چشم انداز تاریک تداوم بحران اقتصاد

سال گذشته و به دلیل همه گیری، اقتصاد جهان وارد اغما شد اما امسال بار دیگر چرخ آن بر ریل قرار گرفته، با این وجود حرکت این قطار پشت یکی از بزرگ ترین ترافیک های تاریخ گیر کرده است.

کد خبر: ۵۷۸۷۴۰

۱۷ آبان ۱۴۰۰

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از دنیای اقتصاد، شاخص هایی جدیدی که توسط «بلومبرگ اکونومیکس» ارائه شده است نشان از تشدید بحران و ناکامی جهانیان در یافتن راه حلی سریع برای حل آن می دهد و به نظر می رسد که احیای اقتصاد جهان به کندی پیش می رود.

بنا بر گزارش بلومبرگ، اکنون با چشم غیرمسلح نیز می توان اختلال در اقتصاد را دید، سوپرمارکت ها دارای قفسه های خالی هستند، خودروسازان به دلیل کمبود تراشه خطوط تولید خود را متوقف کرده اند و برچسب های افزایش قیمت بر همه کالاها درج شده است. در حال حاضر بانک های مرکزی از دیدگاه خود در باب «گذرا» بودن تورم عقب نشینی کردند و ممکن است مجبور شوند با افزایش زودتر از حد انتظار نرخ های بهره، با افزایش قیمت مقابله کنند. همه این عوامل در کنار هم می تواند روند ترمیم زنجیره تامین و اقتصاد را تهدید کند.

پشت همه این رخدادها، کمبود نیروی کار، اختلال در شبکه حمل و نقل و بحران تقاضا در ایالات متحده نهفته است. تولیدکنندگان پس از کاهش سفارشات خود در سال گذشته، از بازگشت غافلگیر کننده تقاضا متعجب شدند. در ویتنام، کارخانه هایی که کفش نایک تولید می کردند، به دلیل آنکه کارگران از ترس کووید-۱۹ به شهرهای خود بازگشتند، تولید خود را کاهش دادند. چین نیز که بزرگ ترین خانه تولیدی جهان است با قرنطینه های هدفمند در تلاش برای مهار کرونا بود. اکنون اما قیمت کارخانه ها با نرخ سالانه ۱۰درصدی در حال افزایش است؛ که سریع‌ترین نرخ رشد قیمت از دهه ۹۰ میلادی است.

با کنار هم قرار دادن همه عوامل موثر، شاخص عرضه بلومبرگ اکونومیکس به این نتیجه می رسد کمبودها به بالاترین میزان خود طی۲۰ سال اخیر در ایالات متحده، بریتانیا و منطقه یورو رسیده است. برای شرکت های بزرگی چون تویوتا که در ماه سپتامبر شاهد کاهش یک سومی تولید خود نسبت به سال ۲۰۲۰ بوده، شرکت هایی که برای جابه جایی محصولات خود در سراسر جهان با مشکل روبه رو هستند و همچنین خریدارانی که در انتظار تحویل کالای خود هستند، پرسش این است که چه زمانی این بحران به پایان می رسد.

حتی غول هایی چون آمازون و اپل که پیش از این زنجیره تامین را به میل خود شکل می دادند، افق روشنی برای بهبود سریع وضعیت نمی بینند. آمازون اعلام کرده است که کل سود سه ماهه چهارم خود را صرف افزایش هزینه نیروی کار کرده است. اپل نیز اذعان دارد که به دلیل ناتوانی در پاسخگویی به تقاضا، ۴میلیارد دلار از فروش خود را از دست داده است و ممکن است در سه ماه آینده این ضرر افزایش نیز داشته باشد.

شانلا راجانایگام، اقتصاددان تجاری در HSBC گفت: «شرایط حمل و نقل پس از سال نو چینی در اوایل فوریه باید تسهیل شود، گرچه این بحران ممکن است دست کم تا اواسط سال آینده ادامه داشته باشد.» پس از برطرف شدن این مسائل نیز، آینده ای مبهم در برابر اقتصاد ظاهر می شود که تا حدودی به دلیل محدودیت های بی شماری است که پیش روی تولید کالاست؛ از خطوط مونتاژ گرفته تا سبدهای خرید. همچنان که یک تولیدکننده منتظر مواداولیه است، تولیدکننده دیگری منتظر محصول تولیدی نخست است؛ این بدان معناست که تاخیرها از یکدیگر تغذیه کرده و همین مسیر، بازگشت آرامش به تولید را با وقفه همراه می کند.

