پیدا و پنهان بورس‌ کالا؛

امکان موفقیت ‏‏‌های فزاینده کالایی وجود دارد؟

سال ۱۴۰۱ که مزین به نام «تولید؛ دانش‌بنیان، اشتغال‌آفرین» است، می تواند در قرابت بالایی با بورس‌کالا، موفقیت های فزاینده ای را برای اقتصاد به همراه داشته باشد؛ موضوعی که شاید در نگاه اول چندان برجسته نباشد، ولی در عمق فعالیت های بورس کالا، می توان از این بستر معاملاتی رسمی به‌عنوان یکی از فاکتورهای موفقیت اهداف امسال صحبت کرد.

کد خبر: ۶۲۷۳۳۲

۲۳ فروردين ۱۴۰۱

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از دنیای‌اقتصاد، نکته مهم آنکه اشتغال از الفبای مشخصی در حوزه صنعتی برخوردار است؛ آن هم در شرایطی که ظرفیت های تولید بسیاری در این بخش مغفول مانده است و با تورم ظرفیت های نصب‌شده مازاد در بسیاری از صنایع روبه‌رو هستیم. این وضعیت خاص در حالی است که عملکرد بورس‌کالا در سال‌های اخیر موفقیت‌آمیز جلوه می‌کند.

حمایت از صنعتی شدن شرکت‌های دانش‌بنیان

تکنولوژی های جدید، دوران بارداری طولانی‌مدتی دارند؛ این تکه‌کلامی است که در خصوص شرکت‌های دانش‌بنیان به کار می‌رود و حکایت از آن دارد تا زمانی که کالای جدیدی بتواند توجه بازار را به خود جلب کند یا خدمتی که سطح رفاه جامعه را با افزایش بهره وری برتری بخشد، به زمان تحقیق و توسعه بسیاری نیاز است.

در حوزه تولید با محوریت محصولات کالایی و تامین مواد اولیه باید به این واقعیت توجه کرد که شرکت‌ها در فاز ابتدایی فعالیت های دانش‌بنیان خود یک‌شبه به فاز تولید صنعتی دست پیدا نمی کنند و تولید آنها گام به گام افزایش می یابد.

این موضوع به معنی آن است که بسیاری از شرکت‌ها به حجم محدود مواد اولیه نیاز دارند و گام به گام این رقم افزایش می یابد. به عنوان یک نمونه مشخص می توان به تخصیص مواد اولیه بسیار محدود (مثلا یک تا ۳تن) به برخی شرکت‌ها اشاره کرد که برای تحقیق و توسعه به ماده اولیه خاصی نیاز دارند.

این در حالی است که شرکت‌هایی که از شفافیت بالاتری برخوردار هستند، برای عدم‌ایجاد وقفه در شفافیت مالی و کاهش ریسک نگارش صورت‌های مالی و مدارک مالیاتی خود، با هر سختی این روند را تعقیب می‌کنند. بنابراین توجه به عرضه مواد اولیه با حجم محدود را باید در دستور کار قرار داد.

دو رویکرد برای عرضه محدود و بعضا مستمر مواد اولیه متصور است. یکی آنکه با استفاده از معاملات خرده فروشی یا گواهی سپرده، بدون در نظر گرفتن سختگیری های سهمیه ای، حجم پایین تری کالا را به خریدار عرضه کرد.

این موضوع بارها مورد تاکید قرار گرفته است و گام به گام در این مسیر حرکت می کنیم. با توجه به قانون بودجه امسال که گواهی سپرده مشمول مالیات ارزش‌افزوده نیست، می توان به استفاده از این رویکرد خوش‌بین پرداخت. بنابراین امیدواریم شاهد معاملات گسترده گواهی سپرده کالایی باشیم.

