نگاه کارشناسان به بازار سرمایه؛

بورس ۱۴۰۱ در یک نگاه

پرونده ۱۴۰۰ بازار سرمایه در حالی با اما و اگرهای فراوان و سرشار از ناامیدی بسته شد که تحلیلگران عبور از این فاز ناخوشایند در سال‌جدید را منوط به چند اتفاق بزرگ می‌ دانند.

کد خبر: ۶۲۴۷۷۵

۱۴ فروردين ۱۴۰۱

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از دنیای‌اقتصاد، حدود دو سال ‌است که معامله‌گران بورسی مانند سایر سرمایه‌گذاران در بازارهای رقیب در بلاتکلیفی هستند. برخی تحلیل‌ها از تداوم این شرایط خبر می‌دهد و برخی پیش‌بینی‌ها نیز از بهبود روند بازارسهام حکایت می‌کند.

نوروز برای بورسی ها با رشد قیمت‌ها پایان یافت تا امید به احیای بازار سهام را پررنگ کند اما هنوز هستند تحلیلگرانی که معتقدند نمی‌توان آینده بورس را پیش بینی کرد، اما این وضعیت تا چه زمانی ادامه می‌یابد؟ آیا معامله‌گران می‌توانند در قرن جدید آن روی سکه بازار سهام را ببینند؟

آیا حقیقی‌ها جرات ورود دوباره به این بازار را پیدا خواهند کرد؟ آیا روزهای پرنوسان شاخص به ۱۴۰۱ نیز می‌رسد؟ بورس در سال‌جدید می‌تواند ضرر و زیان سهامداران را جبران کند؟ کارشناسان نکات متفاوتی را در پاسخ به این ابهامات مطرح می‌کنند.

ترمز بازار سهام در‌۱۴۰۰ در حالی کشیده شد که سرمایه‌گذاران بورسی می‌توانستند بازدهی مطلوبی از آن کسب کنند اما افول و نوسان پی در پی شاخص، بازدهی اندک و بعضا منفی برای همراهان آن به‌دنبال داشت. این وضعیت که در نتیجه نقش متغیرهای اثرگذار بر بازار سهام به‌وجود آمده است، همچنان زنگ خطری جدی برای بورس‌بازان محسوب می‌شود.

به گفته کارشناسان، حواشی مرتبط با لایحه بودجه ۱۴۰۱، معضل قیمت‌گذاری دستوری، بلاتکلیفی نشست‌های برجامی، تبعات جنگ روسیه و اوکراین، حذف دلار ترجیحی، سیاستگذاری‌های بی‌ثبات اقتصادی و برخی تصمیمات خلق‌الساعه و شبانه در صورت ادامه‌دار شدن می‌تواند شرایط منفی را در بازارهای سرمایه‌گذاری ایجاد کند، با این‌حال امیدواری‌هایی نیز نسب به روند معاملات آتی این بازار وجود دارد.

عده‌ای از کارشناسان معتقدند با گرم‌شدن فضای تالار شیشه ای از فشار فروش صنایع بزرگ کاسته می‌شود و در صورت تحقق برجام و بهبود اوضاع سیاست خارجی کشور، بازار سرمایه فروردین هیجان‌انگیزی را به خود خواهد دید، اما از سوی دیگر برخی دیدگاه نیز بر این مهم تکیه می‌کند که تنش ایجاد شده میان اوکراین و روسیه و اثرات آن بر قیمت‌های جهانی به نفع بازار سرمایه است و به رشد آن کمک می‌کند.

کارشناسان بورسی به مصائب و خوش‌بینی‌های احتمالی بازار سهام در سال‌جدید اشاره و سمت و سوی بورس را مشخص کردند.

