پیش بینی خودروسازان از بازار چیست؟

با اینکه شاخص مدیران خرید (شامخ) گروه «تولید وسایل نقلیه و قطعات وابسته» در دی ماه ۱۴۰۰ به کمترین نرخ، نسبت به دو ماهه آبان و آذر رسید، با این حال اما مدیران این گروه نسبت به آینده تولید امیدوار هستند.

کد خبر: ۶۰۷۵۸۷

۱۷ بهمن ۱۴۰۰

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از دنیای اقتصاد، خوش‌بینی نسبت به آینده تولید به معنای وضعیت مطلوب نیست؛ اما مجموعه عواملی همچون روند مذاکرات، وعده‌های سیاستگذار خودرو و رشد قیمت انتظارات تولید آینده را افزایش داده است.

شاخص مدیران خرید (شامخ) گروه «تولید وسایل نقلیه و قطعات وابسته» در دی ماه به کمترین نرخ نسبت به 2 ماه آبان و آذر رسید، با این حال مدیران این گروه نسبت به آینده تولید امیدوار هستند.

طبق نظرسنجی انجام شده از بنگاه‌های مربوط به زنجیره خودروسازی کشور، شاخص مدیران خرید در دی ماه به عدد 42/ 50 رسیده که نسبت به دو ماه آبان و آذر که به ترتیب 4/ 59 و 59 بوده، روند نزولی داشته است. در این ماه بسیاری از مولفه‌ها نسبت به ماه‌های آذر، آبان، شهریور، خرداد و اردیبهشت، افت کرده، با این حال «انتظارات تولید آینده» با فاکتور گرفتن از 2ماه فروردین و مهر رشد چشمگیری به خود می‌بیند.

طبق نظرسنجی اتاق بازرگانی ایران در قالب «طرح شاخص مدیران خرید» فعالان حاضر در زنجیره خودروسازی روزنه‌های امید به آینده را برای صنعت خودروی کشور در ماه‌های پایانی سال متصور شدند.

آنچه سبب شده در اولین ماه از فصل زمستان نسبت به آذرماه تا حدودی امیدواری به آینده دست اندرکاران خودرویی تشدید شود را باید در اخبار منتشر شده در ارتباط با مذاکرات احیای برجام، وعده‌های مطرح شده توسط سیاستگذار خودرویی و همچنین رشد 18‌درصدی قیمت محصولات شرکت‌های خودروساز در مبدا جست‌وجو کرد. این عوامل سبب شده تا فعالان حاضر در زنجیره خودروسازی نسبت به آینده تا حدودی امیدوار شوند.

البته نباید از نظر دور داشت که این صنعت با چالش‌های پیشین همچنان دست پنجه نرم می‌کند. همین مساله نیز سبب شده شامخ گروه به عنوان میانگینی از شاخص‌های مورد بررسی در دی ماه نسبت به ماه پیش از آن با افت حدود 9 واحدی روبه‌رو شود. بدترین شامخ گروه با ثبت عدد 5/ 38 واحد مربوط به مرداد ماه است. اما همان‌طور که عنوان شد بسیاری از شاخص‌ها در دی ماه افت قابل‌توجهی به خود دیده‌اند، از جمله شاخص‌های تعداد تولید، میزان سفارش‌های جدید، موجودی مواد اولیه، میزان فروش و...

این در شرایطی است که طبق نظرسنجی‌های انجام شده از بنگاه‌های اقتصادی کشور، شاخص (مدیران خرید) برای کل اقتصاد به کمترین نرخ 5ماه اخیر رسیده است. عمده دلیل افت شاخص در کل اقتصاد که حاکی از رکود در صنایع کشور است، اولا به کمبود شدید تقاضا برمی‌گردد و دوما به کمبود نقدینگی.

هرچند در خودروسازی‌های کشور تقاضا بالاست اما مشکلات نقدینگی مانع از فعالیت بهینه این صنعت شده است. این مساله در گزارش دی ماه امسال طرح شاخص مدیران خرید (شامخ) نیز مورد تاکید قرار گرفته است. به نظر می‌رسد مشکل نقدینگی و بدهی شرکت‌های خودروساز به قطعه‌سازان سبب شده تا شرکت‌های قطعه‌ساز نیز در تامین مالی خود دچار مشکل شده و همین مساله تولید آنها را با چالش همراه کرده است.

