جنگ اوکراین و آتش زیر خاکستر بازارهای کالایی

حمله روسیه به اوکراین علاوه بر کشتار انسانی و آواره شدن صدها غیرنظامی که مهم‌ ترین پیامد این جنگ است، بر بازارهای مالی و کالایی دنیا اثرگذار شده است.

کد خبر: ۶۱۵۶۶۴

۰۸ اسفند ۱۴۰۰

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از دنیای‌اقتصاد، این اثرگذاری به دلیل اختلال عرضه کالاهای پایه از سوی این دو کشور، تحریم روسیه از سوی کشورهای غربی و صعود نرخ انرژی در دنیا، توجه به سهم روس ها در تامین نفت و گاز دنیا، احتمال افزایش مجدد تورم جهانی در پی این جنگ نظامی، تضعیف ارزش روبل، افزایش نسبی ارزش شاخص دلار آمریکا در کوتاه‌مدت و سردرگمی معامله گران در بازارها رقم خورده است.

واکنش اولیه بازارهای کالایی به خبر تجاوز نظامی به خاک اوکراین رشد قیمت بود که در ادامه به‌سرعت این اثر برطرف شد؛ اما همچنان ریسک صعود قیمت کامودیتی ها به قوت وجود دارد.

رالی صعود کامودیتی ها به پایان نرسیده است

پس از اعلام خبر حمله نظامی روسیه به اوکراین از سوی پوتین، به‌سرعت بازارهای کالایی به آن واکنش نشان دادند و روز پنج‌شنبه 24 فوریه اغلب کالاهای پایه با محوریت نفت، گاز طبیعی، فلزات گرانبها، محصولات کشاورزی و به‌خصوص گندم و فلزات پایه، صعود نرخ روزانه قابل ملاحظه ای را تجربه کردند.

البته این رشد قیمتی اثر بلندمدتی بر بازارها نداشت و روز جمعه 25فوریه، از بخش قابل‌توجهی از رشد قیمتی به وجود آمده در نرخ کالاهای پایه کاسته شد و مجدد قیمت‌ها تعدیل شدند.

با وجود این، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که این پایان اثرگذاری حمله روسیه به اوکراین نیست و باید منتظر اثرگذاری بیشتر این حمله و اثر تحریم های اعمال‌شده علیه روسیه بر بازارهای مالی و کالایی دنیا بود.

در حال حاضر ایالات‌متحده آمریکا، اتحادیه اروپا، انگلیس، ژاپن، کانادا، تایوان و نیوزلند از جمله کشورهایی هستند که مجموعه ای از تحریم ها را علیه روسیه وضع کرده اند.

پیتر کاردیلو، اقتصاددان ارشد بازار در Spartan Capital Securities در خصوص آینده بازارهای مالی و کالایی دنیا پس از آغاز جنگ نظامی در اروپای شرقی گفت: ایالات‌متحده و اروپا موضع سختی را در قبال روسیه اتخاذ می‌کنند که این موضوع پیامدهایی بلندمدت برای بازارها خواهد داشت.

دولت های غربی تلاش می‌کنند تا حد امکان اقتصاد روسیه را فلج کنند. به این ترتیب باید منتظر تبعات این رویه در بازارهای کالایی کشور باشیم. این موضوع می تواند احتمالا به رشد مجدد نرخ کالاهای پایه با محوریت نفت و سایر محصولات گروه انرژی و در ادامه سایر کامودیتی ها منجر شود.

تله تورمی در انتظار کالاهای پایه

افزایش افسارگسیخته تورم جهانی متاثر از سیاست های انبساطی که دولت ها برای مقابله با تبعات شیوع کرونا بر مردم و کسب‌وکارهای خود وضع کردند، صعود نرخ کامودیتی ها را در سال 2021 فراهم کرد.

در حالی که همچنان تبعات صعود تورم بر بازارهای کالایی دنیا وجود دارد و نرخ بسیاری از کامودیتی ها در نزدیکی محدوده رکورد قیمتی چندساله خود نوسان دارد، خبر حمله نظامی روسیه به اوکراین به سردرگمی بازارهای کالایی و معامله گران این بازارها منجر شد.

بروز این جنگ می تواند تبعات تورمی گسترده ای داشته باشد. کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا پس از آغاز رسمی این جنگ در نشست خبری گفت: اگرچه هنوز برای ارزیابی تاثیر این درگیری بر اقتصاد زود است؛ اما احتمالا باید حداقل برای کوتاه‌مدت منتظر تبعات تورمی آن بر بازارها باشیم.

وی دهم مارس را زمان برگزاری جلسه بانک‌های مرکزی اروپا و تصمیم‌گیری در خصوص سیاست های پولی اعلام کرد. در حالی که بانک مرکزی بریتانیا و ایالات‌متحده آمریکا ظرف ماه های گذشته سیاست های انقباضی برای کنترل تورم را شروع کرده اند، همچنان اتحادیه اروپا گامی جدی در این مسیر برنداشته است.

روسیه تامین کننده اصلی گاز طبیعی کشورهای اروپایی است. روسیه ظرف ماه های گذشته با ایجاد اختلال در عرضه گاز طبیعی، کشورهای اروپایی را با بحران تامین انرژی و صعود بی سابقه نرخ برق روبه‌رو کرده است. بازی روسیه در تامین گاز طبیعی اروپا به تعطیلی یا کاهش تولید برخی صنایع مستقر در کشورهای اروپایی به دلیل غیراقتصادی شدن تولید منجر شده است.

