زنگنه : تا من باشم ، نفت تعطیل نمی‌شود

از مثال همزیستی مسالمت آمیز در ازدواج برای توصیف ارتباط میان منتقدان و مسوولان نفت و تشبیه حضور پیمانکاران در میادین نفتی به بستری شدن بیمار در بیمارستان گرفته تا طرح این مثال که همانطور که اکنون تلویزیون‌های با لامپ تصویر قدیمی دیگر تولید نمی‌شوند،برخی کارخانه‌های خوراک مایع در پتروشیمی نیز باید کسب و کار خود را تغییر دهند.

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از تعادل ، سخنان مفصل وزیر نفت در نشست خبری روز گذشته را در ادامه می‌خوانید. بیژن زنگنه سخنان خود را با ارائه گزارش‌هایی از عملکرد بخش‌های مختلف وزارت نفت آغاز و مهم‌ترین برنامه وزارت نفت در این دولت را توسعه پارس‌جنوبی عنوان کرد. زنگنه پارس‌جنوبی را «کارستان» نه تنها وزارت نفت بلکه جمهوری‌اسلامی عنوان کرد. وزیر نفت در این بخش از اظهارات خود اظهار داشت که وزارت نفت ابتدا 7فاز از 17فاز باقی‌مانده پارس‌جنوبی را در اولویت یک قرار داد و تمرکز خود را بر اتمام این فازها گذاشت و 10فاز دیگر را در اولویت دوم قرار داد. او ادامه داد: «در سال آینده فاز 17 (که در حال حاضر با گاز دریا در مدار قرار گرفته است) و فاز 18 (که گاز خود را از فازهای 6و7 می‌گیرد) به بهره‌برداری به معنای واقعی می‌رسند.» زنگنه اظهار امیدواری کرد که 10فاز باقی‌مانده به غیر از فاز 14 که به دلیل برخی مشکلات خاص بسیار از برنامه عقب است تا پایان دولت یازدهم به بهره‌برداری برسد و عقب‌ماندگی ایران در برداشت از میدان مشترک با قطر جبران شود. وزیر نفت در حالی که تاکنون به خوبی نشان داده است توسعه میدان‌های گازی برای او اکنون از هر چیزی با اهمیت‌تر است در ادامه سخنان خود سراغ مساله‌یی رفت که در روزها و ماه‌های اخیر رسانه‌های مختلفی درباره آن تحلیل نوشته‌اند. مساله «افزایش صادرات نفت ایران». زنگنه در این بخش دوران فعلی را زمان افزایش صادرات نفت‌خام دانست و افزایش ظرفیت تولید نفت با اولویت میدان‌های مشترک را سیاست کلی نظام عنوان کرد. وزیر نفت در تشریح این سیاست‌ها عنوان کرد: «ظرفیت تولید نفت از این میدان‌ها در شروع فعالیت دولت یازدهم حدود 50هزار بشکه در روز بوده که قرار است تا اواسط سال آینده بیش از 200هزار بشکه و تا پایان دولت یازدهم به بیش از 300هزار بشکه در روز برسد.» زنگنه در ادامه شمای کلی صنعت پتروشیمی در حال حاضر را نیز توضیح داده و اظهار کرد: «ارزش تولید مجتمع‌های پتروشیمی با قیمت پایه سال 90 در سال 92 حدود 16میلیارد دلار بوده‌ که تا پایان امسال به 18میلیارد دلار خواهد رسید. همچنین این ظرفیت تا سال آینده به رقم 22میلیارد دلار افزایش پیدا خواهد کرد.» زنگنه در ادامه صحبت‌های خود به موضوع تولید بنزین در کشور نیز اشاره کرد. به گفته وی تولید بنزین یورو4 در ابتدای آغاز به کار دولت تدبیر و امید حدود 2میلیون و 500هزار بشکه بوده است درحالی‌که رقم تولید بنزین