پاسخ به ۱۰ پرسش رایج در مورد دیابت

دبیر انجمن پیشگیری و درمان چاقی ایران به مناسبت هفته ملی دیابت به ۱۰ پرسش رایج که بیماران یا سایر مردم برای ارتقای آگاهی خود نیاز دارند، پاسخ داد.

کد خبر: ۵۸۲۳۲۵

۲۹ آبان ۱۴۰۰

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایرنا، دیابت یک بیماری شایع متابولیک در دنیا است که شیوع بالایی دارد و هم اکنون حدود ۴۶۰ میلیون نفر در جهان به این بیماری مبتلا هستند. این درحالی است که پیش بینی می شود تا سال ۲۰۴۵ یعنی تا ۲۵ سال آینده تعداد مبتلایان این بیماری به ۷۰۰ میلیون نفر افزایش یابد؛ از همین امروز دنیا با چالش بزرگی در این زمینه مواجه است.

به نظر می رسد کشورهای در حال توسعه که از نظر درآمد ضعیف یا در سطح متوسطی قرار دارند، بیش از کشورهای توسعه یافته درگیر این بیماری هستند. به گفته کارشناسان تا سال ۲۰۴۵ از هر چهار بیمار دیابتی سه نفر در کشورهای توسعه نیافته خواهند بود.

در شیوع این بیماری عوامل مختلفی از جمله اقتصادی، اجتماعی، جمعیتی و محیطی اثرگذار است. ضمن اینکه در دیابت نوع ۲ که شایع ترین نوع دیابت است و حدود ۹۰ درصد دیابتی ها را شامل می شود، فاکتورهای زیادی از جمله چاقی، زندگی بی تحرک و تغذیه ناسالم اثرگذار هستند.

محمد هاشمی، متخصص بهداشت عمومی در مورد علل ابتلا به بیماری، چگونگی مصرف مواد غذایی، انجام تحرک بدنی مناسب و تغذیه سالم توضیحاتی ارائه داد.

۱- علت مبتلا شدن به این بیماری چیست؟

دو عامل اصلی، علت بروز دیابت هستند: یکی کاهش یا توقف تولید انسولین توسط غده لوزالمعده یا پانکراس که عمدتا در سنین کودکی رخ داده و به بروز دیابت نوع یک منجر می شود و دوم مقاومت به انسولین که غالبا در میانسالی به وقوع پیوسته و ابتلا به دیابت نوع دوم را در پی دارد.

در هر دو مورد وراثت نقش تعیین کننده ای دارد، اما در نوع دوم عواملی نظیر اضافه وزن، چاقی، نحوه تغذیه و میزان فعالیت بدنی دخالت دارند و با اصلاح یا انجام آنها می توان از پیدایش این بیماری پیشگیری کرد.

۲- دیابتی ها چه موادغذایی را مصرف کنند تا قندخون آنها دچار نوسان نشود؟

برای حفظ تعادل قندخون، رعایت یک رژیم غذایی متنوع، متعادل و متناسب توصیه می شود، ولی در افراد دیابتی توجه به مصرف فیبرهای غذایی به واسطه خاصیت آنها در ثابت نگه داشتن قندخون در کنار سایر ویژگی ها از اهمیت بیشتری برخوردار است.

فیبرهای خوراکی موادی هستند که توسط بدن قابل هضم نیستند، اما موجب تسهیل در هضم غذا و بهبود عملکرد دستگاه گوارش می شوند.

فیبرهای خوراکی به ۲ گروه فیبرهای محلول و نامحلول طبقه‌بندی می‌شوند. فیبرهای محلول در کاهش چربی و قند خون و در پیشگیری از برخی بیماری‌های قلبی و عروقی نقش اصلی را ایفا می‌ کنند و فیبرهای نامحلول در کاهش یبوست، سرطان روده و برخی اختلالات دیگر مؤثر هستند و به همین دلیل، مصرف روزانه ۲۰ تا ۳۵ گرم فیبر خوراکی پیشنهاد می‌شود.

