چه زمانی دارو فاسد می شود؟

همه می دانند که داروها تاریخ مصرف دارند و نمی توان برای همیشه آنها را نگه داشت اما خیلی افراد در موقع استفاده، وسوسه می شوند و ترجیح می دهند این نکته مهم را فراموش کنند.

کد خبر: ۶۷۷۸۳۷

۰۹ آبان ۱۴۰۱

به گزارش اقتصاد آنلاین، تاریخ انقضا آخرین روزی است که سازنده قدرت و ایمنی کامل یک دارو را تضمین می کند. تاریخ انقضای دارو بر روی برچسب های بیشتر داروها، از جمله مکمل های نسخه ای، بدون نسخه (OTC) و رژیمی (گیاهی) وجود دارد. تولیدکنندگان داروی طبق قانون موظفند تاریخ انقضا را روی محصولات تجویزی قرار دهند.

به دلایل قانونی و مسئولیتی، تولیدکنندگان توصیه هایی در مورد پایداری داروها در شرایط انقضای اولیه دارو ارائه نمی کنند. با این حال، برای اکثر داروها، فقط یک تاریخ دلخواه، معمولاً 1 تا 5 سال است که سازنده برای آزمایش پایداری دارو انتخاب می کند. پس از باز شدن ظرف دارو پس از تولید، آن تاریخ انقضا دیگر تضمین نمی شود.

تاریخ انقضای دارو چگونه تعیین می شود؟

تاریخ انقضای دارو با استفاده از آزمایش پایداری تحت شیوه های تولید که توسط سازمان غذا و دارو تعیین شده است، تخمین زده می شود. محصولات دارویی که به بازار عرضه می شوند معمولاً دارای تاریخ انقضا هستند که از زمان تولید بین ۱۲ تا ۶۰ ماه طول می کشد. هنگامی که ظرف اصلی باز می شود، چه توسط بیمار یا پزشک که دارو را تجویز می کند، دیگر نمی توان به تاریخ انقضای اصلی روی ظرف اطمینان کرد..

در داروخانه، شرایط ممنوعیت مصرف اغلب بر روی برچسب بطری دارویی که به بیمار داده می شود، درج می شود. این تاریخ ها اغلب می گویند "بعد از ... استفاده نکنید" یا "بعد از... دور بریزید" و ثبت آن ها توسط شرکت داروسازی الزامی است. این تاریخ ها معمولاً یک سال از تاریخ پر کردن است. اما چرا این تاریخ های انقضا متفاوت است؟

به گفته شرکت ها ی سازنده، پس از باز شدن بطری اصلی نمی توان ثبات دارو را تضمین کرد. گرما، رطوبت، نور و سایر عوامل ذخیره سازی می توانند بر پایداری تأثیر بگذارند.

داروخانه‌ها، چه خرده‌فروشی‌ها و چه بیمارستان‌ها، خانه‌های سالمندان و مصرف‌کنندگان، سالانه مبلغ زیادی دارو را بر اساس تاریخ انقضای مهر شده روی بطری‌های انبار دور می‌اندازند. در واقع، بیمارستان ها به تنهایی سالانه بیش از میلیون ها تومان دارو را دور می ریزند.

آیا مصرف داروهای تاریخ مصرف گذشته بی خطر است؟

سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) توصیه می کند که هرگز داروها را بیش از تاریخ انقضا مصرف نکنید زیرا با بسیاری از متغیرهای ناشناخته خطرناک است. برای مثال، نحوه نگهداری داروی شما قبل از دریافت، ترکیب شیمیایی و تاریخ تولید اصلی، همگی می توانند بر قدرت دارو تأثیر بگذارند.

آنتی بیوتیک تتراسایکلین یکی از این موارد است. گزارش‌هایی منتشر شده است که مصرف تتراسایکلین فاسد را با نوعی آسیب کلیوی معروف به «سندرم فانکونی» مرتبط کرده است.

