نابه‌سامانی بازار پسته از کجا آب می‌خورد؟

محسن جلالپور در صفحه شخصی‌اش در کانال تلگرام به دیدار اخیرش با یکی از فعالان باسابقه پسته اشاره کرد و در شرح این دیدار به علل نابه‌سامانی بازار پسته پرداخت. وی در این مورد نوشته است:

هم‌صحبتی با استاد گرامی‌ام آقای مهدی آگاه همواره برایم لذت بخش وآموزنده بوده است.

این بارهم توفیق دیدارایشان درسفرکرمان فراهم شد و دقایقی از هم‌صحبتی ایشان بهره‌مند شدم. شرایط نامساعد این روزهای بازارپسته باعث شد بیشترصحبت‌هایمان روی این موضوع متمرکزش ود.از آنجا که برخی از دوستانم در اینستاگرام بارها این پرسش را مطرح کرده‌اند که چرا بازار پسته به این شرایط دچار شده است؟ سعی می‌کنم این جمع‌بندی پاسخی به پرسش آنها نیز باشد.

چند دلیل اساسی را می‌توان علت نابه‌سامانی بازار پسته در حال حاضر دانست.

اولا چون حدود ٨٠ درصد پسته تولیدی کشور صادراتی است، پس رابطه مستقیم و قابل توجهی با وضعیت آینده ارز دارد.از آنجا که پیش‌بینی قیمت در ماه‌های پیش‌رو چندان مقدور نیست و تحلیل‌های متفاوتی برای نرخ ارز پس از اجرای برجام مطرح است، وضعیت تا حدودی مبهم است و این ابهام، ریسک صادرات را بالابرده است. هم‌چنین از آنجا که قیمت ارز در یکی دو سال اخیر همراه با مابه‌التفاوت نرخ تورم خارجی و داخلی خود را تنظیم نکرده، احتمالا با افزایش هزینه‌های تولید که هماهنگ با نرخ تورم داخلی است، قدرت رقابت‌پذیری برای محصولات صادراتی از جمله پسته کاهش یافته است.

عامل دیگر، نرخ بالای بهره در مقایسه با رقبای خارجی است.عملا ما حدود شش برابر رقبایمان نرخ بهره می‌پردازیم چرا که متوسط نرخ بهره در دیگر کشورها چهار درصد است .حال آن که نرخ بهره ما ٢٤ درصد است و از آنجا که نرخ ارز در ایران تقریبا ثابت مانده، عملا مثل این است که روی دلار٢٤ درصد بهره می‌پردازیم.

از آنجا که با شرایط فعلی جهش نرخ ارز در پیش‌بینی‌ها احتمالا غیرممکن است، یک دلیل دیگر که می‌تواند در این وضع تاثیر جدی داشته باشد این است که با اعطای سودهای بالابه سپرده‌های ریالی حتی کسانی که امکان اخذ تسهیلات ارزی از خارج یا داخل کشور را دارند، بهتر می‌بینند که با تبدیل آن به رالر و سپرده‌گذاری با نرخ بالا بدون هیچ زحمت و ریسکی بیش ازصادرات منتفع شوند.

البته در مورد بیشتر کالاهای صادراتی وضع به همین روال است اماشاید به دلیل درصد بیشتر مصرف داخلی آن کالاها بازارشان این چنین نا به‌سامان نیست.