حذف قوانین مزاحم معاملاتی

محمد شکری، کارشناس بازارسرمایه: در سال‌۱۴۰۰ بازار سرمایه با کم و کاستی‌های بسیاری همراه بود. در این سال ‌بارها کارشناسان نسبت به برخی سیاستگذاری‌های متولیان امر انتقاداتی را داشتند اما همان‌طور که مشاهده کردیم اغلب سیاستگذاری‌های بورسی بدون پشتوانه کارشناسی و از سر هیجانات مقطعی اتخاذ شد.

اعمال قیمت‌گذاری دستوری در برخی حوزه‌ها از جمله بازار خودرو لطمات جدی به پیکر بازار سرمایه وارد کرد، این در حالی است که بارها در این مورد هشدارهایی از سوی فعالان قدیمی و کارشناسان این بازار داده شده بود.

اکثر رخدادهایی که بورس‌بازان در ۱۴۰۰ تجربه کردند اتفاقات ناخوشایندی بود که منجر به خروج پول حقیقی از تالارهای شیشه‌ای شد، به‌طوری‌که اگر این اتفاقات در سال‌جدید نیز تکرار شود تبعات منفی به دنبال خواهد داشت. وضعیت بازار سرمایه به‌قدری غیرقابل پیش‌بینی است که عوامل خارجی بیرونی حتی بیشتر از عوامل اثرگذار داخلی مسیر معاملات را می‌تواند تغییر دهد، با این‌حال نمی‌توان از نقش نامطلوب برخی سیاستگذاری‌های اقتصادی و داخلی بر سرنوشت بازارسرمایه به‌راحتی عبور کرد.

واگذاری ۱۰‌درصدی سرخابی‌های پایتخت نیز در وهله اول نتوانست آنطور که باید انتظارات را برآورده کند اما به‌نظر می‌رسد بعد از عرضه اولیه دو باشگاه استقلال و پرسپولیس در۱۴۰۱شاهد ورود منابع بیشتری به بازار باشیم. گرچه در این مورد متولیان امر بهتر است گام های بعدی را حساب‌شده و به دور از شتاب‌زدگی بردارند.

بازار در انتظار حذف دامنه نوسان

یکی از موضوعات مهمی که در دو سال‌اخیر به کرات موردبحث و انتقاد قرار گرفته مباحث مرتبط با دامنه‌نوسان است.

در اوایل اسفند‌ماه نیز اعلام شد که افزایش دامنه‌نوسان نمادهای بورسی در دستور کار قرار گرفته است. گمانه‌زنی‌ها در مورد افزایش دامنه‌نوسان وعده داده شده، همچنان ادامه دارد و به‌نظر می‌رسد این افزایش تدریجی و احتمالا هر فصل یک‌درصد تا سقف ۱۰درصد خواهد بود.

افزایش دامنه‌نوسان و حذف محدودیت‌های معاملاتی از خواسته‌های بجا و بحق چند سال‌اخیر فعالان بازار است که امیدواریم در سال‌جدید دستورالعمل جدیدی نسبت به حذف قوانین مزاحم معاملاتی شاهد باشیم.

همه احکامی که تیم اقتصادی دولت در مورد آن تصمیم‌گیری می‌کنند اثرات منفی و مثبتی بر بازارسرمایه دارند. بازنگری و پیگیری مسوولان برای رفع و حل مشکلات بازار سرمایه که عمدتا از خارج از بازار نشات می‌گیرد، می‌تواند روند فعالیت شرکت‌ها را با وضعیت بهتری روبه‌رو کند.

در دوسال گذشته برخی مسوولان بدون توجه به زیرساخت‌های بورس کشور، سرمایه‌گذاران را به‌صورت مستقیم برای ورود به این بازار دعوت کردند اما واقعیت این است که بازارسرمایه از زیرساخت‌های مناسب برای حضور این حجم از سرمایه‌گذار برخوردار نبود.

