تهران رکورد دار تخریب باغ‌ها در کشور

نگرانی‌هایی که به بهانه برگزاری نشست بررسی علل تخریب باغات شهر تهران ازسوی دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری و رییس کمیته محیط‌زیست شورای اسلامی شهر تهران مطرح شد. پیروز حناچی دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری و معاون وزیر مسکن و شهرسازی در این نشست که به همت کمپین حفظ باغات تهران در دانشگاه تهران برگزار شد در این‌باره گفت: اگرچه تخریب باغات شهر تهران در طول سه دهه گذشته انجام شده است اما این روند در 10سال گذشته شتاب بیشتری پیدا کرده به‌نحوی که به‌عنوان مثال چیزی از باغات طرشت باقی نمانده است. او این موضوع را ناشی از این دانست که شهرداری‌ها منابع مالی خود را صرفا از فروش فضاهای شهر به دست می‌آورند. دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری با بیان اینکه از نظر مقررات و مصوبات چیزی در این حوزه کم نداریم، افزود: مصوبه حفظ و گسترش باغات و فضای سبز شهر تهران در سال1358 محکم‌ترین قانون موجود در این زمینه است که مالکیت کسانی که نسبت به تخریب باغ اقدام می‌کند را نیز سلب می‌کند. قاعدتا تملک باغات توسط شهرداری‌ها بهترین راه حفاظت از آنهاست اما به‌دلیل محدودیت مالی شهرداری‌ها این موضوع در همه موارد ممکن نیست بنابراین در سال1382 مصوبه برج‌باغ‌ها به تصویب رسید که طی آن مقرر شد اجازه احداث برج‌های چند طبقه در سطح اشتغال 30درصد به مالکان باغات داده شود و در عوض 70درصد باغ حفظ شود با این حال این مصوبه به‌درستی اجرا نشد و به‌همین خاطر اکنون یکی از مهم‌ترین دلایل از بین رفتن باغات را می‌توان همین مصوبه برج‌باغ‌ها دانست که در جریان اجرای آن ابتدا 70درصد باغ توسط مالکان تخریب می‌شود. پس از 10سال از اجرای این مصوبه اکنون به این نتیجه رسیده‌ایم که مصوبه مذکور کارایی لازم را برای حفاظت از باغات ندارد. البته نباید تنها شهرداری را در این موضوع مقصر بدانیم، بعضا سایر نهادهای خارج از مدیریت شهری در جریان تخلفات قرار می‌گیرند و در برابر آن سکوت کرده و در حقیقت با سکوت خود اعلام رضایت می‌کنند. پیروز حناچی همچنین به افزایش انتشار گازهای گلخانه‌یی در شهرها اشاره کرد و گفت: متاسفانه چرخه حراست از فضای سبز و باغات شهر تهران معیوب است، در حال حاضر شاهد پدیده‌های جوی غیرمنتظره هستیم که یک نمونه آن اخیرا در ایلام رخ داد. این تغییر و تحولات ناشی از افزایش انتشار گازهای گلخانه‌یی در شهرهاست و شهرداری‌های بسیاری از شهرهای جهان در تلاش برای کاهش این گازها هستند اما تاکنون شنیده‌اید که شهرداری تهران آماری از کاهش انتشار گازهای گلخانه‌یی ارائه کند؟! او از سپردن مسوولیت‌های تخصصی به افراد غیرمتخصص انتقاد کرد و افزود: این موضوع یکی از حلقه‌های چرخه معیوبی است که به آن اشاره شد. معاون وزیر مسکن مهم‌ترین راهکار حفظ باغات و فضای سبز شهر تهران را پیش‌بینی راه‌های برخورداری شهرداری از منابع سالم درآمدی توصیف کرد و گفت: در چنین شرایطی شهرداری برای ارتقای مالی حاضر به صدور مجوز ساخت‌وساز در باغات نخواهد شد. محمد حقانی رییس کمیته محیط‌زیست شورای اسلامی شهر تهران نیز در این