متاورس؛ رویای جدید غول های تکنولوژی

مسابقه فضایی را فراموش کنید؛ رقابت کنونی بر سر بردن انسان به فراسوی مرزهای واقعیت است. در ماه اکتبر، زمانی که مارک زاکربرگ- موسس فیس بوک- از تغییر نام این شبکه اجتماعی به «متاپلت‌فرم» خبر داد تا به ایجاد یک واقعیت دیجیتال جایگزین - موسوم به متاورس- کمک کند، بی رحمانه مورد تمسخر قرار گرفت.

کد خبر: ۵۹۲۰۷۷

۰۱ دی ۱۴۰۰

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از دنیای‌اقتصاد، برای بعضی ها این تغییر نام تنها هاله ای محافظ برای این شبکه اجتماعی بود تا خود را از جنجال های سیاسی دور کند. گروهی نیز بر این باور بودند که او به عنوان یک میلیاردر میانسال تنها در پی تحقق برخی از فانتزی های دوران کودکی خودش است؛ درست به همان دلیلی که جف بزوس و ایلان ماسک به دنبال ساخت و فرستادن موشک های فضایی بوده اند.

با این حال، زمان‌بندی مارک زاکربرگ بی عیب و نقص بود. از ماه اکتبر، جست‌وجوها در گوگل برای عبارت «متاورس» افزایش چشمگیری پیدا کرد و وال استریت تبلیغات خودش را برای آن افزایش داد. بنا به گفته برنشتاین که یک کارگزار است، عبارت متاورس در تماس های دریافتی در سه‌ماهه سوم سال ۴۴۹برابر بیشتر شده است. او بر این باور است که بازارهایی با درآمد سالانه ۲تریلیون دلاری ممکن است به دست متاورس مختل شوند. جف ریز بانکدار نیز می گوید، ممکن است بیش از یک‌دهه با این پدیده فاصله داشته باشیم، اما متاورس این پتانسیل را دارد که «تقریبا همه‌چیز زندگی انسان» را مختل کند.

غول های فناوری دیگری مانند مایکروسافت، برنامه های خود را بر اساس حرکت به سوی متاورس تنظیم کرده اند. اما مارک زاکربرگ با دارایی خالص نزدیک به ۱۲۵میلیارد دلار و کنترل شرکتی به ارزش ۹۰۸میلیارد دلار، برجسته ترین سرمایه‌گذار در این بازار است. افرادی از قبیل جن سن هوانگ از شرکت انویدیا، سازنده پردازنده های گرافیکی به ارزش ۷۲۲میلیارد دلار، پونی‌ما از غول فناوری چینی تنسنت به ارزش ۵۵۰میلیارد دلار و تیم سونی موسس شرکت اپیک‌گیمز از دیگر افرادی هستند که جذب این بازار شدند.

تیم سونی به‌تازگی در گفت‌وگو با بلومبرگ تاکید کرده بود که متاورس یک فرصت چند تریلیون دلاری است و شرکت‌های بزرگ در رقابت هستند تا به یک‌میلیارد کاربر دسترسی پیدا کنند و در طراحی قواعد متاورس برای آینده نقش داشته باشند. اکنون نبردی میان میلیاردرها در حال شکل گیری است که به مسابقه فضایی بزوس و ماسک شباهت دارد؛ با این تفاوت که به جای موشک، سلاح این جنگ، بلاک‌چین ها، رمزارزها و قدرت شگفت‌انگیز محاسبات کامپیوتری است.

هنوز به‌طور دقیق مشخص نیست که دقیقا عملکرد ویژه متاورس چیست و مبهم تر از آن، این است که آیا کاربران اینترنت در آینده، مجذوب رویای میلیاردرهای حوزه فناوری خواهند شد یا خیر. آیا متاورس یک دنیای آینده نگر و همه‌گیر از واقعیت مجازی، آواتارها و امکانات آنلاین خواهد بود که در مقایسه با دنیای واقعی کسل کننده است یا نسخه ای غنی تر و جامع تر از چیزی است که در حال حاضر وجود دارد؛ چیزی فراتر از خرید و بازی آنلاین و روشی تازه برای معاشرت در دنیای روزمره و عادی.