۳- این افراد از خوردن چه موادهای غذایی محروم هستند؟

محرومیت مطلق از مواد خوراکی در افراد مبتلا به دیابت، وجود ندارد، ولی قندهای ساده به دلیل اثر سریع در بالا بردن سطح قندخون باید با احتیاط و به شکل محدودتری مصرف شوند.

۴- چه غذاهایی برای این افراد مفید است؟

رعایت یک الگوی غذایی متنوع و متناسب مانند سایر افراد جامعه برای مبتلایان به دیابت نیز مفید است و بر مصرف میوه جات و سبزیجات به دلیل خواص متعدد آنها تاکید می شود.

۵- این افراد با رعایت چه نکاتی می توانند از پیشرفت دیابت جلوگیری کنند؟

اصلاح شیوه زندگی به مفهوم پیروی از الگوی غذایی صحیح و رعایت فعالیت فیزیکی مناسب در کنار مصرف درست و به موقع داروها و پایش های دوره ای توصیه شده توسط پزشک معالج می تواند از پیشرفت بیماری و عوارض آن جلوگیری کند.

۶- آیا مواد غذایی هستند که مقاومت به انسولین را زیاد کنند؟

مصرف زیاد شیرینی جات و مواد قندی، همچنین چربی ها و خوراکی های چاق کننده در طول زندگی می توانند از یک سو با انباشت بافت چربی و از سوی دیگر با فرسودگی لوزالمعده به پیدایش مقاومت به انسولین و در نهایت بروز دیابت منجر شوند.

۷- چه نکاتی در مصرف فست فود و شیرینی جات باید رعایت شود و آیا افراد در خوردن این نوع خوراکی ها آزاد هستند یا خیر؟

قطعا این خوراکی ها در یک رژیم غذایی اصولی و صحیح جایی ندارند، محدودیت در مصرف این خوراکی ها شامل تمامی افراد است ولی افراد دیابتی بایستی احتیاط بیشتری نسبت به سایرین داشته باشند.

۸- چه نکاتی باید در مورد میوه های شیرین یا میوه ها مورد توجه قرار گیرد؟

مصرف میوه های شیرین به شرط رعایت میزان توصیه شده توسط پزشک در اندازه های محدود و با لحاظ کردن کنترل قند خون ممنوعیت ندارد.

۹- آیا غذاهایی که قند ندارند، اما کالری بالایی دارند می توانند مورد استفاده این افراد قرار گیرند؟

غذاهای پرکالری از آنجا که می توانند موجب پیشرفت اضافه وزن و چاقی افراد باشند، سبب تشدید مقاومت به انسولین و گسترش دیابت می شوند. لذا باید از مصرف آنها پرهیز کرد.

۱۰- آیا امکان استفاده از نوشابه های بدون قند یا شیرینی های عاری از موادقندی در این افراد وجود دارد؟

این گونه شیرینی ها گرچه مواد قندی ندارند، اما در ترکیب خود موادی نظیر آرد سفید و روغن های اشباع شده را دارند و حاوی کالری نیز هستند، ولی در مقایسه با انواع معمولی این میزان کالری کمتر است. به همین دلیل مصرف نامحدود آنها مجاز نیست. ولی در افرادی که دچار اضافه وزن نیستند و قند خون آنها کنترل شده است می توان به میزان محدود مصرف کرد.

نوشابه های رژیمی هم گرچه فاقد قند بوده و کالری ندارند، اما سایر مضرات نوشابه ها را نظیر تاثیرات منفی بر مخاط گوارش یا پیدایش پوکی استخوان را به همراه دارند.

ضمن اینکه اساسا نوشیدنی های گازدار موجب افزایش اشتها و پرخوری می شوند. به علاوه گاز موجود در نوشابه سبب اتساع معده و افزایش ظرفیت آن می شوند و زمینه را برای پیشرفت اضافه وزن مهیا می کنند؛ لذا مصرف آنها نیز توصیه نمی شود.