آدرس غلط به سرمایه گذاران و تدابیر بی‌پایه و اساس منجر به اتفاقات ناخوشایند و اصلاح شدید قیمت سهام در این مدت شد، از این‌رو امیدواریم با توجه به تجربه تلخ سال‌۹۹ سهامداران با بینشی عمیق و به دور از هیجانات پول خود را وارد بازارسرمایه کنند.

فروردین هیجان‌انگیز در صورت احیای برجام

مهدی افنانی، کارشناس بازارسرمایه: سمت و سوی اخبارسیاسی که از مذاکرات احیای برجام مخابره می‌شود، مسیرحرکتی بازارسرمایه در سال‌۱۴۰۱ را تا حد زیادی مشخص می‌کند، در صورتی‌که نشست‌های برجامی طرفین مذاکرات نتیجه مشخصی نداشته باشد و در بلاتکلیفی به‌سر ببرد، تالارهای شیشه‌ای در سال‌آینده نیز کم‌رمق دنبال خواهند شد، اما اگرتکلیف مذاکرات هسته‌ای و تحولات بین‌المللی روشن شود با تکیه بر وضعیت قیمت‌های جهانی می‌توان امیدواری‌های جدیدی نسبت به بهبود وضعیت کامودیتی‌ها به‌ویژه پالایشی‌ها ایجاد کرد.

واقعیت امر آن است که با توجه به مسیر مذاکرات احیای برجام و رویکرد مثبت طرفین مذاکرات هسته‌ای، وقوع گشایش‌های احتمالی در حوزه اقتصاد کشور و مهم‌تر از همه بازار سرمایه محتمل خواهد بود، اما هم‌اکنون به دلیل سایه ابهامات چندوجهی که بر سراین بازار پرحاشیه است، سایر گروه‌ها ممکن است در انزوا به‌سر ببرند، با این اوصاف اخبار مرتبط با حوزه مذاکرات هسته ای، سرنوشت گروه‌های مختلف بورسی را تحت تاثر قرار می‌دهد.

این روزها در مورد سهام پسابرجامی و شرایط این دسته از صنایع در ۱۴۰۱ اظهاراتی عنوان می‌شود که باید گفت با توجه به اینکه بازارسرمایه ایران به‌شدت زیر سایه تغییر و تحول سیاست خارجی کشور است، برهمین اساس صنایع مرتبط با این حوزه نیز بدون‌شک با نوسان و تغییرات عمده‌ای در ۱۴۰۱مواجه خواهند شد، اما از کنار این موضوع نیز نباید گذشت که وضعیت بازارسرمایه از ابتدای سال‌با تغییر روند جدی روبه‌رو خواهدشد.

به‌نظر می‌رسد معاملات بورسی حداقل در فروردین‌ماه با اقبال به سمت شاخص‌سازها آغاز شود.

سهام کوچک گرچه در هفته‌های آخر سال‌گذشته به دلیل تغییرات بین‌المللی و جنگی مورد اقبال بیشتری از سوی سهامداران قرار گرفت اما به‌نظر می‌رسد سهام بزرگ در نخستین‌ماه سال‌ وضعیت نسبت بهتری نسبت به سایر سهام داشته باشند.  به‌نظر می‌رسد با گرم‌شدن بازارسهام از فشار فروش صنایع بزرگ کاسته شود، به‌طوری که در سهام کوچک معاملات کم‌رمقی را مشاهده کنیم.

به‌طور کلی می‌توان گفت اگر برجام محقق شود و اوضاع سیاست خارجی کشور رو به بهبود برود، بازار سرمایه فروردین هیجان‌انگیزی را به خود خواهد دید.

مشخص‌شدن سیاست‌های جدید اقتصادی دولت در جهت مدیریت و کنترل نرخ تورم تا حدود زیادی وضعیت آینده تالارهای شیشه‌ای را مشخص می‌کند.

