وزن کشی ایران در دو میدان تجاری

ایران در میدان اقتصادی سازمان همکاری شانگهای می‌ تواند بهتر بازی کند یا در میدان اتحادیه اقتصادی اوراسیا؟

کد خبر: ۵۹۵۸۳۳

۱۳ دی ۱۴۰۰

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از دنیای‌اقتصاد، مشاور وزیر خارجه در نشست شورای راهبری بهبود محیط کسب وکار، همکاری با اوراسیا را دست‌به‌نقدتر از سازمان همکاری شانگهای ارزیابی و عنوان کرده است که ما تا عضویت کامل در سازمان شانگهای فاصله داریم و اوراسیا در حال‌حاضر بهره اقتصادی بیشتری نسبت به پیمان شانگهای برای ایران دارد؛ چراکه ایران برای تکمیل فرآیند عضویت در سازمان همکاری شانگهای باید دستکم ۴۲سند و کنوانسیون را تایید و تصویب کند.

رسمی‌شدن عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای در دولت سیزدهم کلید خورد. اواخر شهریور‌ماه امسال، بیست و یکمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای با حضور سران ۱۲کشور عضو و ناظر از جمله رئیس جمهور ایران در شهر دوشنبه پایتخت تاجیکستان برگزار و در این اجلاس سند عضویت دائم ایران پس از نزدیک به ۱۶‌سال عضویت ناظر پذیرفته شد. روسای‌جمهور چین و روسیه نیز از عضویت کامل ایران در سازمان همکاری شانگهای حمایت کردند.

سیدابراهیم رییسی در این سفر بر چندجانبه گرایی اقتصادی و تقویت سیاست همسایگی تاکید کرد، اما برخی از تحلیلگران بر این باورند که تشکیل این سازمان بر پایه مسائل امنیتی و سیاسی بوده و مسائل اقتصادی در درجه دوم اهداف شکل گیری آن قرار دارد. در عین حال، عضویت دائم ایران در سازمان همکاری شانگهای به‌عنوان نخستین سازمان منطقه ای بعد از پیروزی انقلاب، ظرفیت های جدیدی را به‌ویژه در حوزه همکاری های امنیتی و بین المللی در اختیار تهران قرار می‌دهد. البته در این اجلاس، سران ۸‌کشور عضو اصلی سازمان، نظر موافق خود را با تبدیل عضویت جمهوری اسلامی ایران از عضو ناظر به عضو اصلی اعلام و اسناد مربوط به آن را امضا کردند.

بر این اساس فرآیند فنی تبدیل عضویت ایران به‌عنوان یکی از اعضای اصلی سازمان آغاز شده و ایران از این پس به‌عنوان عضو اصلی این سازمان مهم منطقه ای با کشورهای عضو همکاری و تعامل خواهد داشت، اما عضویت کامل ایران منوط به امضای اساسنامه‌ها و اجرای پروتکل‌های مربوط به این سازمان است که برآوردها نشان می‌دهد بین یک تا دو سال این روند به طول خواهد انجامید. سازمان همکاری شانگهای با هدف مبارزه با تهدیدهای امنیتی جدید و با گردهمایی سران کشورهای روسیه، چین، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان در سال۱۹۹۶ در شهر شانگهای تحت عنوان گروه «شانگهای۵» پا به عرصه ظهور گذاشت.

در سال۲۰۰۱ با پذیرش عضویت ازبکستان و رسیدن تعداد اعضا به ۶ کشور نام آن نیز به سازمان همکاری شانگهای تغییر کرد. علاوه‌بر اعضای اصلی، ابتدا مغولستان در سال۲۰۰۴ و یک سال بعد (۲۰۰۵) ایران، پاکستان و هند و سپس افغانستان در سال۲۰۱۲ و پس از آن بلاروس به‌عنوان عضو ناظر به سازمان پیوستند.

در سال۲۰۱۵ این سازمان با عضویت هندوستان و پاکستان موافقت کرد و این دو کشور طی کمتر  از دو سال همه شرایط را برای عضویت کامل در این سازمان به دست آورده و عضویت آنها در سال ۲۰۱۷ به تصویب رسید. ایران نیز در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۱۵ درخواست عضویت دائم خود را ارائه کرد.

