محمدرضا عارف، سیاستمدار، استاد دانشگاه و مهندس برجسته ایرانی، متولد ۲۷ آذر ۱۳۳۰ در یزد است. او از چهره‌های شاخص جریان اصلاح‌طلب و از مدیران باسابقه جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود که سابقه تصدی مناصب مهمی چون معاون اول رئیس‌جمهور، وزیر، رئیس دانشگاه تهران و نماینده مجلس شورای اسلامی را در کارنامه خود دارد. عارف از ۷ مرداد ۱۴۰۳ به‌عنوان معاون اول رئیس‌جمهور در دولت چهاردهم به ریاست مسعود پزشکیان فعالیت می‌کند.
محمدرضا عارف در خانواده‌ای مذهبی در شهر یزد به دنیا آمد.
او از کودکی استعداد بالایی در ریاضیات از خود نشان داد؛ به‌گونه‌ای که در پنج‌سالگی به حساب سیاق تسلط داشت و در سال ۱۳۴۸ رتبه نخست مسابقات کشوری ریاضی در رامسر را کسب کرد. عارف متأهل است و دارای سه فرزند است.
عارف از جمله سیاستمدارانی است که مسیر علمی پررنگ و بین‌المللی داشته است:
عنوان رساله دکتری او «Information Flow in Relay Networks» بوده که زیر نظر تامس ام. کاور، از چهره‌های برجسته نظریه اطلاعات، تدوین شده است. او در دوران تحصیل در آمریکا، عضو فعال انجمن اسلامی دانشجویان آمریکا و کانادا بود.
محمدرضا عارف پس از بازگشت به ایران، فعالیت دانشگاهی گسترده‌ای را آغاز کرد:
زمینه تخصصی او مهندسی برق – مخابرات با تمرکز بر:
در ادبیات علمی، بخشی از پژوهش‌های او درباره شبکه‌های غیرحلقوی به نام «شبکه‌های عارف» شناخته می‌شوند. او همچنین از مؤسسان انجمن رمز ایران است.
محمدرضا عارف یکی از پرکارترین چهره‌های علمی در میان سیاستمداران ایرانی به شمار می‌رود. کارنامه علمی او شامل:
فهرست کامل مقالات علمی او در وبگاه رسمی دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف در دسترس است. آثار علمی عارف نقش مهمی در توسعه آموزش مهندسی مخابرات و نظریه اطلاعات در ایران داشته‌اند.
محمدرضا عارف از اوایل دهه ۱۳۶۰ وارد عرصه مدیریت اجرایی شد:
در دوران معاون اولی، جایگاه این سمت در ساختار اجرایی کشور تقویت شد و نقش او در هماهنگی‌های کلان دولت برجسته بود.
عارف در دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۴) به‌عنوان سرلیست ائتلاف اصلاح‌طلبان در تهران شرکت کرد و با کسب ۱٬۶۰۸٬۹۲۶ رأی، بالاترین رأی تهران و کشور را به دست آورد.
او در مجلس دهم:
حضور او در مجلس، نقشی کلیدی در انسجام فراکسیون اصلاح‌طلبان ایفا کرد.
محمدرضا عارف در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۲ با شعار «معیشت، منزلت و عقلانیت» ثبت‌نام کرد و صلاحیت او تأیید شد، اما چهار روز پیش از رأی‌گیری به نفع حسن روحانی و با هدف اجماع اصلاح‌طلبان از رقابت کناره‌گیری کرد؛ اقدامی که به‌عنوان یکی از نقاط عطف آن انتخابات شناخته می‌شود.
در مرداد ۱۴۰۳، محمدرضا عارف با حکم مسعود پزشکیان به‌عنوان معاون اول رئیس‌جمهور منصوب شد. این انتصاب، بازگشت یکی از باسابقه‌ترین مدیران اجرایی کشور به رأس قوه مجریه را رقم زد. او هم‌زمان عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس گروه علوم مهندسی فرهنگستان علوم ایران است.