افت تولید قطعه‌سازان به نوعی روی کار صنایع وابسته و پایین‌دستی مانند شرکت‌های لاستیک‌ساز اثر سوء گذاشته و آنها را با افت شدید تقاضا روبه‌رو کرده است. اما بررسی شامخ گروه تولید وسایل نقلیه و قطعات وابسته مربوط به دهمین ماه سال‌جاری نشان می‌دهد فعالان صنعت خودرو نسبت به «تعداد تولید محصولات» چندان خوش‌بین نیستند که یکی از دلایل اصلی آن می‌تواند تداوم تحریم‌ها، کمبود تراشه‌های الکتریکی و از همه مهم‌تر مشکلات نقدینگی باشد. در نظر‌سنجی‌ها این شاخص عدد 50 را نشان می‌دهد که بیانگر نااطمینانی مدیران به روند مطلوب خودرو است.

در حالی که شاخص «تعداد تولید محصولات» در اولین ماه از فصل زمستان نسبت به آذر روند نزولی پیدا کرده، با این حال شاهد هستیم که مدیران خرید، نظر متفاوتی درباره شاخص «موجودی محصول (انبار)» دارند. آنها امید زیادی به ترخیص محصولات دپو شده در پارکینگ شرکت‌های خودروساز دارند.

افزایش تعداد محصولات ناقص در پارکینگ خودروساز در چند وقت اخیر انتقاداتی را نسبت به عملکرد آنها به همراه داشته است. اما حالا به نظر می‌رسد با توجه به سیاست‌های اعلامی از سوی خودروسازان در ارتباط با تکمیل و تحویل خودروهای ناقص، پاسخ فعالان خودرویی حاضر در نظرسنجی ماهانه شامخ نیز این امیدواری را به نوعی منعکس کرده است. آن‌طور که شاخص شامخ در دی ماه نشان می‌دهد برآیند نظر فعالان خودرویی عدد 33/ 33 واحد را مقابل این شاخص «موجودی محصول (انبار)» قرار داده است.

این در شرایطی است که در آذرماه امسال جلوی این شاخص عدد 56/ 55 واحد ثبت شده است، بنابراین شاهد افت حدود 22 واحدی در دی ماه به نسبت آخرین ماه از فصل پاییز هستیم.  نظر دست‌اندرکاران فعال در زنجیره خودروسازی در ارتباط با شاخص «قیمت محصولات تولید شده» نیز تا حدودی نیز بهبود پیدا کرده است.

این به آن معناست که دست‌اندرکاران خودرویی قیمت محصولات تولید شده در دی ماه نسبت به آذرماه را تا حدودی به نفع خودروساز برآورد می‌کنند. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد به نظر می‌رسد بهبودی در برخی از شاخص‌ها را باید در سیگنال‌های ارسالی از وین و روند مذاکرات هسته‌ای جست‌وجو کرد. خروج ایالات متحده آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌های صنعت خودرو به نوعی سبب ایجاد فشار به زنجیره خودروسازی کشور شد، حال که بعد از تغییر دولت در آمریکا بار دیگر شاهد مذاکرات برای احیای توافق‌نامه برجام هستیم.

این مساله ذهنیت فعالان خودرویی را نیز به رونق دوباره این صنعت مثبت کرده است. در کنار آن وعده‌های مطرح شده از سوی سیاستگذار کلان خودرو در ارتباط با بهبود وضعیت تولید باعث شده تا امیدواری دست‌اندرکاران خودرویی نسبت به گذشته تا حدودی بهتر شود. در کنار سیگنال‌های مثبت از وین و همچنین وعده‌های خودرویی سیاستگذار کلان خودرو بحث رشد 18‌درصدی قیمت محصولات تولیدی شرکت‌های خودروساز باعث شده تا بخشی از هزینه‌های تولید خودروسازان از مسیر افزایش قیمت محصولات تولیدی در مبدا جبران شود.

افت و خیز شامخ خودرو در دی 1400

بازوی پژوهشی اتاق بازرگانی ایران برای بررسی شامخ گروه تولید وسایل نقلیه و قطعات وابسته در دی 1400، طبق روال پرسش نامه ای شامل 12 سوال در حوزه های مختلف مانند وضعیت تولید، وضعیت فروش، استفاده از خدمات و صادرات را در اختیار مدیران منتخب بنگاه های فعال در گروه یاد شده قرار داده و بعد از بررسی پاسخ های آنها نسبت به هر سوال، عددی را که نشانگر برآیند نگاه فعالان به وضعیت آیتم پرسیده شده است، در قالب گزارشی برای صنایع منتخب از جمله تولید وسایل نقلیه و قطعات وابسته منتشر می‌کند. اما نحوه پاسخگویی به سوال های مطرح شده به چه صورت است؟

نحوه پاسخگویی به سوال های حاضر در این پرسش نامه به این صورت است که پاسخ دهندگان باید نظر خود را در قالب 3معیار وضعیت نسبت به ماه پیش (بهتر شده، بدتر شده یا تغییری نکرده است) بیان کنند. در صورت انتخاب گزینه بیشتر از ماه قبل: عدد یک، گزینه بدون تغییر: عدد 5/ 0 و گزینه کمتر از ماه قبل: عدد صفر برای آن پرسش ثبت می‌شود. مجموع حاصل ضرب‌ درصد پاسخگویان به هریک از گزینه ها در عدد همان گزینه، مبین عدد شامخ در آن پرسش است.