به نظر می رسد اشکال دوز جامد، مانند قرص ها و کپسول ها، پس از تاریخ انقضای دارو پایدارتر هستند. داروهایی که در محلول یا به صورت سوسپانسیون بازسازی شده وجود دارند و نیاز به نگهداری در یخچال دارند (مانند سوسپانسیون آموکسی سیلین )، در صورت استفاده پس از گذشتن تاریخ مصرف ، ممکن است قدرت لازم را نداشته باشند. از دست دادن قدرت دارو می تواند یک نگرانی عمده برای سلامتی باشد، به خصوص در هنگام درمان عفونت با آنتی بیوتیک. علاوه بر این، مقاومت آنتی بیوتیکی ممکن است با داروهای کم قدرت ایجاد شود.

داروهایی که به صورت محلول وجود دارند، به ویژه داروهای تزریقی، اگر محصول رسوب ایجاد کرد، کدر شد یا تغییر رنگ داد، باید دور ریخته شوند. داروهای مایع مانند محلول‌های چشمی یا گوش، مایعات خوراکی یا محلول‌های موضعی ممکن است در طول زمان دچار تبخیر حلال‌ها شوند. داروهای تاریخ مصرف گذشته که حاوی مواد نگهدارنده مانند قطره های چشمی هستند، ممکن است پس از تاریخ انقضا ناایمن باشند. نگهدارنده های قدیمی ممکن است باعث رشد باکتری در محلول شوند.

آیا می توانید از اپی نفرین منقضی شده استفاده کنید؟

اپی نفرین یک ماده شیمیایی ناپایدار در معرض انقضا است. سازنده بیان می کند که اتوانژکتورهای اپی نفرین نباید پس از تاریخ انقضا استفاده شوند زیرا نشان داده شده است که اپی نفرین قدرت خود را از دست می دهد. این دارو در موقعیت های تهدید کننده زندگی مانند آنافیلاکسی، یک واکنش آلرژیک تهدید کننده زندگی، نیش حشرات، یا داروها استفاده می شود. ممکن است یک تهدید بزرگ برای سلامتی یا خطر مرگ در ارتباط با اپی نفرین منقضی شده باشد.

کدام داروها پس از تاریخ انقضا بی خطر هستند؟

واقعاً هیچ راهی برای تشخیص بی خطر بودن یک دارو وجود ندارد مگر اینکه از نظر تاثیرگذاری آن آزمایش شود، اما در اینجا برخی از اقدامات عاقلانه وجود دارد:

انسولین برای کنترل قند خون در دیابت استفاده می شود و ممکن است پس از تاریخ انقضا در معرض تخریب قرار گیرد.

نیتروگلیسیرین خوراکی، دارویی که برای آنژین (درد قفسه سینه) استفاده می شود، ممکن است پس از باز شدن بطری دارو، به سرعت قدرت خود را از دست بدهد.

واکسن ها، مواد بیولوژیکی یا فرآورده های خونی نیز ممکن است پس از رسیدن به تاریخ انقضا در معرض تخریب سریع قرار گیرند.

یک بررسی اشاره کرده است که آنتی بیوتیک های قدیمی تتراسایکلین، عوامل شیمی درمانی، داروهای ضد ویروسی، آمینوگلیکوزیدها و داروهای ضد تشنج ممکن است منجر به سندرم فانکونی (نوعی مشکل کلیه) شوند.

داروهایی که قدیمی به نظر می رسند و درب آن ها باز شده است داروهای پودری یا در حال فرو ریختن، داروهایی با بوی قوی، یا داروهای خشک شده (مانند پمادها یا کرم ها) باید همیشه دور ریخته شوند، تاریخ مصرف آنها گذشته باشد یا خیر.

داروهای تزریقی تاریخ مصرف گذشته را دور بریزید. اگر تاریخ مصرف آن منقضی شده است یا نه، اگر کدر، تغییر رنگ یا دارای ذرات شناور قابل مشاهده است، همیشه تزریق را دور بریزید.