از ۱۰‌ژوئیه ۲۰۱۵ کشورهای ارمنستان، جمهوری آذربایجان، نپال، کامبوج، ترکیه و سریلانکا نیز به صف متقاضیان عضویت در این سازمان پیوستند. محدوده جغرافیایی سازمان شانگهای حدود ۶۰‌میلیون کیلومتر مربع و جمعیتی آن حدود سه‌میلیارد نفر است.  چارچوب توافق‌نامه همکاری اقتصادی کشورهای عضو این سازمان برای تشکیل منطقه آزاد تجاری نیز نخستین بار در نشست ۲۳ سپتامبر ۲۰۰۳ تهیه و به امضا رسید.

اما داستان قرارداد تجارت آزاد با اتحادیه اوراسیا کمی متفاوت است. این موافقت‌نامه مبنای اقتصادی و تجاری دارد. اتحادیه اوراسیا متشکل از ۵ کشور روسیه، قزاقستان، ارمنستان، قزقیزستان و بلاروس است که از سال۲۰۱۵ تشکیل شده است. ایران نیز بالافاصله پس از تشکیل این اتحادیه مذاکره را برای عقد موافقت‌نامه تجاری آغاز کرد. این مذاکرات در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ منتهی به امضای موافقت‌نامه تجارت ترجیحی بین دو طرف شد و از ۵ آبان‌ماه ۹۸ به صورت ر سمی به اجرا درآمد.

پس از آن حرکت ایران به سمت امضای تجارت آزاد با اتحادیه اوراسیا آغاز شد. آخرین خبر از مذاکرات تجارت آزاد بین دو طرف حاکی از آن است که تاکنون بیش از ۸۰‌درصد از متن موافقت‌نامه تجارت آزاد در آینده، مورد مذاکره و توافق قرار گرفته است و انتظار می‌رود در جلسه آتی در تهران این متن نهایی شود و مذاکرات روی فهرست کالاهای مشمول موافقت‌نامه آغاز شود.

علیرضا پیمان‌پاک، معاون وزیر و رئیس‌کل سازمان توسعه تجارت ایران گفته است: از مهرماه سال‌جاری تاکنون بیش از هفت جلسه به صورت‌مجازی در چارچوب مذاکرات برای انعقاد موافقت‌نامه تجارت آزاد بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا درخصوص فصول مربوط به متن موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا بین سر تیم های مذاکراتی برگزار شده و در ۱۱ لغایت ۱۲آبان‌ماه سال‌جاری نیز در ایروان ارمنستان، جلسه مذاکرات حضوری بین تیم های مذاکراتی کشورمان و پنج کشور عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا و کمیسیون اقتصادی اوراسیا تشکیل شده است.

در جلسه آبان ماه از طرف اوراسیایی دعوت شده بود تا در تاریخ ۱۵ آذر‌ماه برای جلسه نهایی سازی متن موافقت‌نامه در تهران حضور پیدا کند که متعاقبا طرف اوراسیایی اعلام کرد نیاز به زمان بیشتری برای هماهنگی بین پنج کشور عضو اتحادیه دارند، بنابراین این نشست در اوایل سال جدید میلادی برگزار خواهد شد.

حال جدیدترین نشست شورای راهبری بهبود محیط کسب وکار با حضور مشاور وزیرخارجه و معاون سابق دیپلماسی اقتصادی وزارت‌خارجه به بررسی ظرفیت های پیمان شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا و فرصت‌های ایران برای استفاده از این ظرفیت ها در دولت جدید اختصاص داشت.

در این نشست سیدرسول مهاجر مشاور وزیر خارجه و معاون سابق دیپلماسی اقتصادی وزارت‌خارجه با مرور ویژگی های سازمان همکاری های شانگهای، تاکید کرد: گرچه گرایش های اقتصادی در این سازمان رو به ازدیاد است ولی در اهداف، رویه ها و چشم انداز کاری اش، بیش از آنکه یک سازمان اقتصادی باشد سازمانی است که نطفه آن با اهداف امنیتی و سیاسی بسته شده است.