در نهایت معیار سنجش این شاخص عددی بین صفر تا ۱۰۰ است. عدد صفر و ۱۰۰ به ترتیب به معنای آن است که ۱۰۰‌درصد پاسخگویان گزینه «بدتر شده است» و «بهتر شده است» را انتخاب کرده اند، عدد ۵۰ نشان دهنده «عدد متغیر» وضعیت نسبت به ماه قبل، بالای ۵۰ نشانه بهبود وضعیت نسبت به ماه قبل و زیر ۵۰ به معنای بدتر شدن وضعیت نسبت به ماه قبل است. حال به بررسی شاخص شامخ در دی 1400 در گروه تولید وسایل نقلیه و قطعات وابسته می پردازیم.

از میان 12 پرسشی که از مدیران بنگاه های منتخب حاضر در گروه تولید وسایل نقلیه و قطعات وابسته پرسیده شده به نظر می‌رسد برخی از پرسش ها بهتر وضعیت حاکم بر این صنعت را مشخص می‌کند. پرسش هایی مانند تعداد تولید محصول، میزان سفارش های جدید، موجودی مواد اولیه، قیمت خرید مواد اولیه، موجودی محصول (انبار)، قیمت محصولات تولید شده، میزان فروش محصولات و انتظار تولید در ماه آینده (بهمن1400) در این دسته قرار می گیرند.

بررسی پاسخ های مدیران خودرویی به 12 پرسش تاثیرگذار برای تعیین شاخص شامخ گروه تولید وسایل نقلیه و قطعات وابسته در دی ماه به نسبت آذر از افت وخیز آیتم های یاد شده حکایت دارد. بررسی جداول ارائه شده در گزارش بازوی پژوهشی اتاق بازرگانی ایران نشان می‌دهد در برخی از آیتم ها به نسبت ماه‌های پیش، روند صعودی را شاهد هستیم، در حالی که برخی دیگر از آیتم ها روند نزولی داشته‌اند.

در میان آیتم های مورد اشاره که در قالب پرسش های تعیین شاخص شامخ از مدیران خودرویی پرسیده می‌شود «موجودی محصول (انبار)» با کسب عدد 33/ 33 واحد در کف قرار دارد. در شاخص شامخ در گزارش آذر ماه اتاق بازرگانی ایران عدد 56/ 55 برای این آیتم به ثبت رسیده بود. مقایسه این دو عدد نشان می‌دهد میزان موجودی محصول (انبار) در دی ماه به نسبت ماه قبل حول وحوش 22 واحد افت کرده است.

این میزان افت به معنای بهبود وضعیت شرکت‌های خودروساز در عرضه محصولات دپویی است.  به نظر می‌رسد دلیل این میزان افت موجودی محصول (انبار) را باید سیاست‌ها و برنامه‌های سیاستگذار خودرویی و شرکت‌های خودروساز در تکمیل و ترخیص محصولات ناقص خودروسازان جست و جو کرد. به اعتقاد «مدیران خرید» روند ترخیص خودروهای ناقص از پارکینگ خودروسازان بهبود یافته است.

موجودی مواد اولیه با ثبت عدد 75/ 43 واحد بعد از «موجودی محصول (انبار)» در کف مولفه های مربوط به شاخص شامخ گروه تولید وسایل نقلیه و قطعات وابسته در دی ماه امسال قرار دارد. این شاخص در آذرماه عدد 70/ 53 را نشان می‌داد.

بنابراین افتی در حدود 10 واحدی را برای این شاخص شاهد هستیم. قرار گرفتن این شاخص در رده‌های انتهای جدول شاخص‌های شامخ را باید در چالش نقدینگی زنجیره خودروسازی جست‌وجو کرد. شرکت‌های خودروساز امکان پرداخت به موقع بدهی خود به شرکت‌های قطعه‌ساز را ندارند، قطعه‌سازان نیز به همین دلیل در سفارش‌گذاری به موقع برای مواد اولیه با مشکلاتی روبه‌رو هستند. این مساله باعث می‌شود که موجودی مواد اولیه در زنجیره خودروسازی به کف برسد.