بازار آرام و صعودی

مهدی ساسانی، کارشناس بازار سرمایه: شواهد حاکی از آن است که در بهار بازار آرام و صعودی خواهیم داشت، این در حالی است که به‌نظر می‌رسد اجازه رشد شتاب دار به هیچ‌گروهی داده نشود به‌طوری که جابه‌جایی نقدینگی را به‌صورت گروه به گروه شاهد خواهیم بود.

در چند‌ماه گذشته ابهامات زیادی در حوزه‌های اقتصادی و سیاسی وجود داشته است. لایحه بودجه سال‌۱۴۰۱ یکی از این ابهامات بود که اثر آن بر بازار تا مدت‌ها مشاهده شد.

از آبان‌ماه که این لایحه تقدیم مجلس شد و همزمان پس از بررسی اولیه کمیسیون تلفیق گمانه زنی ها درباره پیامدهای رخدادهای اقتصادی که می‌تواند در ۱۴۰۱ بر عملکرد شرکت‌های بورسی اثرگذار باشد، انجام شد، اما با گذشت زمان و با توجه به برخی تغییراتی که در این لایحه به‌وجود آمد این ذهنیت برای سرمایه گذاران ایجاد شد که با چشم انداز بهتری شرایط را تجزیه و تحلیل کنند و به برآورد سود بهتری برسند.

حذف ارز ۴۲۰۰‌تومانی و تعیین نرخ دلار در لایحه بودجه نیز از دیگر نکات مهم و اثرگذاری بودند که روی بازار تاثیرات مهمی گذاشتند. شفاف‌شدن این مسائل باعث می‌شود که سرمایه گذاران بتوانند چشم انداز سودآوری شرکت‌های مورد هدف را بررسی کنند و به نتیجه مطلوب برسند.

نقش متغیرهای اثرگذار

بیش از ۱۱‌ماه است که کشور درگیر مذاکرات هسته ای است. امروز در این حوزه نیز تقریبا مقامات کشور به نقاط مشترکی رسیده‌اند. بارها به این نکته اشاره‌شده که روند مذاکرات آتی، مسیر معاملات بورسی را تعیین‌تکلیف می‌کند.

اگر توافقی حاصل شود با توجه به درجه کیفیتی که توافق‌های هسته‌ای دارد سرمایه گذاران می‌توانند در زمینه اقتصادی در بازارهای مختلف سرمایه گذاری کنند. اگر هم توافقی حاصل نشود با توجه به شرایط موجود شاهد رشد قیمت دلار خواهیم بود. در این صورت با توجه به اثرات تورمی که افزایش نرخ دلار بر کالاها دارد بازارهای مختلف وارد فاز جدیدی از تغییرات خواهند شد.

این وضعیت در حالی است که شرایط جنگی که از طرف روسیه به اوکراین تحمیل شده، قیمت‌های جهانی برخی کالاها و کامودیتی‌ها را با نوسانات جدی روبه‌رو کرده است. از آنجا که شرکت‌های بورسی در بازار سرمایه هم عمدتا صادرات محور هستند، می‌توانند از این اتفاق منتفع شوند، بنابراین جمیع این مسائل نشان می‌دهد که بازار سرمایه بهار خوبی را پشت‌سرخواهد گذاشت.

وضعیت مطلوب سهام شرکت‌های کامودیتی محور

مصطفی محبی مجد، کارشناس بازار سرمایه: سهام شرکت‌های کامودیتی محور به‌خصوص شرکت‌هایی که سود تقسیمی مناسبی دارند در سال‌جاری مورد‌توجه بازار و سرمایه گذاران خواهد بود. شرایط نابسامانی که در اوکراین به‌وجود آمده باعث شده اکثر کشورهای دنیا با فشار در حوزه بازار انرژی مواجه شوند؛ از این‌رو منطقی است که قیمت خوراک تولید برخی از محصولات پتروشیمی گران تر باشد و از سوی دیگر بازار نفت بی ثباتی‌های قیمتی را تجربه کند.