یورو4 در کشور در حال حاضر به 24میلیون لیتر افزایش پیدا کرده است. موضوع مبارزه با فساد و قاچاق بحث دیگری بود که مورد اشاره وزیر نفت قرار گرفت. وی اعلام کرد که از سال گذشته مقرر شده است که نفت‌گاز مورد نیاز خودروهای برون‌شهری براساس برنامه و عملکرد آنها داده ‌شود. زنگنه همچنین با اشاره طعنه‌آمیز به موضوع پرونده بابک زنجانی نیز گفت: «چند سال است که قرار است هفته بعد این شخص پول ما را بدهد، اما هنوز هفته بعد نیامده است!». اشاره زنگنه به نیاز بخش بالادستی به بیش از 130میلیارد دلار و بخش پایین‌دستی به بیش از 70میلیارد دلار سرمایه‌گذاری، فتح‌ بابی برای ورود وزیر نفت به موضوع جنجال‌برانگیز این روزهای کشور یعنی قراردادهای جدید نفتی IPC شد. وی به رقابت فشرده، سنگین و بعضا مخربی که بین کشورهای منطقه وجود دارد اشاره کرد. ازجمله این اقدامات بحث فروش سهام شرکت ملی نفت عربستان (آرامکو) است که وزیر نفت ایران آن را اقدامی عجیب و بی‌سابقه و در جهت ضربه‌زدن به ایران و کاهش رغبت سرمایه‌گذاران خارجی برای ورود به کشور دانست. همیشه پای IPC در میان است نخستین پرسش همانطور که قابل انتظار بود به آخرین وضعیت قراردادهای جدید نفتی اختصاص داشت، پرسشی که وزیر نفت نیز پاسخی طولانی و سفره دل‌پری از آن داشت. زنگنه در این باره گفت: «مصوبه دولت برای ما ملاک عمل است. تاکنون متن‌هایی تهیه شده اما هیچ‌کدام از نظر ما قابل استناد نیست.» زنگنه ادامه داد: « اعتراض به قراردادی که هنوز بسته نشده را چگونه باید درک کرد؟ می‌گویند قراردادها را لغو کنید. کدام قرارداد را باید لغو کنیم؟»وزیر نیروی دولت هاشمی‌رفسنجانی که طی هفته‌های گذشته به تعاملی با نمایندگان مخالف قراردادهای جدید نفتی در مجلس رسیده است در ادامه صحبت‌هایش با اشاره به اینکه برای مثال برای شخص احمد توکلی به واسطه دلسوزی‌اش برای نظام و کشور احترام قائل است، اظهار کرد:« ما به این منتقدان گفتیم که حرف‌های‌شان را می‌شنویم و نگرانی‌های‌شان را برطرف می‌کنیم» او در این بخش از صحبت‌هایش به خاطره‌یی از ازدواج‌های دوران امام راحل اشاره و اظهار کرد: « امام در آن تاریخ 3کلمه را به همه این زوج‌ها می‌گفت و این 3کلمه «با هم بسازید» بود. زنگنه در ادامه به شوخی گفت: « حالا مساله میان منتقدان و مسوولان نیز همین است که باید در دوران نامزدی و ازدواج با هم بسازند.» نامه زنگنه به رییس صدا و سیما در حالی که بسیاری از منتقدان فعلی قراردادهای جدید نفتی که در مجلس و نهادهای آکادمیک حضور دارند، در دولت گذشته نیز سمت‌هایی داشتند، وزیر نفت با طرح این پرسش که چرا در گذشته که در حال بستن قرارداد «مشارکت در تولید» با هندی‌ها بودند و تمام مذاکرات را انجام داده و من جلو آن را گرفتم، سکوت کرده بودید؟ اظهار کرد: « ما از همان ابتدا درباره قراردادهای نفتی شفاف بودیم. اکنون نیز من نامه‌یی به مدیرعامل صدا و سیما زده و از او درخواست کرده‌ام که میزگردی شفاف و مناسب با حضور موافقان و مخالفان در این زمینه برگزار کنند.» زنگنه در حالی که انتقاد خود نسبت به شیوه برگزاری مناظره و میزگردها در صدا و سیما را مطرح می‌کرد، اظهار داشت: « اما بعضی از این برنامه‌ها صرفا شویی برای تخریب وزارت نفت است. وقتی دایم از اتاق کناری به داخل گوش مجری حرف‌هایی را دیکته می‌کنند و اصلا نمی‌گذارند کلام برای بحث منعقد شود، هدف برنامه حل مشکلات نیست.» او همچنین در بخش دیگری از پاسخ خود به انتقادها بیان کرد: « یکی از ایرادهای دیگری که به قراردادهای IPC وارد می‌شود، باز بودن سقف قرارداد یا همان به اصطلاح OPEN CAPEX است. این انتقاد در حالی مطرح است که 5قرارداد نفتی که در دولت آقای احمدی‌نژاد بسته شده همگی سقف باز بودند و در آن زمان کسی اعتراض نکرد.» هیاهو و جنجال برای 2 تغییر اما تمام هیاهو و جنجالی که طی ماه‌ها و هفته‌های گذشته درباره الگوی جدید قراردادهای نفتی به راه افتاده، تنها به واسطه 2تغییر در این قراردادها نسبت به الگوی بیع متقابل صورت گرفته است. زنگنه در این باره توضیح داد: « ما در این قراردادها 2 تغییر انجام دادیم. در واقع IPC یک نام تجاری است و اساس قراردادها همان بیع متقابل است. این دو تغییر را باید اینگونه توضیح داد که ما در گذشته اگر میدانی را برای اکتشاف به شرکتی می‌سپردیم در صورت کشف به مناقصه رفته و در صورت عدم کشف پیمان را خاتمه می‌دادیم. در این حالت طرف مذاکره ادعا می‌کرد در حالی که ریسک کشف یا عدم کشف با من است، توسعه میدان را نیز به او بدهیم.» وزیر نفت ادامه داد: « این خواسته نیز منطقی بوده است، تغییر دوم نیز از جایی ریشه می‌گیرد که در پروژه‌های ازدیاد برداشت تا به حال روال به این شکل بوده که شرکت ملی نفت میدان را برای 21روز از 28روز کاری از شرکت طرف قرارداد تحویل می‌گرفت و در صورت نبود مشکل در این مدت، تعهد و مسوولیت شرکت پیمانکار به پایان می‌رسید. این وضعیت آسیب‌هایی در پی داشت. برای مثال برخی می‌گفتند که پیمانکار ممکن است در این مدت محدود میدان را به صورت سوری و با دوپینگ در وضعیت مناسب نگه دارد و مشکلات پس از این زمان خود را نشان دهند.»زنگنه افزود: « اما اگر از شرکت پیمانکار بخواهیم که مسوولیت خود برای وضعیت میدان را برای مدت بیشتری عهده‌دار باشد، او نیز طلب سود و پاداش می‌کند و از سوی دیگر تقاضا دارد به واسطه مسوولیت خود در بهره‌برداری میدان حاضر باشد. درنتیجه تغییر دوم حضور پیمانکاران در بهره‌برداری میدان‌هایی است که خود در اکتشاف و توسعه آن حضور داشته‌اند.» وزیر نفت برای اینکه بتواند این بخش را برای همه شفاف‌تر کند باز هم به ارائه مثالی پرداخت، شیوه‌یی که زنگنه اکنون برای مقابله با فشارهای مختلفی که بر او وارد می‌شود، برگزیده است. زنگنه در این بخش اظهار کرد: «به‌عنوان مثال می‌شود میدان نفتی را مانند یک بیمار درنظر گرفت که در مدل سابق قراردادها نزد دکتر نرفته و خود