بر اساس گزارش اتاق ایران، او با اشاره به تلاش های ایران برای عضویت دراین سازمان که از سال ۸۱ آغاز شد، گفت: در مرحله کنونی و اولیه، عضویت ایران به تصویب سران کشورهای عضو رسیده، اما این ابتدای کار ماست؛ چراکه ایران برای تکمیل فرآیند عضویت باید دستکم ۴۲ سند و کنوانسیون را تایید و تصویب کند. مهاجر با اشاره به برخی مزایای اقتصادی سازمان همکاری شانگهای، گفت: اتحادیه بین بانکی به‌عنوان مکانیزمی برای جذب سرمایه یکی از مهم‌ترین مزایای اقتصادی این سازمان است و در این راستا از ۶ بانک ایرانی هم برای پیوستن به این اتحادیه دعوت شده است.

او افزود: تشکیل شورای تجاری که بیشتر در حوزه های حمل ونقل، انرژی و ارتباطات فعال است و همچنین تشکیل صندوق سرمایه گذاری، بانک توسعه و باشگاه انرژی از دیگر مزایای اقتصادی پیمان شانگهای است که همپای تلاش برای تکمیل پروسه عضویت، باید با آن مراکز تعامل کنیم.

معاون سابق دیپلماسی اقتصادی وزارت‌خارجه ضمن مقایسه سازمان شانگهای و اتحادیه اروپا، گفت: قدمت اتحادیه اروپا بیش از پیمان شانگهای است و در طول این سال ها، کشورهای برتر و قوی تر اتحادیه اروپا نسبت به سرمایه گذاری و ارائه کمک های توسعه ای به کشورهای ضعیف تر و تازه واردهای اتحادیه اقدام کرده اند و ما شاهد بالاتر رفتن درآمد سرانه کشورهای ضعیف تر اتحادیه هستیم یا اینکه شاهد بودیم که طی دو سال گذشته و در خلال بحران کرونا، کمک های بسیار قابل‌توجهی از بودجه اتحادیه اروپا به کشورهای بحران زده اختصاص یافت؛ نکاتی که در بین کشورهای سازمان شانگهای وجود نداشته و ندارد. فاصله اقتصادی بین اعضا خیلی زیاد است و خبری از بودجه کمک های توسعه ای شبیه اتحادیه اروپا نیست.

او با تاکید بر اینکه پیوستن به پیمان شانگهای و سازمان‌‌هایی جهانی مانند آن همگرایی اقتصادی ایران با کشورهای منطقه و جهان را به‌خوبی افزایش خواهد داد، افزود: یکی از الزامات پیوستن به سازمان همکاری شانگهای پیوستن به کنوانسیون هایی مانند کنوانسیون مقابله با تامین‌مالی تروریسم یا مقابله با بمب گذاری های تروریستی است که ما هنوز در جریان FATF نتوانسته‌ایم آنها را به تصویب نهایی برسانیم، بنابراین کار پیچیده و طولانی برای قطعی‌کردن عضویت خود در سازمان شانگهای پیش‌رو داریم.

مهاجر ادامه داد: ما به‌عنوان یک کشور صاحب انرژی، اگر بتوانیم به کشورهای صاحب انرژی سازمان شانگهای مثل روسیه و ترکمنستان در این سازمان نزدیک تر شویم، بیشتر می توانیم همگرایی های سیاسی، امنیتی، اقتصادی به نفع خود شکل دهیم.

مشاور وزیر خارجه در ادامه توضیحاتش با اشاره به تلاش ایران برای نزدیک تر شدن هرچه بیشتر به اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیز گفت: اگرچه راه نسبتا طولانی برای پیوستن به پیمان شانگهای طی کرده و اخیرا عضویتمان به تصویب رسید، اما برای پیوستن به اتحادیه اوراسیا مسیر آسان تری را طی کردیم و موفقیت های خوبی داشتیم. اوراسیا سازمان اقتصادی تری نسبت به شانگهای است. عضویت ما در اتحادیه اوراسیا مزایای متعدد و فراوانی برای ما داشته و از جمله تلفیق اقتصادی کشورمان در اقتصادهای دنیا را تسهیل فراوانی کرده و مسیرمان برای پیوستن به تجارت آزاد را هموارتر خواهد کرد.

