یک سیگنال مثبت به دولت داده شد؛

رونق بورس انرژی؛ پس از جهش قیمتی نفت

تکانه های مثبت بهای نفت‌ خام در هفته های گذشته سیگنال مهمی برای رشد ارزش معاملات در بازار فیزیکی بورس‌انرژی با محوریت عرضه های صادراتی بود ؛ آن هم در شرایطی که کاهش نسبی این نرخ در بازار های بین‌ المللی تاکنون اثر خاصی بر جذابیت این بازار نگذاشته است. به نظر می‌ رسد اوضاع در بازار های صادراتی بورس انرژی با وجود هجمه های پیدا و پنهان، مطلوب است.

کد خبر: ۵۸۴۱۹۱

۰۴ آذر ۱۴۰۰

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از دنیای‌اقتصاد، با توجه به آمارهای ارائه‌شده در تارنمای بورس انرژی، در آبان ماه در بازار فیزیکی این بورس شاهد داد و ستد ۶۴۶‌هزار تن انواع محصولات بودیم که ارزش این دادوستدها ۱۱‌هزار و ۲۰۹میلیارد تومان بود. این در حالی بود که حجم معاملات مهرماه ۶۱۸‌هزار تن به ارزش ۸‌هزار و ۷۷۴میلیارد تومان بود.

به عبارت ساده تر حجم معاملات رشد ۵/ ۴درصدی داشت، ولی در همین زمان ارزش دادوستد کل در این بازار ۷/ ۲۷‌درصد رشد کرده است. رشد قیمت‌ها در بازارهای جهانی در کنار افزایش رقابت برای خرید در بین متقاضیان و رشد نرخ مهم‌ترین دلایل این روند صعودی بوده است. البته رقابت برای خرید از مسیر شفافیت و افزایش درآمدزایی دولت را باید بسیار مهم ارزیابی کرد که این روند هنوز هم ادامه دارد.

به عنوان نمونه مشخص، میزان رقابت بین خریداران گاز مایع پارس جنوبی که از سوی شرکت ملی گاز ایران عرضه شده است، بیش از ۳۸۸‌هزار دلار ارزش دادوستد ۹۱‌هزار تن از این کالا بوده است. به عبارتی تنها در معاملات روز ابتدایی آذرماه ۱۰میلیارد و ۳۴۵میلیون تومان درآمد دولت با عرضه در بورس انرژی افزایش یافته است؛ نکته ای که می‌تواند یکی از موارد مهم در معاملات باشد.

البته این شرایط تنها به عرضه های گاز مایع پارس جنوبی محدود نشد و در عرضه گاز مایع پالایشگاه های سرخون و قشم که باز هم از سوی شرکت ملی گاز ایران انجام شد، ۳۸۰میلیون تومان رقابت معادل ۱۴‌هزار و ۵۰۰دلار و در عرضه های پالایشگاه فجر جم مورخ اول آذرماه ۸/ ۱میلیارد تومان معادل ۶۸‌هزار دلار رقابت تجربه شد. نتیجه این بود که تنها در روز اول آذرماه شاهد بودیم ۵/ ۱۲میلیارد تومان معادل ۴۷۱‌هزار دلار به درآمدهای کشور با عرضه در بورس انرژی اضافه شد.

دورنمای مقبول تقاضای بورس انرژی

شواهد امر از وجود تقاضای موثر گسترده در بورس انرژی حکایت دارد که با توجه به شرایط بازارهای جهانی، امکان توسعه این حجم از تقاضا وجود دارد.

بازار جهانی نفت خام نشان‌دهنده تقابل جدی بین عرضه و تقاضاست؛ مطلبی که در تاریخ بازار نفت چند بار تکرار شده است. آمریکا از متحدان خود، خواسته است تا ذخایر استراتژیک نفت خام خود را آزاد کنند تا حجم عرضه ها اندکی بهبود یابد؛ البته این حجم عدد محدودی خواهد بود.

گلدمن‌ساکس اعلام کرد آزادسازی هماهنگ ذخایر نفتی از سوی آمریکا و متحدانش کمتر از میزانی بوده که بازار روی آن حساب کرده بود و مانند قطره ای در اقیانوس است. این در حالی است که اوپک موضع گیری کرده است؛ گویی به روند رشد قیمت‌ها نه‌تنها خوش‌بین است، بلکه کشورها به آن نیاز دارند. مطلبی که می‌توان به‌سادگی از خلال عملکرد و اظهارنظرها دریافت، این است که خبر بزرگی از رشد عرضه در بازارهای جهانی در کار نیست.