در این شرایط، اگر روس ها بخواهند با کاهش گاز ارسالی به اروپا پاسخ تحریم های اتحادیه اروپا و بریتانیا را بدهند، باید منتظر اوج گیری مجدد نرخ انرژی در کشورهای این منطقه و چالش واحدهای صنعتی وابسته به انرژی در این مناطق بود. فایننشال‌تایمز در گزارشی از وابستگی بالای کشورهای اروپایی به گاز روسیه اشاره کرد و گفت: میزان این وابستگی به حدی است که امکان جایگزینی آن با سایر کشورها وجود ندارد.

بنابر تحقیق انجام‌شده اگر 10‌درصد عرضه گاز اروپا از سوی روس ها کاهش پیدا کند، تولید ناخالص داخلی اروپا با افت 7/ 0درصدی روبه‌رو می‌شود.

انتشار خبر حمله نظامی روسیه به اوکراین در ساعات ابتدایی به صعود نرخ نفت به 105دلار به ازای هر بشکه در ساعات ابتدایی روز 24 فوریه منجر شد .

البته این صعود قیمتی چندان دوامی نداشت و نفت برنت در مرز 99دلار به ازای هر بشکه هفته منتهی به روز جمعه 25 فوریه را به پایان رساند. با این حال همچنان احتمال رشد قیمتی در این بخش وجود دارد؛ موضوعی که تحقق آن می تواند زمینه رشد قیمت سایر کالاهای پایه را فراهم کند.

طبق گزارش سیاست پولی فدرال‌رزرو، تنش اوکراین به سردرگمی معامله گران در بازارهای مالی و کامودیتی ها منجر شده است. در این شرایط این تنش می تواند اختلال در بخش عرضه کامودیتی ها را طولانی‌مدت کرده و به این ترتیب از حفظ تورم بالا در کامودیتی ها حمایت کند.

در این شرایط، کاخ‌سفید نسبت به احتمال رشد نرخ سوخت در ایالات متحده آمریکا هشدار داده است؛ البته مقامات دولتی آمریکا درصدد برآمده اند تا با آزادسازی ذخایر استراتژیک خود و درخواست آزادسازی ذخایر استراتژیک کشورهای دیگر، مانعی در مقابل صعود نرخ نفت به وجود آورند.

در این شرایط سرمایه‌گذاران بازارهای مالی و کالایی دنیا نسبت به تاثیر این جنگ بر تورم و اقدامات احتمالی فدرال‌رزرو برای مقابله با موج تورمی جدید نگران هستند.

بحران امنیت تامین مواد غذایی جدی تر می‌شود

حمله روسیه به اوکراین علاوه بر آنکه جان صدها انسان را به شکل مستقیم در معرض خطر قرار می‌دهد، می تواند بحران امنیت غذایی در دنیا را نیز دچار چالش کند. با توجه به سهم روسیه در بازارهای جهانی باید منتظر اثرگذاری تبعات این جنگ بر بازارهای کالایی، صعود نرخ انرژی و اوج گیری مجدد نرخ مواد غذایی بود.

روسیه بزرگ‌ترین صادرکننده گندم دنیاست. این محصول از اصلی ترین کالاهای صادراتی اوکراین نیز هست و این دو کشور مجموعا 29‌درصد گندم صادراتی دنیا را در اختیار دارند. ظرف هفته های اخیر احتمال خبر جنگ میان دو کشور زمینه رشد قیمت گندم در بازارهای جهانی را فراهم کرده بود؛ در این شرایط وقوع جنگ توانست بر شتاب رشد قیمتی گندم بیفزاید.

در حال حاضر هر بوشل گندم در معاملات آتی بورس شیکاگو در محدوده بیشترین نرخ ظرف 9سال اخیر قرار دارد. در شرایطی که دو کشور بزرگ صادرکننده گندم دنیا درگیر جنگ شده اند، خشکسالی مداوم در آمریکای جنوبی، کانادا و ایالات‌متحده آمریکا باعث شده تا تولید در این مناطق نیز کاهش قابل ملاحظه‌ای داشته باشد و به این ترتیب از حجم تولید و ذخایر گندم، ذرت و جو در انبارهای این کشورها نیز کاسته شده است. به این ترتیب حمله روسیه به اوکراین بر بحران امنیت غذیی دنیا افزوده است.

روسیه علاوه بر سهم اثرگذار در تامین کالاهای پایه در دنیا، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان کودهای شیمیایی به بازارهای دنیاست؛ این کشور 62‌درصد صادرات کود نیترات‌آمونیاک دنیا را در اختیار دارد.

در پی افزایش تنش در منطقه، روسیه از ابتدای فوریه به مدت دوماه صادرات کود نیترات‌آمونیاک از این کشور را ممنوع کرد؛ ممنوعیتی که احتمال ادامه دار شدن آن وجود دارد. این موضوع می تواند کشاورزان را با چالش جدی در زمینه تامین کود روبه‌رو کرده و از این منظر نیز زمینه رشد نرخ محصولات غذایی را فراهم کند.