موج سوم در بازار سرمایه؛

رشد قیمت سهام تا کجا ادامه خواهد داشت؟

روند صعودی قیمت سهام که از اوایل بهمن سال گذشته آغاز شده بود، در سال جاری نیز ادامه یافت تا با رشد بیش از ۲درصدی شاخص کل بورس تهران در روز یکشنبه، این نماگر از کف اخیر خود بیش از ۲۱ درصد فاصله بگیرد و بر اساس تعریف‌ های مرسوم در بازارهای مالی وارد فاز صعودی یا گاوی شود.

کد خبر: ۶۲۵۰۲۲

۱۵ فروردين ۱۴۰۱

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از دنیای‌اقتصاد، این سومین‌بار از آغاز رکود ۶۰۰روزه در تالار شیشه‌ای است که معامله‌گران شاهد تغییر فاز و موجی افزایشی هستند که هنوز مشخص نیست آیا می‌تواند ادامه داشته باشد یا همانند دو مرتبه گذشته، رشدی موقتی را به فعالان خود نشان می‌دهد.

با این حال چه در میان عوامل داخلی و چه فرامرزی، محرک‌هایی مشاهده می‌شود که می‌تواند روند فعلی بورس را پشتیبانی کند.

جایی که شاخص‌های کالایی رشد دوبرابری را در قیاس با دو سال گذشته نشان می‌دهند و ارزندگی سهم‌ها پس از ریزشی ۱۹ماهه و امید به بهبود شرایط اقتصادی درصورت احیای احتمالی برجام، سهامداران را نسبت به رشد سودآوری بنگاه‌های بورسی امیدوار کرده است.

روز یکشنبه شاخص‌کل بورس تهران با رشد بیش از 2‌درصدی تا میانه ابرکانال 4/ 1‌میلیون واحد صعود کرد تا سومین موج صعودی بازار سهام از ابتدای رکود شکل گیرد.

با افزایش ارتفاع دیروز نماگر سهام، حالا شاخص‌کل از کف یک‌میلیون و 207‌هزار واحدی ثبت‌شده در 5 بهمن ماه سال‌گذشته، بیش از 21‌درصد فاصله گرفته و بر اساس تعریف های مرسوم در بازارهای مالی وارد فاز رونق (گاوی) شد، اما آیا این موج صعودی نیز همانند دو موج پیشین موقتی خواهد بود یا این‌بار بخش بیشتری از زیان سهامداران را جبران می کند؟

جدیدترین دوره رونق بورس در رکود 600روزه چه ویژگی هایی دارد؟ سوالاتی که برای پاسخ به آنها لازم است جوانب مختلف اثرگذار بر بازار سهام و عملکرد بنگاه‌های بورسی را مورد بررسی قرار داد.

باد مساعد جهانی

کالاهای پایه در بازارهای جهانی با وجود افت های مقطعی روندی صعودی را می پیمایند. آنگونه که شاخص کالایی بلومبرگ با پوشش سبد متنوعی از مواد خام نشان می‌دهد متوسط قیمت کالاها به دلار در دو سال گذشته بیش از دوبرابر شده و در بازه زمانی یکساله نیز از رشدی 48‌درصدی حکایت می کند، اما اهمیت این موضوع در چیست؟

بورس تهران طی 15 سال‌اخیر با ورود پرشمار شرکت‌های بزرگ معدنی، فلزی، پتروشیمی و پالایشی ارتباط مستقیم و مهمی با روند قیمت مواد خام در سطح جهانی پیدا کرده است.

هرچند انتظار می‌رود با عبور از فصل تقاضای چین، کاهش آثار تنش‌های ژئوپلیتیک و نیز پیگیری سیاست‌های انقباضی پولی در غرب، زمینه تعدیل عمومی نرخ‌ها به ویژه از زمستان فراهم شده و شاهد تعدیل قابل ملاحظه شتاب رشد قیمت‌ها در میان مدت باشیم اما تا به اینجای کار روند صعودی مذکور نویددهنده افزایش سودآوری شرکت‌های کامودیتی محور بورس تهران بوده و با عنایت به تعدیل محسوس قیمت‌ها در رکود فرسایشی بازار سهام سبب افزایش جذابیت سرمایه گذاری در گروه‌های مرتبط به بازارهای کالایی شده است.

سیگنال جذابیت از کانال ارزش گذاری

همان‌طور که اشاره شد کاهش جدی قیمت سهام در 600 روز رکودی اخیر و تعدیل نسبت قیمت به درآمد به کانال 5 واحد سبب شده تا شاهد افزایش جذابیت سهام برای سرمایه گذاری باشیم.