نکته دیگر آنکه می توان در دستورالعمل‌های اجرایی، فضایی برای حضور شرکت‌های دانش‌بنیان پیش‌بینی کرد تا این قبیل شرکت‌ها بتوانند برای فاز تحقیق و توسعه خود و حتی تولید نیمه‌صنعتی، بدون سختگیری های مرسوم ماده اولیه تهیه کنند. با توجه به وضعیت فعلی و قیمت‌های نسبتا بالای موجود در کنار امیدواری به عدم‌رشد بهای ارز امیدواریم این روند به نتیجه برسد.

به صورت دقیق تر در بازارهای مختلف صنعتی معدنی و پتروشیمیایی و حتی فرآورده های نفتی در بورس‌کالا می توان در دستورالعمل های بالادستی با اعمال و پیگیری های مستمر، بندهایی را برای حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان تعریف کرد که این نکته سیگنال مثبتی برای حمایت از فاز تحقیق و توسعه آنها به شمار می‌رود.

البته در کنار آن باید واحدهای کوچک و متوسط را نیز مورد بررسی قرار داد؛ زیرا هزینه دانش‌بنیان شدن برخی واحدهای کوچک در مقایسه با شرکت‌های بزرگ بسیار کمتر است. بنابراین باید در کنار شرکت‌های دانش‌بنیان از این شرکت‌ها نیز حمایت مضاعفی کرد.

فروش اعتباری مواد اولیه

خریداران مواد اولیه در بورس‌کالا با احتمال بالایی تولیدکننده واقعی هستند. این در حالی است که پس از راه اندازی سامانه های مختلف همچون سامانه جامع تجارت و ثبت فاکتورها، ریسک واسطه گری مواد اولیه افزایش یافته و فضا برای ورود شرکت‌های خریدار واقعی تسهیل شده است.

نکته دیگر آنکه با کمرنگ شدن اهمیت سقف خرید بهین یابی مواد اولیه شرکت‌های خریدار حضور بهتری در بورس‌کالا داشته اند؛ اگرچه در بازه ای از زمان به افزایش رقابت برای خرید نیز منتهی شد. همین نکته نشان می‌دهد که فضا برای حضور خریداران واقعی فراهم است و هرگونه حمایت از این قبیل شرکت‌ها در فاز تامین مالی و مواد اولیه آنها می تواند محرک بزرگی برای حمایت از اشتغال و ثروت‌آفرینی باشد.

اینکه یک مصرف‌کننده واقعی مواد اولیه با هزینه پایین تری به خوراک (ماده اولیه) موردنیاز خود دست پیدا کند، نکته بسیار مهمی است که به حمایت از آینده صنعتی کشور منجر خواهد شد. در شرایطی که امکان راستی آزمایی فعالیت های تولیدی مهیاست و حجم عرضه مواد اولیه نیز بالا و از پتانسیل افزایش بیشتر برخوردار است، فضا برای حمایت های اعتباری بیش از گذشته فراهم شده است.

به عبارت دقیق تر حمایت اعتباری از خرید مواد اولیه، ساده ترین راه برای حمایت واقعی از فاز تولید اشتغال‌آفرین است که در بورس‌کالا اهمیت بسزایی دارد. این موارد در حالی از اهمیت بیشتری برخوردار خواهد شد که بورس‌کالا در کنار شرکت‌های کارگزاری می‌تواند در زمینه فروش اعتباری مواد اولیه ایفای نقش کند؛ نکته ای که بارها در مورد آن بحث شد، اما به صورت جزیره ای عمل می‌شود.

به عبارت دیگر برخی کارگزاری ها به فراخور شرایط بازاریابی و در چارچوب توانمندی های خود اقدام به معاملات اعتباری مواد اولیه می‌کنند که این مطلب قدرت آنها را در فاز بازاریابی افزایش داده و حجم معاملاتشان را تقویت کرده است. این در حالی است که این رویکرد باید مورد توجه بیشتر قرار بگیرد. شاید در آینده در ذات تسویه وجوه در بورس‌کالا بتوان معاملات اعتباری را لحاظ کرد.