اینکه بخش عرضه و تقاضا در بازار، آن هم در شرایطی نسبتا بحرانی، درگیر شده و به تقابل رسیده اند، مطلبی است که چند بار تکرار شده و اگر بگوییم از هم اکنون نتیجه آن مشخص است، چندان هم گزافه نیست. از زمان جنگ اعراب و رژیم صهیونیستی در سال ۱۹۷۳ تا سال‌های قبل هرگاه تنش در سمت عرضه رخ داده، جریان عمومی بازار نفت افزایشی شده است؛ یعنی هم در بازار نفت و هم در سایر بازارهای کالایی در جهان، اختلال عرضه است که ریسک بزرگ و محرک نرخ محسوب می‌شود و این روند ادامه خواهد داشت.

به عبارت ساده تر آمریکا یا سایر کشورهای همسوی آن در موضع تقاضا قرار دارند و فاز عرضه میل به افت نرخ ندارد. همین مطلب به معنی کاهش ترس در بازار نفت خام و استمرار جذابیت خودنمایی تقاضا خواهد بود. این داده را باید در شرایطی در نظر گرفت که بهای نفت خام تقریبا اندکی بیش از نیمی از رکورد تاریخی خود در حال معامله است، ولی بسیاری از بازارهای کالایی همچون پلیمرها، اوره، محصولات کشاورزی و فلزات پایه در نزدیکی رکوردهای تاریخی خود در حال معامله هستند.

سرمای هوا و رشد تقاضای گاز طبیعی، زغال‌سنگ و سایر حامل های انرژی را باید در نظر گرفت؛ آن هم در نزدیکی روزهای پایانی سال میلادی و زمانی برای تعطیلات. این موارد در کنار شیوع مجدد ویروس کرونا در اروپاست، ولی باز هم محرک های تقاضا محسوب می‌شود و استمرار این وضعیت جایگاه نفت خام را در آینده نه‌چندان دور و آغاز روزهای گرم سال و اوایل بهار به‌طور جدی تغییر خواهد داد. تجمیع داده های فوق از روزهای خوب تقاضای نفت خام و فرآورده ها حکایت دارد.

جالب است که بایدن بازار خود را از نفت ایران بی نیاز دانسته بود، ولی بازار به رشد عرضه ها نیاز دارد؛ گویی تعادل بازار بی میل به عرضه های ایران نیست؛ مگر اینکه ورای لفاظی های آمریکایی ها، قرار باشد رشد بهای نفت خام به عنوان یک ابزار تهاجمی اقتصادی ایفای نقش کند که این امر بیشترین آسیب را برای اقتصادهای نوظهور همچون چین و ترکیه بر جای می گذارد.

فعال شدن بورس انرژی سبب شفافیت بیشتر می‌شود

وزیر نفت عنوان کرد: ارائه فرآورده های نفتی در بورس انرژی قطعا شفافیت بیشتری در پی خواهد داشت و دسترسی متقاضیان را خیلی راحت تر و بهتر خواهد کرد.

جواد اوجی پس از جلسه مشترک مسوولان دیوان محاسبات و وزارت نفت در پاسخ به سوال خبرنگار صدا و سیما، درباره برنامه این وزارتخانه برای جبران ترک فعل گذشته در فعال کردن بورس انرژی گفت: دولت سیزدهم از ابتدای کار خود، هم در عرضه فرآورده ها و هم در عرضه نفت خام، همکاری خوبی با بورس انرژی داشته است.

وی تصریح کرد: البته این بحث هم مطرح است که بسیاری از خریداران دوست ندارند اسامی‌شان لو برود و مطرح شود، اما قطعا رابطه تنگاتنگ خوبی با بورس انرژی به‌ویژه در موضوع فرآورده ها اعم از نفت کوره، بنزین و نفت‌وگاز خواهیم داشت. هچنین معتقدیم فعال شدن بورس انرژی به شفافیت بیشتر منجر خواهد شد.

وزیر نفت همچنین با اشاره به جلسه خود با مسوولان دیوان محاسبات اظهار کرد: نخستین نشست ما با رییس دیوان محاسبات و نمایندگان سایر دستگاه های نظارتی برگزار و دغدغه‌ها، چالش‌ها، نواقص و انحرافات بودجه در سال‌های گذشته و امسال مطرح شد.

اوجی افزود: گزارش خوبی که از جانب دستگاه های نظارتی ارائه شد و با تعامل خوبی که  دیوان محاسبات با همه دستگاه های اجرایی برقرار کرده است، قطعا بسیاری از مسائل، دغدغه ها، مشکلات و انحرافات رفع خواهد شد.

وی گفت: بنده و معاونان وزیر نفت نیز مسائل و مشکلاتی را که در خصوص سرمایه‌گذاری که از طرف نفت و گاز کشور رقم خورده است و چالش هایی را که در تولید گاز، نفت و فرآورده های آن داریم، مطرح کردیم.