جذابیتی که تنها مختص گروه‌های کامودیتی محور نیست و حتی ریالی های کوچک بورس تهران نیز از شرایط مشابهی برخوردارند که در کنار عواملی که در ادامه مفصلا مورد بررسی قرار خواهند گرفت، زمینه را برای بازگشت سرمایه های گریزان فراهم کرده است.

کاهش جذابیت رقبا

کاهش انتظارات تورمی این روزها نمود بیشتری پیدا کرده است. قیمت‌ها در بازارهای موازی همچون دلار، طلا و سکه و حتی مسکن و خودرو مسیر کاهشی را می پیمایند تا اضافه چربی بازارهای سفته بازی رو به تخلیه باشد. همزمان نرخ سود چه در بازار بین بانکی و چه بازار بدهی نزولی شده است. به این ترتیب شاهد کاهش جذابیت بازارهای رقیب سهام در‌ ماه‌های گذشته هستیم.

حتی درمیان گزینه های نزدیک سرمایه گذاری همچون صندوق‌های بادرآمد ثابت که نمی‌توان از آنها به‌عنوان رقیب نام برد نیز این روزها سرمایه های حقیقی راه خروج را برگزیده اند. عواملی که می‌تواند امید به شکل گیری موج جدید تقاضا در تالار شیشه ای را پررنگ تر کند.

سود چندگانه احیای برجام

احیای برجام این روزها نزدیک تر از همیشه به‌نظر می‌رسد. هر چند طی ‌ماه‌های گذشته این احتمال در برخی برهه ها کمی کمرنگ شده است، اما سیگنال‌های مثبتی از این مهم دریافت می‌شود.

روز گذشته نیز وزیر امورخارجه تاکید کرد ایران در مذاکرات به توافق نزدیک شده و پیشنهادات خود را در مورد موضوعات باقی‌مانده از طریق مذاکره‌کننده ارشد اتحادیه اروپا به طرف آمریکایی منتقل کرده است.

هر چند به اعتقاد او در حال‌حاضر توپ در زمین آمریکایی هاست اما از قول دبیرکل سازمان ملل ابراز امیدواری کرده که طرفین هرچه زودتر به توافق برسند.

این شرایط سبب شده سرمایه گذاران به ثبات اقتصادی، پیش بینی‌پذیر شدن اقتصاد، کاهش هزینه و دردسرهای مبادله کالا و خدمات برای شرکت‌های صادرات محور، افزایش درآمد شرکت‌های ریالی به سبب بهبود وضعیت معیشتی خانوارها و از همه مهم‌تر برچیده‌شدن بساط اقتصاد دستوری با کاهش فشارهای تحریمی بر دولت‌ها امیدوارتر شوند. موضوعی که می‌تواند سودی چندگانه برای بنگاه‌های بورسی؛ چه داخلی و چه صادراتی داشته باشد.

اصلاح ساختاری بورس در تیررس

رکود فرسایشی 600 روزه سهام و نصف شدن سرمایه بسیاری از سرمایه گذاران در این مدت سبب شده تا نقصان های بازار سرمایه بیش از گذشته مورد‌توجه فعالان بازار قرار گیرد و حالا نه‌تنها در بدنه کارشناسی بلکه سهامداران خرد این بازار نیز به این واقعیت پی برده اند که بورس نیازمند اصلاحات ساختاری و رفع محدودیت‌هایی است که در هر برش زمانی به گونه ای سرمایه ها را در معرض ریسک قرار می‌دهد و تا زمانی که تجدیدنظری در این‌خصوص نشود، حتی دوره های صعودی نیز چندان خوشایند نخواهند بود، چراکه  سهامداران به این واقعیت پی برده اند افزایش قیمت‌هایی که عموما به حبابی‌شدن و چربی گرفتن بدنه بازار سهام منجر می‌شود، نزولی فرسایشی و طاقت فرسا را به‌دنبال خواهد داشت که گریزی از آن نیست.

با این اتفاق‌نظر برای اصلاح ساختار بازار، انتظار می‌رود خیلی زود شاهد افزایش جسارت سیاستگذار برای تغییر ریل باشیم. تغییر ریلی که می‌تواند «نابازار» فعلی را به «بازار»ی کارآمد با رشد های واقعی (و نه اسمی) تبدیل کند.

روزشماری برای خداحافظی با 4200

حذف دلار 4200‌تومانی که در فروردین سال‌97 پا به عرصه اقتصادی کشور گذاشت، مدت هاست که مورد بحث و بررسی قرار گرفته و حالا دیگر کمتر کسی را می‌توان یافت که قائل به باقی ماندن این نرخ در اقتصاد ایران باشد.