همه این عوامل باعث می‌شود که شرکت‌هایی که در این حوزه ها فعالیت می‌کنند با فروش بیشتری روبه‌رو شوند.

روسیه جزو تاثیرگذارترین صادرکننده های حوزه محصولات معدنی محسوب می‌شود، بنابراین این اتفاق می‌تواند بر بازار فلزات نیز اثر بگذارد، لذا مهم‌ترین عامل در۱۴۰۱ حول وحوش شرایط سیاسی که در اوکراین اتفاق افتاده، می‌گذرد و تاثیر آن بر بازارهای انرژی به‌خصوص در حوزه گاز طبیعی دیده می‌شود، یعنی سهام شرکت‌هایی که محصولات مرتبط با حوزه انرژی تولید می‌کنند جذابیت بیشتری برای سال‌آینده خواهند داشت.

وقتی مسائل سیاسی وارد حوزه اقتصاد می‌شود، ممکن است تصمیماتی گرفته شود که تا قبل از آن کارشناسان از غیر قابل پیش‌بینی بودنش خبر می‌دادند. ابتدای سال‌گذشته شرکت‌های تولیدکننده اوره محصولات خود را با نرخ بالاتری فروختند و متاثر از آن، شرکت‌های اوره ساز سود‌سازی مناسبی برای سهامداران فراهم آوردند.

در این میان نمی‌توان از نقش بودجه، متغیرهای داخلی و خارجی بر بازار سرمایه به راحتی عبور کرد. به‌نظر می‌رسد روند سودآوری شرکت‌ها در صورت دلیل افزایش بهای کامودیتی ها و مقاومت قیمت دلار برای کاهش بیشتر تداوم یابد.

رشد بورس تهران با جنگ در شرق اروپا

حمیدرضا فاروقی، کارشناس بازار سرمایه: اگر فرض را بر این بگذاریم که توافق هسته ای صورت بگیرد یعنی برجام احیا شود، التهاب از بازار دلار رخت برمی‌بندد.

به‌عبارتی با توقف رشد قیمت دلار برخی از شرکت‌ها و صنایع صادرات محور همچون فولادی ها و پتروشیمی ها و شرکت‌هایی که فروش محصولات آنها رابطه مستقیمی با قیمت‌های جهانی دارد، در سال‌آتی می‌توانند حدودا بازدهی ۳۰‌درصدی از خود برجای بگذارند. اگر قیمت‌های جهانی در همین محدوده ای که هم‌اکنون قرار دارند، بمانند، وضعیت شرکت‌های بورسی بهتر خواهد شد.

حتی اگر برخی شرکت‌ها نیز با اصلاح جزئی مواجه شوند، می‌توان امیدوار بود که در بازار سهام بازدهی خوبی داشته باشیم، اما اگر قیمت‌های جهانی در مسیر نزولی حرکت کند و به قیمت‌های قبل از شرایط جنگی برگردد، نه تنها تصور بازدهی مثبت از بین می‌رود حتی در سهام برخی از شرکت‌ها شاهد زیان هم خواهیم بود، بنابراین اگر فرض را بر این بگذاریم که برجام احیا می‌شود، شرکت‌ها راحت تر می‌توانند در نتیجه صادرات عملکرد مطلوب‌تری داشته باشند و هزینه های مربوط به دورزدن تحریم‌ها را پرداخت نکنند.

از طرفی قیمت‌های جهانی می‌تواند سال‌آینده را برای شرکت‌های صادرات محور جذاب کند، برهمین اساس انتظار بازدهی مطلوب نسبت به این دسته از شرکت‌ها می رود. تنش ایجاد شده میان اوکراین و روسیه باعث شده قیمت‌ها در بازار جهانی رشد داشته باشند و با توجه به مسائل سیاسی و اخباری که منتشر می‌شود، به‌نظر می‌رسد قیمت‌های جهانی در سال جاری حتی در صورت افت به رشد بازار سرمایه کمک می‌کند.