سیستم های لجستیک به طور معمول بر اساس فراز و نشیب های اقتصاد جهان، مسیری قابل پیش بینی را طی می کنند: افزایش تقاضا سبب افزایش تجارت می شود، نرخ حمل و نقل بالا می رود و زمانی که ظرفیت بیش از حد افزایش یابد وارد دوران رکود می شود، اما همه گیری ناشی از شیوع کووید-۱۹ این چرخه را از دور خارج کرده است. شواهد نشان می دهد مسیرهای تجارت بین الملل هرگز بدین حد مسدود و پر چالش نبوده است.

به عنوان مثال اکنون بیش از ۷۰کشتی در لس آنجلس لنگر انداخته اند که با کانتینرهای ۲۰فوتی پر می شوند و اگر طی مراحل بارگیری به بحران نخورند، در زمان تحویل بار به کامیون ها و تریلرهای زیادی نیاز است که به دلیل محدودیت ها کمیاب شده اند. برطرف شدن طولانی مدت این اختلال به معنای مهار شیوع کووید، ایجاد زیرساخت های جدید همچون بنادر کارآمدتر، بهبود فناوری برای تراکنش های دیجیتال و ارتباطات سریع تر است. به این عوامل باید بحران های ناشی از شرایط اقلیمی را نیز افزود و شرایط نامساعد آب و هوایی سنگاپور مثال بارز آن است. شرایط کنونی یک مشکل جدی برای ایالات متحده است، جایی که لباس ها و لوازم الکترونیک خانگی به ورودی ها و مونتاژ خارجی متکی است و از آنجایی که نرخ واکسیناسیون در بسیاری از کشورهای آسیایی همچنان پایین است، این مشکل به زودی حل نخواهد شد.

سایمون هینی، مدیر ارشد تحقیقات در حوزه کانتینرها در لندن گفت: «جهان برای بهبود زنجیره تامین، به مقدار مشخصی شانس نیاز دارد.» در نتیجه جهان برای اجتناب از بلایای آب و هوایی یا کانون های جدید کرونا، به زمان و سرمایه گذاری جهت ارتقای ظرفیت های لجستیکی در سطحی وسیع تر نیاز دارد.  برای اقتصاد جهان که از عمیق ترین رکود در سال های اخیر خارج می شود، کمبود عرضه تا حدی به دلیل تقاضای زیاد ایجاد شده و این مشکل آسان تری نسبت به حالت عکس آن و عرضه فراوان است، چراکه در این حالت اقتصادها در رکود و میلیون ها نفر در جهان بیکار خواهند شد. با این حل این مشکل به نسبت آسان نیز تبعات خاص خود را دارد. تورم در حال حاضر به اندازه ای زیاد شده است که آسایش سیاستگذاران پولی را بر هم زده است. طبق مدل های بلومبرگ، تورم در ایالات متحده، اکنون ۴/ ۵ درصد است و اگر محدودیت های عرضه کاهش نیابد، ممکن است در سال آینده در محدوده ۴ تا ۵ درصد نیز باقی بماند.

این بدان معنا نیست که جهان در آستانه رکودتورمی به سبک دهه ۷۰ میلادی است؛ در آن دوران یک دهه تورم بالا با اقدامات سیاستی اشتباه، منجر به فاجعه شد. بعید به نظر می رسد که فدرال رزرو و همتایانش بار دیگر آن اشتباهات را تکرار کنند. بیکاری نیز کمتر از دوران اوج خود در دهه ۱۹۷۰ است و اکنون روند کاهشی به خود گرفته است.

با این حال، جو موجود در اقتصاد جهان، یک محیط چالش برانگیز برای بانکداران مرکزی است. نگه داشتن نرخ ها در پایین ترین حد کنونی سبب ادامه دار شدن روند بهبود می شود با این حال افزایش قیمت ها همچنان یک گزینه محتمل است. اگر تورم به جای تعدیل عرضه، از راه سرکوب تقاضا به ترمیم اقتصاد اقدام کند، سیاست پولی به وضعیتی دچار خواهد شد که گویی یک پزشک پس از انجام عمل جراحی بگوید: «عمل موفقیت آمیز بود، بیمار مرده است.»

براین مبنا چتر عدم قطعیت بر سر اقتصاد قرار دارد. پیش بینی ها در باب انقباض سریع پولی در گذشته اشتباه بوده و ممکن است این خطا بار دیگر تکرار شود. تقاضا برای کالاها نیز ممکن است به دلیل کم شدن بسته های تشویقی در دوران همه گیری، کاهش یابد یا ترس از شرایط مالی دشوارتر بر تصمیم مصرف‎‎ کنندگان اثر گذارد. نباید فراموش کرد تا زمانی که جهان شاهد تداوم کندی تولید در چین باشد، این وضعیت تاثیر سوء خود را روی قیمت کالاها خواهد گذاشت.