پس از آنکه مجلس اختیار حذف دلار ترجیحی مشروط به جبران مافات آن را به دولت داد، حالا نه‌تنها فعالان اقتصادی و شرکت‌ها و صنایع درگیر با این ارز در انتظار بازشدن این گره هستند، بلکه سهامداران نیز چشم امید دارند که در سال‌جاری، این دغدغه مهم مرتفع شود تا زمینه برای رشد سودآوری شرکت‌های بورسی نیز فراهم شود.

شاید یکی از دلایل افزایش متقاضیان خرید سهام گروه‌های مرتبط نیز به این موضوع برگردد و در صورت خداحافظی اقتصاد ایران با دلار ترجیحی، چشم انداز روشنی را می‌توان برای بورس و شرکت‌های ریالی متصور بود.

حرکت منابع حقوقی به سمت بورس

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در‌ ماه‌های پایانی سال ‌گذشته در جریان بررسی بخش‌های درآمدی لایحه بودجه ۱۴۰۱، در مصوبه ای سپرده های بانکی اشخاص حقوقی که پیش از این مشمول معافیت بودند را لغو کردند تا این اشخاص در سال‌جاری مشمول مالیات شوند.

در ابتدا به‌نظر می رسید‌ تا صندوق‌های سرمایه گذاری نیز مشمول این مصوبه شوند که با شفاف سازی رضا نوحی، مدیر نظارت بر نهاد های مالی سازمان بورس اعلام شد «بر اساس پاسخ سازمان امور مالیاتی، سود سپرده بانکی صندوق‌های سرمایه گذاری مشمول مالیات نخواهد شد.‌»

موضوعی که دغدغه مهم بورسی ها را رفع کرد چراکه ریسک افزایش ابطال واحدهای معاملاتی صندوق‌های با درآمد ثابت زیاد و افزایش فشار فروش برای تامین منابع این ابطال ها می توانست فشاری مضاعف بر روند دادوستد سهام در تالار شیشه ای وارد کند. اما نکته دارای اهمیت آنکه  اعمال این نوع مالیات بر سپرده های بانکی حقوقی ها می‌تواند زمینه را برای تغییر جهت این منابع به سمت بازار سهام فراهم کند.

روی موج کدال

با نزدیک شدن به روزهای پایانی فروردین ماه شاهد یکی از پرکارترین و پر ترافیک ترین بازه های زمانی ارسال اطلاعات روی سامانه جامع اطلاع رسانی ناشران (کدال) خواهیم بود. همـزمان، تحلیلگران و فعالان بازار سهام نیز دوره ای پرمشغله به لحاظ مطالعه و بررسی گزارش های مالی یکساله شرکت‌ها خواهند داشت.

آنچه در شرایط کنونی به لحاظ انتظارات از این گزارش‌ها می‌توان گفت، این است که به طور عمومی در شرکت‌های بزرگ صادرات محور در گروه فلزات اساسی، پالایشی، معدنی و شیمیایی، توقع سرمایه گذاران ثبت تعدیلات مثبت سودآوری از سوی بنگاه هاست، از این‌رو می‌توان پیش بینی کرد که محتوای گزارش‌ها تعیین کننده جهت نوسانات قیمت سهام در صنایع مختلف و در نگاهی کلی تر بازار سهام باشد.

در سهام کامودیتی محور که تقریبا 60درصد وزن بورس را به خود اختصاص داده اند شاکله توقعات تا حد زیادی روشن است و تحقق پیش بینی ها نقش مهمی در سیگنال دهی به سرمایه گذاران متناسب با میزان تطابق انتظارات با عملکرد واقعی خواهد داشت.

پنج رکورد افزایشی بورس یکشنبه

همان‌طور که اشاره شد در اولین روز کاری بورس تهران پس از اتمام روزهای نیمه تعطیل نوروز، شاهد رشد بیش از 2‌درصدی نماگر اصلی تالار شیشه ای و گذر آن از میانه کانال 4/ 1‌میلیون واحد بودیم.

رشدی که موجب شد تا این شاخص با افزایش ارتفاع 21‌درصدی نسبت به کف اخیر ثبت‌شده در 5 بهمن 1400، وارد فاز گاوی یا صعودی شود. این سومین موج صعودی سهام از آغاز ریزش قیمت‌ها در 21 مرداد 99 است.

در موج اول که از 20 آبان 99 آغاز شد و تا 22 آذرماه آن سال‌ادامه داشت، شاهد افزایش 26‌درصدی ارتفاع شاخص‌کل بودیم.

موج دوم که طولانی ترین و پردامنه دوره گاوی بازار سهام در آغاز ریزش بود، از 3 خرداد 1400 آغاز و تا 6 شهریور سال‌گذشته ادامه داشت و در این برش سه‌ماهه، میانگین وزنی قیمت سهام 8/ 43‌درصد افزایش یافت.