با نگاهی به جاه طلبی های متا، انویدیا، اپیک و تنسنت می‌توانیم تا حدی ابعاد این پدیده را درک کنیم. هر یک از این کمپانی ها مسیر خود را در این جهان خواهند داشت. مارک زاکربرگ در سال‌جاری متعهد شده است که ۱۰میلیارد دلار بیشتر برای توسعه هدست ها و عینک های واقعیت مجازی اختصاص دهد. انویدیا بر چیزی تمرکز دارد که omniverse  می نامد، فناوری مبتنی بر تراشه هایی که مهندسان و طراحان را به طور مجازی گرد هم می آورد تا کالاهای صنعتی تولید کنند. اپیک سال‌هاست که دنیاهای مجازی، از جمله Fortnite را ایجاد کرده، اما در متاورس، اپلیکیشن قاتل‌اپیک ممکن است Unreal Engine باشد؛ پلت‌فرمی که به خود و سایر توسعه‌دهندگان توانایی ایجاد تجربیات سه‌بعدی از جمله بازی، فیلم، مدل های معماری و طرح های صنعتی را می‌دهد. برنامه محبوب «ویچت» (WeChat) پلت‌فرمی چون «ویچت‌پی» ( WeChat Pay) دارد که در حال حاضر یک نسخه دوبعدی از چیزی است که متاورس می‌تواند در فضای سه بعدی باشد.

با این حال، پشت جاه طلبی های آینده نگرانه این شرکت‌ها، تجربیات مشترکی نهفته است. اول آنکه عصر اینترنت موبایل در حال پایان است. در اروپا و آمریکا، قواعد و قوانین سخت گیرانه ای علیه انحصار و سوءاستفاده از حریم خصوصی به‌ویژه در خصوص فیس بوک و گوگل در جریان است. در چین هم صنایع از هجوم دولت گریزان هستند. عجیب نیست که نسل اول کارآفرینان فناوری در آمریکا و چین در حال ترک این دو کشور هستند. پس آنهایی که در این آشفته‌بازار دوام می آورند، به یک داستان جذاب و جدید برای گفتن نیاز دارند. دوم آنکه این شرکت‌ها در جهانی با محدودیت‌های زیاد فعالیت می‌کنند.

آی‌فون از تنظیمات حریم خصوصی در سیستم عامل iOS  خود برای کنترل میزان فروش تبلیغات دیجیتال از سوی فیس بوک استفاده می‌کند. در سوی دیگر، اپیک‌گیمز درگیر یک نبرد ضدانحصارطلبی با اپل بر سر هزینه هایی است که اپل استور بر توسعه دهندگان بازی تحمیل می‌کند. به همین دلیل طرفین این عرصه رقابتی به‌شدت در تلاش هستند تا قابلیت همکاری (یعنی نبود سیستم بسته) و همچنین استانداردهای مشترک را ارتقا دهند؛ چرا که این شرکت‌ها در سودای آن هستند تا معمار سیستم عامل های آینده باشند.

اپل تاکنون در مورد متاورس ساکت بوده، اما بدون شک در حال آماده سازی یک حمله است. شرکت‌های مخابراتی با سرمایه‌گذاری هنگفت روی شبکه ۵G در پی آن هستند که به‌سرعت از این موضوع استفاده کنند و پلت‌فرم هایی مانند Roblox با جذب ۲۰۰ میلیون کاربر در ماه، به‌شدت در حال تسخیر قلب کاربران جوان هستند. با این حال متاورس مخالفانی نیز دارد؛ به‌ویژه در میان طرفداران فناوری Web۳.

این گروه بر این باور است که بلاک‌چین ها و ارزهای دیجیتال در جهان واقعی موارد استفاده بهتری نسبت به متاورس پیدا خواهند کرد. «بن تامپسون»، کارشناس فناوری، استدلال می‌کند که «ایلان ماسک می خواهد به ماه برود و مارک زاکربرگ در تمنای خلق ماه های جدید در فضای دیجیتال است»، اما همان‌طور که مدت هاست فضا بستری برای مسابقه بوده، متاورس نیز یک زمین مسابقه است. زاکربرگ، هوانگ، سوینی و جک‌ما ممکن است آینده ای را برای اینترنت نوید دهند که بازتر، فراگیرتر و جذاب تر از تلفن همراهی باشد که امروزه در دست ما وجود دارد، اما هریک از آنها می خواهند سریع‌تر قله را فتح کنند تا بتوانند قوانین تازه ای را به نفع خودشان تعیین کنند.