تنها یک عضو از اتحادیه اوراسیا عضویت در سازمان تجارت‌جهانی را ندارد و یقینا درهم تنیدگی اقتصادی ما با آن سازمان، اقتصاد ایران را بین المللی تر، قابل پیش بینی تر و رقابت پذیر تر کرده و ما را برای الحاق به اقتصاد جهانی آماده تر خواهد کرد.

مهاجر گفت بر اساس سندی که با اوراسیا امضا کردیم، از آبان‌ماه سال ۱۳۹۸ مبادلات ما با پنج کشور اوراسیا مشمول تعرفه های ترجیحی برای ۵۰۲ کالای ایرانی و ۳۶۰کالای اوراسیایی شد که عملکرد اولین سالمان یعنی تا آبان سال۱۳۹۹ بسیار درخشان بود و صادرات ایران را به این کشورها ۳۰‌درصد رشد داد. این درحالی است که آن زمان مصادف با رکود اقتصادهای دنیا به‌خاطر بحران کرونا در جهان بود و اقتصاد و مبادلات خارجی قریب به اتفاق کشورها کاهش داشت.

مشاور وزیر خارجه ادامه داد: هم اکنون مذاکرات برای تعرفه آزاد با اوراسیا در حال انجام است. وی ضمن اظهار امیدواری برای به نتیجه رسیدن سریع مذاکرات پیش‌رو، گفت: منافع تحقق تجارت آزاد با اعضای این اتحادیه ۱۸۴‌میلیون نفری برای ایران خیلی زیاد خواهد بود. قریب ۵۵‌درصد از تجارت دنیا مبتنی بر اسناد تعرفه آزاد و ترجیحی است و درحالی که کشور ترکیه ۱۷ سند تعرفه آزاد و ترجیحی با کشورها و اتحادیه ها دارد از جمله عضو اتحادیه گمرکی اتحادیه اروپا، ایران در این حوزه وضعیت مناسبی ندارد و حتی سند تعرفه ای با ترکیه نیز متوقف است.

نباید فراموش کرد که اتحادیه اوراسیا در رشد به‌سر می‌برد و در شرایط کنونی، حجم تجارت داخلی اتحادیه اوراسیا (یعنی تجارت فی مابین پنج کشور عضو) با یکدیگر ۶۰ میلیارد دلار است که تنها حدود ۸‌درصد از حجم کل تجارت آنها را شامل می‌شود، درحالی که این رقم در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۷، ۶۴‌درصد بوده است. کشورهای اوراسیا قریب ۵‌درصد واردات روسیه به‌عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد اوراسیا را تامین کرده اند اما با عنایت به مکمل‌بودن اقتصادمان با روسیه، ما به راحتی می توانیم حجم قابل‌توجه و شگرفی از واردات روسیه را از طریق اتحادیه اوراسیا تامین کنیم. مهاجر با اشاره به منافع پیوستن ایران به مجمع اقتصادی اوراسیا، گفت: اولین منفعت ما نزدیک‌شدن و همگرایی اقتصادی بین ایران و کشورهای دیگر دنیا است و این امر اقتصاد ما را به اندازه های جهانی نزدیک کرده و آن را پیش بینی‌پذیرتر خواهد کرد.

از مهم‌ترین مزیت های انحصاری ایران در الحاق به اوراسیا راه های ترانزیتی و مواصلاتی ایران است که پنج کشور اوراسیا شدیدا به آن علاقه مند هستند. در اجلاس اتحادیه اوراسیا در روسیه سفید، حذف دلار از مبادلات آن سازمان به تصویب رسید که این مساله نیز می‌تواند موردتوجه ما باشد. او از فعالان اقتصادی خواست روی توسعه همکاری با اتحادیه اوراسیا متمرکز باشند، زیرا درحال‌حاضر امضای سند تعرفه آزاد با آن سازمان نافع تر، اقتصادی تر، دست به‌نقدتر و هموارتر از سازمان شانگهای است و ایران تا عضویت کامل در سازمان شانگهای فاصله دارد. او گفت: گرچه مراحل عضویت ایران در سازمان شانگهای در حال طی‌شدن است، اما فعلا نمی‌توان انتظارات اقتصادی فراوانی از پیمان شانگهای داشت؛ هرچند این گرایش های اقتصادی در حال پررنگ تر شدن است.