به‌صورت خودسر دارو مصرف می‌کرد. در این حالت پزشک مسوولیتی در این زمینه نمی‌پذیرد. پیمانکاران نفتی مثل یک پزشک یا یک بیمارستان برای قبول مسوولیت باید در دوران «درمان» یا «بهره‌برداری» حضور داشته‌ باشند. زندان برای پتروپارس وزیر نفت که یکی از پایه‌گذاران اصلی گروه مپنا و شرکت پتروپارس محسوب می‌شود، در بخش بعدی اظهارات خود و زمانی که در حال بحث درباره لزوم تشکیل شرکت‌های E&P در ایران بود، بااشاره به فشارهایی که اکنون به واسطه این خواسته به او آمده است، اظهار کرد: «هر زمانی که من خواستم چیز جدیدی در اینجا ایجاد کنم، من را تا ناکجاها بردند. برای ساخت شرکت مپنا در گذشته پوست ما را کندند و برای شرکت پتروپارس تا نزدیک زندان برده شدم.» وزیر نفت خرداد ماه سال89 و زمانی که تحت عنوان عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام فعالیت می‌کرد، در گفت‌وگویی اظهار کرده بود: «یکی از دوستان چند سال پیش به من گفت که سخت‌‌ترین دوران فعالیت‌‌های شما چه زمانی بوده است؟‌ به او گفتم سخت‌ترین دوران کارم زمانی بود که مدیران زحمتکش نفت و پارس‌جنوبی را به دادگاه می‌بردند و نمی‌توانستم برای آنان کاری انجام دهم. خاطره‌یی دیگر به یاد دارم. آقای شاهرودی زمانی برای بازدید به عسلویه آمده بودند. ایشان ابعاد وسیع کار را دیدند و بسیار خوشحال شدند. آقای شاهرودی به من گفتند که کار را محکم و با قوت ادامه دهید. به ایشان گفتم کار را به همان شیوه سابق ادامه می‌دهیم ولی عده‌یی هستند که ما را دستگیر می‌کنند. ایشان گفتند که خیر چنین نیست. من در قوه قضاییه هستم و اجازه چنین رفتاری را نمی‌دهم. ایشان حتی به شوخی گفتند که حتی اگر برای پارس‌جنوبی دستگیر هم شوید بازهم ارزشش را دارد.» وی با یادآوری دادگاهی که به واسطه تاسیس پتروپارس در آن حضور پیدا کرده بود، اظهار داشت: «در آن زمان قاضی از من سوال می‌کرد که سرمایه این شرکت چیست و من می‌گفتم سرمایه نیروی انسانی است. این تفکر در آن زمان مورد پذیرش نبود اما اکنون شرکت دانش‌بنیان همین مفهوم را نمایندگی می‌کند.» وزیر نفت که پیش از این بیان کرده بود تاسیس شرکت پتروپارس را در دوران اصلاحات خیانت و در دولت دهم مایه افتخار می‌دانستند، با یادآوری این خاطرات اظهار کرد: «اکنون هم که بحث لزوم تاسیس شرکت‌های اکتشاف و استخراج به میان آمده سنگ‌اندازی می‌کنند اما 10سال دیگر از آن تقدیر و تشکر خواهند کرد.»اما آن‌طور که اظهارات وزیر نفت نشان می‌دهد، یکی از انتقادهایی که به تاسیس شرکت‌های اکتشاف و استخراج وارد شده «احتمال تقسیم موقعیت‌های شغلی نه براساس شایستگی بلکه براساس قومیت و آشناییت» است. البته زنگنه تصریح کرد که این گروه از منتقدان نسبت به عملکرد صحیح شخص او در این زمینه شکی ندارند اما درمورد آینده و نفرات بعدی اطمینان می‌خواهند. پیش‌نویس‌ها مورد تایید وزارت نفت نیست درحالی که رسانه‌های اصولگرا در ماه‌های اخیر صرفا با