در ادامه شاهد هستیم که «میزان فروش محصولات» نیز بعد از «موجودی محصول (انبار)» و «موجودی مواد اولیه» جایگاه سوم را در انتهای جدول به خود اختصاص می‌دهد. شاخص «میزان فروش محصولات» در اولین ماه از فصل زمستان 1400 عدد 83/ 45 را مقابل خود می‌بیند. این شاخص در دی ماه نسبت به ماه پیش از آن افتی حدود 8 واحدی را به خود دیده است. این میزان افت به معنای بهبود روند فروش محصولات است.

چنانچه فروردین ماه را کنار بگذاریم این شاخص تنها در تیرماه 1400 با ثبت عدد 46 واحد عملکرد بهتری نسبت به دی ماه داشته است. نکته قابل تامل این است که تیر و دی ماه، 2 ماه بعد از افزایش قیمت کارخانه‌ای خودرو محسوب شده و همین مساله روند فروش شرکت‌های خودروساز را در این 2 ماه تسریع کرده است. بعد از شاخص «میزان فروش محصولات»، شاخص «میزان سفارش‌های جدید» رتبه چهارم را در انتهای جدول به خود اختصاص داده است. شاخص «میزان سفارش‌های جدید» در دی ماه امسال عدد 92/ 47 را مقابل خود می‌بیند.

این عدد نسبت به آذرماه افتی حدود 11 واحدی را تجربه کرده است. آذرماه این شاخص 11/ 61 واحد بود. «مقدار تولید محصولات» نیز در رتبه بعدی قرار دارد. برآیند نظر فعالان زنجیره خودروسازی در دی ماه 50 واحد برای این شاخص است. این شاخص نیز به نسبت عدد در نظر گرفته شده برای نهمین ماه سال، افتی حول‌وحوش 11 واحد را نشان می‌دهد. افت «مقدار تولید محصولات» در دی ماه در راستای افت شاخص‌های «موجودی مواد اولیه» و «میزان سفارش‌های جدید» قابل ارزیابی است. مقابل «میزان استخدام و به کار‌گیری نیروی انسانی» و «قیمت محصولات تولید شده» در دی ماه عدد 08/ 52 واحد ثبت شده است.

«میزان استخدام و به کار‌گیری نیروی انسانی» در دی ماه نسبت به ماه پیش از آن رشدی حدود یک واحد را به خود دیده است. «قیمت محصولات تولید شده» نیز در دی ماه نسبت به آخرین ماه فصل پاییز امسال افتی حدود یک واحدی را تجربه کرده است. در آذرماه برای این شاخص عدد 70/ 53 واحد ثبت شده بود. این کاهش یک واحدی نشان می‌دهد قیمت محصولات تولید شده با توجه به رشد 18‌درصدی قیمت کارخانه تا حدودی بهبود یافته است.

شاخص «میزان صادرات» نیز در دی ماه عدد 17/ 54  واحد را به خود دیده است. این عدد در آذر ماه 15/ 48 واحد بود. بنابراین شاهد رشد حدود 6 واحدی این شاخص هستیم. البته این رشد به معنای باریک شدن مسیر صادرات در گروه تولید وسایل نقلیه و قطعات وابسته است. شاخص «سرعت انجام و تحویل سفارش» در اولین ماه از فصل زمستان 1400 نسبت به آذرماه افتی حدود 6 واحدی را به خود دیده است.

این شاخص در دی ماه عدد 33/ 58 واحد بود اما در آخرین ماه از فصل پاییز امسال برآیند نظر فعالان زنجیره خودروسازی عدد 81/ 64  واحد بود. بنابراین سرعت تحویل و انجام سفارش‌ها کندتر شده است. اما شاخص «مصرف حامل‌های انرژی» در دهمین ماه از سال‌جاری نسبت به آذرماه حدود 4 واحد افت کرده است.

این افت نشان‌دهنده بهبود «وضعیت مصرف حامل‌های انرژی» است. «قیمت خرید مواد اولیه» نیز به عنوان آخرین شاخص مورد بررسی در گزارش بازوی پژوهشی اتاق بازرگانی ایران در دی ماه امسال عدد 75/ 68 را نشان می‌دهد که این عدد در مقابل عدد 22/ 72 که در آذرماه از افت حدود 4 واحدی حکایت دارد، این میزان افت به معنای بهبود «قیمت خرید مواد اولیه» در دی ماه نسبت به ماه پیش از آن است. بهبود نسبی نرخ ارز و قیمت نهاده‌های تولید در دی ماه نسبت به آذر را باید دلیل این مساله دانست.