از مهرماه جریمه خودروهای فاقد معاینه فنی تنها در محدوده زوج و فرد با دوربین انجام می‌شود اما از آذرماه این طرح در تمام شهر تهران به وسیله دوربین‌ها اجرا خواهد شد. به گفته حسینی براساس طرح کاهش، مبلغ جریمه نداشتن برچسب معاینه فنی خودرو 50هزار تومان است.