انتشار بی‌موقع برخی اسناد دولتی، سعی در قدرت‌نمایی داشتند، وزیر نفت در پاسخ به پرسشی درباره تعداد پیش‌نویس‌های موجود درباره متن قراردادهای نفتی که این رسانه‌ها قصد انتشار آن را داشتند و منتسب کردن آنها به وزارت نفت، اظهار داشت: «هیچ‌کدام از این پیش‌نویس‌ها منتسب به وزارت نفت نبوده و مورد تایید ما نیست.» زنگنه با بیان این جمله که «در حد لالیگا درباره قراردادهای جدید نفتی توضیح دادیم»، اظهار کرد: «شفافیت ما در زمینه قراردادهای نفتی بسیار زیاد بوده و در کشوری که همه گفته‌ها عقیدتی-سیاسی است به‌راحتی نمی‌توان انتقادهای سیاسی و فنی را از یکدیگر جدا کرد.» وزیر نفت با تایید این مساله که به واسطه عدم صدور ویزا ازسوی انگلیس برای بخش خصوصی ایران، کنفرانس لندن لغو شد، خبر داد که از این تاریخ روند صدور ویزای انگلیس برای ایران تغییر کرده است و آنها گفته‌اند که ظرف چند هفته آینده ویزا صادر می‌کنیم. مصاحبه‌هایی که علیه ایران استفاده می‌شوند البته وزیر نفت درحالی درابتدای سخنان خود از لزوم «سازش» میان منتقدان و مسوولان سخن گفت که نگاهی به سبقه برخی منتقدان IPC نشان می‌دهد که چندان اهل سازش نیستند و نمونه‌های متعددی ازجمله «قطع سوآپ نفتی» میان ایران و کشورهای همسایه در شمال به واسطه نظر شخصی از مصادیق آنها تلقی می‌شود. زنگنه در پاسخ به این پرسش که باوجود چنین سبقه‌یی تا چه اندازه ضمانت پابرجا ماندن قراردادهای نفتی که عمر طولانی نیز دارند، وجود خواهد داشت، اظهار کرد: «نظام ایران مقتدر است و این‌گونه نیست که هر کسی هر کاری بتواند انجام دهد.» اما اینها تنها سخنان جالب‌توجه زنگنه در نشست روز گذشته نبود، وقتی پای «کرسنت» و ناگفته‌های آن نیز به میان می‌آید به‌طور قطع تمام گوش‌ها برای شنیدن هر سخنی تیز می‌شود. زنگنه در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت پرونده کرسنت اظهار کرد: «بالاترین مرجع تعیین‌کننده منافع ایران شورای عالی امنیت ملی است که زیرنظر مقام معظم رهبری است. این افتخاری نیست که کسی مصاحبه‌یی کند و باوجود مصوبه شورای عالی امنیت ملی نظر خود را بیان کند. من به‌خاطر منافع ملی در بسیاری جاها سکوت می‌کنم. همین صحبت‌ها باعث می‌شود طرف‌ پررو پرونده در آن سوی مرزها پررو‌تر شود و اعلام می‌کنید خودتان می‌گویید ما 50‌میلیارد دلار غرامت به امارات باید پرداخت کنیم. هر روز هم به این رقم اضافه می‌شود قبلا 38میلیارد دلار بود الان به 50میلیارد دلار رسیده است. بدانید که تمام این صحبت‌هایی که عده‌یی در داخل کشور مطرح می‌کنند تبدیل به سند می‌شود و روی میز داور قرار می‌گیرد، درحالی که خسارت طرف مقابل 500میلیون دلار نیز نبوده است.» زنگنه با گلایه شدید از برخی منتقدان اظهار کرد: «چرا هر وقت اتفاقی در‌راستای منافع ملی در حال رخ دادن است عده‌یی صحبت‌هایی مطرح می‌کنند و آن را به‌هم می‌زنند؟ من شخصا از این افراد خواهش کردم که به من بیژن زنگنه توجه نکنید اما به منافع ملی توجه کنید. جایی که در یک دعوای بین‌المللی قرار داریم و پای حق و حقوق ملت ایران در میان است نباید هر حرفی زده شود.» تهاتر نفت با روسیه منتفی است وزیر نفت در ادامه صحبت‌های خود در پاسخ به پرسش مبنی بر نحوه خرید نفت توسط شرکت لوک‌اویل روسیه و آیا اینکه در قالب تهاتر کالا صورت خواهد پذیرفت، گفت: «داستان تهاتر کالا و نفت کلا به اتمام رسیده و دیگر موضوعیت ندارد. لوک‌اویل می‌تواند مشتری و شریک خوبی برای ایران هم در خرید نفت و هم در توسعه میادین نفتی باشد و ما از ورود این شرکت استقبال می‌کنیم.» زنگنه همچنین در پاسخ به دیگر پرسش در این مورد که شرکت توتال چه زمانی مطالعات خود درباره میدان‌ نفتی آزادگان جنوبی را آغاز می‌کند، اظهار کرد: «آنها اکنون باید یک قرارداد محرمانه با ما امضا کرده و ما اطلاعات را به آنها بدهیم. درمورد زمان آمدن توتال نیز میان مدیران مذاکره شده است که البته من اکنون اطلاع ندارم.» در ادامه این نشست وزیر نفت دعوای گازی میان ایران و ترکیه را امری عادی در قراردادهای گازی دانست و اظهار کرد که نباید در‌مورد آن عصبانی شد. وی بیان داشت که در قراردادهای گازی از‌جمله کرسنت قیمت اولیه چندان مهم نیست چون در طول زمان قرارداد بارها می‌توان تقاضای تجدیدنظر در قیمت‌ها را ارائه یا از طریق مجامع داوری اقدام کرد. وی اعلام کرد که بسیاری از برجسته‌ترین کارشناسان جهانی انرژی ازجمله دنیل یرگین اظهار می‌کنند که کاهش قیمت نفت برخی کشورها توجیه اقتصادی ندارد و هدف آن ضربه‌ زدن به ایران است. اگر اراده سیاسی وجود داشته‌ باشد قیمت نفت را می‌توان طی یک ماه درست کرد. زنگنه در اظهارنظری جالب گفت: «بنده همیشه گفته‌ام که آنها بیشتر از ما ضرر خواهند کرد چراکه ما به نخوردن و سخت زندگی‌ کردن عادت داریم ولی آنها عادت ندارند و دچار فشار خواهند شد.» وزیر نفت آخرین مثال جالب‌توجه خود را نیز خطاب به تولید‌کنندگان محصولات پتروشیمی از خوراک مایع زد، این دسته از تولید‌کنندگان اکنون در آستانه ورشکستگی قرار دارند و از دولت خواستار تخفیف بیشتر در نرخ خوراک برای نجات از این وضعیت هستند، زنگنه در این زمینه گفت: «چرا شرکت‌ها در ایران هیچ‌کدام با ورشکستگی کنار نمی‌آیند؟ برای مثال تلویزیون‌های قدیمی با لامپ تصویرهای متفاوت اکنون دیگر تولید نمی‌شوند؟ آیا کارخانه‌های تولیدی این تلویزیون‌ها همچنان به فعالیت ادامه می‌دهند؟ وضعیت پتروشیمی‌های خوراک مایع نیز در کشوری که خوراک گاز در آن مزیت محسوب می‌شود به همین شکل است.» زنگنه در پاسخ به آن دسته از منتقدانی که وی را عامل کاهش قیمت نفت می‌دانند، گفت: «اگر من چنین توانی دارم که قیمت نفت را در دنیا کاهش دهم و اقتصاد امریکا و کشورهای خلیج‌فارس را دچار بحران کنم، رشد اقتصادی چین را کاهش دهم و تمام اقتصاد دنیا را دچار تحول کنم پس خیلی آدم مهمی هستم؛ اما خود من هنوز دچار چنین توهمی نشده‌ام!»