نشست از تخریب 80درصد باغات تهران خبر داد و گفت: حفاظت از فضای سبز و باغات پایتخت پشتوانه قانونی دارد. مصوبه حفظ و گسترش باغات و فضای سبز شهر تهران در سال1358 که توسط شورای انقلاب به تصویب رسید قانون کامل و محکمی است اما تمام مقرراتی که پس از آن اضافه شده در جهت تخریب باغات بوده است. قرائت صحیحی از این قانون وجود ندارد، شورای شهر نقش نظارتی دارد اما دستگاه‌هایی که وظیفه اجرای قانون را برعهده دارند به جای اینکه پشت‌سر قانون حرکت کنند جلوتر از قانون پیش می‌روند و قرائت خودشان را اجرا می‌کنند. او نیز از تراکم فروشی‌های شهرداری تهران انتقاد کرد و گفت: بخش عمده منابع شهرداری تهران حاصل تراکم‌فروشی است، این درحالی است که حداقل نیمی از درآمدهای اداره شهر باید از منابع پایدار حاصل شود. شهردار تهران یک بار در جلسه شورای شهر مدعی شد که می‌تواند پایتخت را با 5هزار میلیارد تومان اداره کند سوال اینجاست که اگر چنین چیزی میسر است چرا بیش از منابع درآمدی پایدار بودجه‌ریزی صورت می‌گیرد و پروژه تعریف می‌شود آیا احداث بزرگراه طبقاتی صدر واجب‌تر است یا توسعه مترو به‌عنوان یکی از مبادی حمل‌و‌نقلی پاک. باید به ماندن پادگان‌ها در شهر رضایت دهیم رییس کمیته محیط‌زیست شورای اسلامی شهر تهران با تاکید بر اینکه تمام منابع زیستی پایتخت به اتمام رسیده است، افزود: اکنون تهران به منابع آبی خارج از محدوده خود محتاج شده است. در چنین شرایطی که تهران از آلودگی هوا رنج می‌برد به تغییر کاربری فضای سبز تثبیت شده روی آورده‌ایم و اگر هم با بلندمرتبه‌سازی بخشی از عرصه شهر را از ساخت‌و‌ساز حفاظت می‌کنیم باز هم شاهد توسعه فضای سبز عمومی در اراضی آزاد شده نیستیم. حقانی با بیان اینکه در گذشته موضوع خروج پادگان‌ها از شهر تهران و اضافه شدن این اراضی به عرصه‌های عمومی مطرح بود، اظهار کرد: شرایط اکنون به‌گونه‌یی است که باید به ماندن پادگان‌ها در جای خود و در داخل حریم شهر رضایت دهیم تا حداقل این اراضی از ساخت‌و‌ساز مصون بمانند. آماری از تعداد باغ‌های تهران نداریم پرفسور محسن کافی استاد دانشگاه تهران نیز به‌عنوان یکی دیگر از سخنرانان این نشست درباره اهمیت و ضرورت حفظ فضای سبز گفت: یکی از مشکلات جدی در این حوزه نگاه اقتصادی است اما اگر کسی تصور می‌کند مسائل اقتصادی از حفظ درختان مهم‌تر است به او توصیه می‌کردم هنگام شمردن پول‌هایش خود را حبس کند! تغییر کاربری اراضی مشجر توسط شهرداری‌ها برای کسب درآمد مثل این است که شخصی کلیه خود را بفروشد و با پول آن عمل جراحی زیبایی انجام دهد و به همین اندازه غیرمنطقی است. او یکی دیگر از مشکلات جدی را فقدان نگاه زیرساختی به فضای سبز عنوان کرد و گفت: در کشورمان به فضای سبز به‌عنوان یک کاربری نگاه می‌شود و آن را یک زیرساخت غیرقابل تغییر نمی‌دانیم به‌همین خاطر به‌راحتی می‌توانیم کاربری فضای سبز را به دیگر کاربری‌ها تغییر دهیم و از آن کسب درآمد کنیم. این استاد دانشگاه از فقدان آمار روشن باغات و فضای سبز شهر تهران انتقاد کرد و گفت: وجود این آمار روشن شرط لازم برای برنامه‌ریزی در حوزه حفاظت از باغات است اما در هیچ جا چنین آماری به‌طور مدون وجود ندارد.