بازار خرسی (Bear market) و بازار گاوی (Bull market) ؛ دو واژه ای که به گوش همه فعالان بازارهای سرمایه گذاری آشنا است حتی اگر درخصوص معنای واقعی آن اطلاعاتی نداشته باشند، اما دلیل این نامگذاری چیست؟ چرا از این واژه ها در زمان صعود و نزول بازارها استفاده می‌شود؟

بورس نیویورک یکی از بزرگ‌ترین بازارهای مالی است که در وال استریت بنا شده است. چند متر مانده به درب ورودی بورس نیویورک دو مجسمه بزرگ دیده می‌شود.

مجسمه برنزی یک گاو بزرگ که در مقابل یک خرس تنومند قرار گرفته است. مجسمه «گاو» معرف همه سرمایه گذارانی است که ریسک پذیری زیادی دارند و معتقدند ظرفیت رشد در بازار وجود دارد و مجسمه «خرس» نمادی از سرمایه گذارانی است که می ترسند بازار با افت مواجه شود، اما چرایی این نامگذاری به رفتار دو حیوان مذکور در زمان مبارزه بازمی‌گردد.

گاوها هنگام مبارزه و جنگ، با حرکت‌دادن سر و شاخ خود از پایین به بالا سعی در ضربه زدن به دشمن را دارند و به‌عبارتی حریف خود را به بالا پرت می‌کنند.

در خرس اما عکس این موضوع صادق است. خرس ها در نبرد، همواره با دستان پر قدرت و ضربات از بالا به پایین دست ها، به حریف ضربه زده و آن را شکست می‌دهند، از این‌رو بازار صعودی به بازار گاوی و بازار نزولی به بازار خرسی معروف است، اما افزایش یا کاهش قیمت‌ها در یک روز یا یک هفته نشان از گاوی یا خرسی بودن آن بازار نیست، بلکه آنچه نوع بازار را مشخص می کند، روند بلندمدت آن است.

براساس تعاریف مالی- رفتاری، زمانی که نماگر یک بازار نسبت به سقف پیشین خود با کاهش بیش از ۲۰‌درصدی مواجه شود، از اصطلاح بازار خرسی استفاده می‌شود و در موارد عکس گفته می‌شود بازار گاوی شده است.

دیروز همزمان با رشد قیمت سهام و افزایش ارتفاع 08/ 2‌درصدی شاخص‌کل که بیشترین رشد ‌درصدی این نماگر از 9بهمن ماه سال‌گذشته بود و شاخص‌کل را به بالاترین ارتفاع از 17 مهر 1400 رساند، ارزش معاملات خرد سهام بورسی نیز افزایش یافت و به بالاترین ارقام ثبت‌شده از 16 آبان ماه 1400 دست یافت.

روز گذشته در جریان دادوستدها، مجموع سهام و حق تقدم معامله شده در بورس تهران به 3955 میلیارد‌تومان رسید ‌و در فرابورس نیز سهامی به ارزش 1418 میلیارد ‌تومان رد و بدل شد.

روز یکشنبه همچنین بیشترین ورود پول حقیقی از 10 شهریورماه سال‌گذشته رقم خورد؛ جایی که سهامی به ارزش 450 میلیارد‌تومان از پرتفوی حقوقی ها به سبد سهام معامله گران خرد بورس تهران منتقل شد.

تمامی این رکوردهای مثبت در شرایطی رقم خورد که هیچ نماد بورسی شاهد شکل گیری صف‌فروش نبود. همچنین در این بازار از 344 نماد معامله‌شده، قیمت پایانی 290سهم (84 درصد) مثبت بود و در مقابل 51سهم (15 درصد) در سطوح منفی دادوستد شدند، ضمن آنکه 116 نماد (34درصد) صف خریدی به ارزش 1082میلیارد ‌تومان را تشکیل دادند.

در فرابورس ایران نیز همزمان با افزایش ارتفاع 63/ 1درصدی آیفکس، 148نماد معامله شدند که در این میان قیمت 112 سهم (76درصد) مثبت و 33 سهم (22درصد) منفی بود.

ر این بازار 36 نماد (24 درصد) صف خریدی به ارزش 65 میلیارد‌تومان تشکیل دادند و در مقابل شاهد شکل گیری صف‌فروش در 4 نماد فرابورسی (3 درصد) به ارزش 13میلیارد‌تومان بودیم. بازار پایه نیز روز یکشنبه میزبان دادوستد 155 نماد بود.

در این میان 93 سهم (60 درصد) مثبت ماندند و در مقابل شاهد 59 سهم (38 درصد) در محدوده منفی بودیم. در این بازار نیز 53نماد (34درصد) صف خریدی به ارزش 74میلیارد‌تومان شکل دادند و صف‌فروش در این بازار به 19 نماد (12درصد) با ارزشی بالغ بر 24 میلیارد‌تومان اختصاص پیدا کرد.