نکته دیگر آنکه در ارتباط بین فروشنده و خریدار، فروشنده می تواند نسبت به فروش نسیه محصولات خود اقدام کند. بنابراین به‌سادگی امکان فروش اعتباری مهیا خواهد بود. نکته دیگر آنکه ابزارهای مالی همچون خرید دین در این شیوه برای حمایت از معاملات سلف امکان بروز و ظهور دارد. بنابراین ابزارهای متنوعی در مسیر تامین مالی شرکت‌ها در بورس‌کالا متصور است.

بهره بردن از ظرفیت های بورس‌کالا در راستای شعار سال

در ادامه باید گفت پتانسیل های حمایت از شرکت‌ها و تولید دانش‌بنیان فراتر از موارد فوق است که در آینده به آنها اشاره خواهیم کرد. فروش در بازار صادراتی بورس‌کالا همراه با تسویه وجوه ارزی، بازاریابی بین‌المللی و امکان ثبت مالکیت معنوی به کمک ابزارهای بورسی در داخل و حتی خارج از کشور در کنار صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه همگی از مواردی هستند که می توانند به حمایت بازار سرمایه در اقتصاد و تولید دانش‌بنیان منتهی شوند.

اینکه بورس‌کالا مدت ها در مسیر استفاده از ابزارهای مالی جدید، سرعت عمل مطلوبی داشته، اما در بازه هایی از زمان این سرعت با شتاب کمتری همراه بوده، نکته ای است که نمی توان نادیده گرفت. راه‌اندازی ابزارهای متنوع مالی-کالایی پتانسیل متنوع‌سازی سبد سرمایه‌گذاران را در بر دارد و در شرایطی که نقدینگی سرگردان در جامعه وجود دارد، می تواند با هدایت این سرمایه ها به بخش حقیقی اقتصاد تولید و اشتغال‌زایی را افزایش دهد.

چرا که یکی از دغدغه های اصلی بسیاری از تولیدکنندگان علاوه بر دسترسی به مواد اولیه، سرمایه در گردش است که آنها با امکان مبادله محصولات تولیدی خود در آینده یا بهره‌گیری از ابزارهای تامین مالی موجود در بورس‌کالا می توانند به این نیاز خود به نحو صحیح پاسخ دهند.

با توجه به به شعار سال‌جاری در خصوص حمایت واقعی از صنایع دانش‌بنیان اشتغال‌آفرین، به نظر می‌رسد باید رویکرد جدیدی در بدنه اجرایی بورس کالای ایران اتخاذ شود تا بتوان از تمامی ظرفیت های بستر کالایی رسمی کشور بهره برد؛ چرا که تجربه دادوستد در بورس‌کالا حکایت از آن دارد که نه‌تنها امکان کاهش هزینه مبادلات با به حاشیه رانده شدن واسطه گران وجود دارد، بلکه شفافیت نسبت به نوع کالای معامله‌شده، طرفین معامله و بهای مورد معامله افزایش یافته است.

پیش از راه اندازی بورس های کالایی در کشور، امکان دستیابی به داده های معاملات در بخش های گوناگون کالایی کشور وجود نداشت یا بسیار دشوار بود؛ در حالی که حداقل مزیت بهره بردن از ظرفیت های بورس‌کالا، انتشار داده های معاملاتی برای عموم است که معامله گران حوزه های مختلف، تحلیلگران و سایر افراد جامعه امکان دستیابی به آن را دارند.

نگاهی به آمارهای بورس‌کالا نشان می‌دهد که به‌رغم تصور توجه به تامین مالی با محوریت اوراق سلف استاندارد موازی بازی به‌شدت کاهش یافته که نشان می‌دهد بخشی از فرآیند تامین مالی به حاشیه رانده شده است.

این در حالی است که بازار مالی بورس‌کالا باز هم موفقیت های فزاینده ای را تجربه کرده است تا بخش مهمی از این عقب‌ماندگی را جبران می‌کند. در سال‌جاری امید است تامین مالی از بستر بورس‌کالا برای تولیدکنندگان واقعی تسهیل شود و از این مسیر اشتغال‌زایی بیشتری را شاهد باشیم.