در ادامه نشست محمدرضا نجفی‌منش رئیس کمیسیون تسهیل کسب وکار اتاق تهران گفت: هنوز مشخص نیست که قرارداد ۲۵ساله ایران و چین و همین طور قرارداد ۲۰ساله با روسیه چه نسبتی با پیمان شانگهای و همین طور اتحادیه اوراسیا دارد.

محمد قاسمی رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران با اشاره به مفهوم «اکمال تجاری» در تجارت بین الملل، گفت: بر مبنای این مفهوم پیش از ورود به موافقت‌نامه های ترجیحی و آزاد با کشورهای دیگر باید به این پرسش پاسخ داد که آیا اقتصادهای حاضر در یک پیمان اقتصادی، مکمل یکدیگر هستند یا کالاهایشان جانشین کالاهای یکدیگر خواهد بود. معمولا پیمان های تجاری‌ای به نتیجه می رسند که اقتصادهای کشورهای حاضر در آنها یکدیگر را تکمیل کنند. او ادامه داد: بر این اساس درباره اتحادیه اوراسیا به‌نظر می‌رسد درجه اکمال‌تجاری ایران با اقتصاد کشورهای عضو این اتحادیه چندان زیاد نیست، بنابراین باید واقع بینانه به ظرفیت این موافقت‌نامه نگاه کرد.

قاسمی همچنین با تاکید بر فقر شدید کارشناسی در مذاکرات اقتصادی، گفت: در جریان مذاکراتی که قرار است برای امضای توافق‌نامه تجارت آزاد با اوراسیا انجام شود باید بررسی های دقیق کارشناسی آغاز شود. ما نباید منتظر آغاز مذاکرات رسمی بمانیم و بعد از آن بررسی ها را آغاز کنیم.

شریعتی‌نیا مشاور مرکز پژوهش‌های اتاق ایران هم در این نشست با اشاره به‌وجود اختلاف میان چین و روسیه در مسیر همگرایی و اینکه کدام کشور دستورالعمل همگرایی را صادر کند، گفت: به دلیل این اختلافات سازمان شانگهای به‌ویژه در زمینه اقتصادی بیشتر به یک سازمان رویه‌گرا تبدیل شده است. مهم‌ترین نماد همگرایی در این سازمان همان کنسرسیوم بین بانکی است که تا الان توانسته ۱۰میلیارد دلار در قالب حمایت از ۵۹ پروژه به کشورهای عضو اختصاص دهد.

او تاکید کرد: ناگفته پیداست که عضویت ما در سازمان همکاری شانگهای بستگی به موفقیت مذاکرات و رفع تحریم‌ها دارد. البته در این صورت هم دستاورد ایران از این پیمان بستگی به ابتکاراتی دارد که ارائه می کند. ما از همین الان باید بررسی کنیم که قصد داریم چه برخوردی با کنسرسیوم بین بانکی شانگهای داشته باشیم و چه پروژه هایی برای ما اولویت دارد و چطور می توانیم در راستای منافع خودمان در میان کشورهای عضو این پیمان همگرایی بیشتری ایجاد کنیم.

او با تاکید بر اینکه ایران بیشترین منافع مشترک را در این سازمان با هند و روسیه دارد و به نفع ماست که در این راستا سیستم حمل ونقل خود را گسترش دهیم، بیان کرد: اگر ایران بخواهد برای گسترش زیرساخت حمل ونقل خود از تسهیلات کنسرسیوم بین بانکی شانگهای استفاده کند، مهم‌ترین چالش این خواهد بود که در عمل پول را چین تامین می کند اما سود آن بیشتر برای روسیه و هند خواهد بود و این رقابت چین و روسیه را تشدید خواهد کرد، بنابراین باید برای مدیریت چنین چالش هایی برنامه ریزی شود.

مجیدرضا حریری رئیس اتاق مشترک ایران و چین هم در این نشست با بیان اینکه صرف اقدام ایران برای واردشدن به مجامع جهانی چند گام رو به جلو خواهد بود، گفت: این امر باعث می‌شود جهانی بازی‌کردن را یاد بگیریم، لذا از هر پیوستنی به مجامع جهانی اقتصادی و سیاسی باید استقبال کنیم.

او تاکید کرد: اگر ایران از انفعال خارج شود در خوش بینانه ترین حالت عضویت ایران ۱۴۰۲ تکمیل خواهد شد، اما نباید منتظر بمانیم چه زمانی عضویت ما تکمیل خواهد شد. در حال‌حاضر ما نسبت به سال گذشته یک گام جلوتر هستیم. حالا باید ببینیم چه ظرفیت هایی برای همکاری های مشترک وجود دارد. حریری تاکید کرد: نگاه چین در سازمان شانگهای مبتنی بر موازنه است. وقتی چین ما را از عضو ناظر به‌عنوان عضو اصلی پذیرفت، همین امسال عربستان، مصر و ترکیه را به‌عنوان اعضای شرکای گفت وگو وارد کرد، بنابراین اینکه فکر کنیم ما آنقدر مهم هستیم که دنیا منتظر ما می ماند تفکر غلطی است. باید اندازه خودمان را درست تشخیص دهیم. در این صورت هم در اوراسیا و هم در شانگهای می توانیم مسیر درستی را برای جلب منافع هرچه بیشتر در پیش بگیریم.

او با بیان اینکه همراه با ورود به مجامع جهانی باید نقایص متعدد زیرساخت‌های تولید و تجارتمان را رفع کنیم، اظهار کرد: ما در عمل چیزی به‌نام صادرات نداریم. اگر محصولات خام و یارانه کالاها را از ما بگیرند در عمل چیزی نمی‌توانیم به دنیا بدهیم. باید در شیوه تولید تجدیدنظر کنیم.

حمیدرضا فولادگر رئیس شورای راهبری بهبود محیط کسب وکار هم با اشاره به رابطه تولید و صادرات و از‌دست‌رفتن برخی فرصت‌ها به دلیل سوءمدیریت در کشور، گفت: ظرفیت خوبی در صادرات فرآورده‌های گلخانه ای در چند سال اخیر ایجاد شد و مناطقی که با خشکسالی بیشتری مواجه بودند، کشت گلخانه ای را گسترش دادند که این امر به رشد صادرات منجر شد، اما اخیرا محصولات ما از روسیه و چند کشور دیگر بازگشت خوردند. دلیل آن هم تعلل سازمان غذا و دارو و وزارت جهادکشاورزی برای هماهنگی و اعمال استانداردهای مورد‌نظر کشور مقصد بوده است.

درحالی که چنین موضوع کوچکی می توانست با برنامه ریزی قبلی سامان پیدا کند و مشکلات به این مرحله نرسد.  او با اشاره به اینکه ما حتی نتوانستیم به درستی از ظرفیت اقتصادی سوریه که در آن هزینه سیاسی داده ایم استفاده کنیم و ترکیه با وجود مشکلات سیاسی با این کشور استفاده بیشتری به نسبت ایران داشت، تاکید کرد: باید برای استفاده از ظرفیت اقتصادی کشورهای منطقه برنامه ریزی کرده و فرصت‌ها را از دست ندهیم. اوراسیا، سازمان همکاری شانگهای و سازمان‌‌هایی مانند آنها فرصت‌های خیلی خوبی برای رشد اقتصادی ایران هستند و از ظرفیت بخش‌خصوصی و اتاق‌های سه گانه تعاون و اصناف و بازرگانی باید در عملیاتی‌ساختن روابط تجاری در این پیمان ها استفاده کرد.

محمد خزاعی رییس کمیته ایرانی ICC نیز گفت: از آنجا که پیمان های بین المللی مانند سازمان همکاری شانگهای بر اساس استانداردهای بین المللی شکل می گیرند، کشورهایی که تحت تحریم هستند نمی‌توانند وارد شده و همکاری کنند. ورود به سازمان همکاری شانگهای یعنی همراهی با مقررات بین المللی؛ به همین دلیل باید ۴۲ سند و کنوانسیون بین المللی را به تصویب برسانیم. او با تاکید بر استفاده از ظرفیت اتاق ایران و اتاق‌های مشترک برای بهره گیری از پیمان های بین المللی، ادامه داد: پیام عضویت در سازمان همکاری شانگهای نباید پیام حداکثری باشد و نباید انتظارات از آن را بالا برد، اما باید همه تلاش ها معطوف به ورود ایران به این‌گونه پیمان ها، انطباق با شرایط جهانی و استفاده حداکثری از آنها باشد.