اعلام آمادگی «۱+۳» برای بازگشت به برجام

رهبران بریتانیا، آلمان و فرانسه، سه کشور اروپایی عضو برجام به همراه رییس جمهور آمریکا با انتشار بیانیه مشترکی نسبت به آن چه تعلل ایران برای بازگشت به میز مذاکرات عنوان کردند، ابراز نگرانی و تاکید کردند که «هنوز امکان دستیابی سریع به توافق هسته ای وجود دارد.»

کد خبر: ۵۷۶۵۱۵

۱۰ آبان ۱۴۰۰

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از دنیای اقتصاد، بیانیه مشترک رهبران این کشورها که روز شنبه ۸آبان منتشر شد، با مطرح کردن ادعاهایی علیه ایران می گوید، تعلل تهران در بازگشت به میز مذاکرات در حالی است که این کشور اقدامات تحریک آمیز هسته ای مانند غنی سازی اورانیوم در سطوح بالا و تولید اورانیوم فلزی را شتاب بخشیده است. آنگلا مرکل صدراعظم آلمان، جو بایدن رییس جمهور آمریکا، بوریس جانسون نخست‌وزیر بریتانیا و امانوئل مکرون رییس جمهور فرانسه، روز شنبه ۸آبان در حاشیه نشست «گروه۲۰» در پایتخت ایتالیا در مورد مذاکرات هسته ای ایران گفت وگو کردند و در پی آن با انتشار بیانیه ای مشترک عنوان داشتند که «در مورد امکان دستیابی به توافق سریع و بازگشت به تعهدات هسته ای» اتفاق نظر دارند.

این کشورها در بیانیه خود با مطرح کردن این ادعا که می خواهند اطمینان یابند، ایران هرگز به بمب هسته ای دسترسی نخواهد داشت، افزودند: «در مورد اینکه ایران مذاکرات هسته ای را متوقف کرده و به میز مذاکرات برنگشته است، نگرانی عمیق و فزاینده ای داریم.» بیانیه یادشده می افزاید: ایران برای برنامه هسته ای صلح آمیز، نه به غنی سازی اورانیوم در سطوح بالا نیاز دارد و نه به اورانیوم فلزی؛ اما هر دوی این موارد برای تولید بمب هسته ای لازم است. این بیانیه در ادامه مدعی شده که اقدامات یادشده همزمان با کاهش همکاری های ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است و به وضعیت هشدارآمیز بیشتری دامن زده است.

رهبران اعضای اروپایی برجام و آمریکا گفته اند که ادامه توسعه برنامه هسته ای جمهوری اسلامی و ایجاد موانع برای فعالیت های آژانس در ایران، امکان رسیدن به توافق برجام را از بین خواهد برد. این بیانیه می گوید؛ وضعیت کنونی بر لزوم مذاکرات دیپلماتیک و رسیدن به توافقی که به بازگشت کامل آمریکا و ایران به تعهدات برجامی منجر شود، تاکید دارد و این توافق می‌تواند زمینه را برای مذاکرات بیشتر پیرامون نگرانی‌های دیگر ایران، اروپا و آمریکا فراهم سازد. بیانیه مورداشاره از «تعهد شفاف» دولت جو بایدن برای بازگشت به برجام استقبال کرده است.

تاریخ آغاز مذاکرات

مذاکرات هسته ای میان ایران و اعضای برجام به علاوه آمریکا از ۳۰ خرداد امسال متوقف شده و ایران تاکنون دقیقا مشخص نکرده که در چه تاریخی آماده بازگشت به میز مذاکرات است.  البته در پی رایزنی هایی که علی باقری، معاون وزیر امور خارجه در تهران، بروکسل و مسکو داشت، قرار است مذاکرات ایران و گروه ۱+۴ پیش از پایان ماه نوامبر از سر گرفته شود و در این هفته هم تاریخ دقیق مذاکرات اعلام می‌شود.

علی باقری کنی، معاون سیاسی وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز چهارشنبه در توییتر نوشت، با انریکه مورا، معاون هماهنگ کننده ارشد سیاست خارجه اتحادیه اروپا، «گفت وگویی سازنده و بسیار جدی» داشته و قرار شده است مذاکرات تا پیش از پایان ماه نوامبر، از سر گرفته شود.  طی دو ماه گذشته برخی مقامات ایران چند بار درباره از سرگیری مذاکرات «طی چند هفته» آینده خبر داده بودند.

باقری کنی نیز گفته است که ایران تاریخ دقیق مذاکرات بعدی را هفته آینده اعلام می‌کند.  او که قرار است به‌عنوان جانشین عباس عراقچی، در مذاکرات کمیسیون مشترک برجام در وین شرکت کند، در جریان سفرش به بروکسل با انریکه مورا، معاون جوزپ بورل، هماهنگ کننده سیاست خارجی اتحادیه اروپا دیدار و گفت وگو کرد.  به گزارش خبرگزاری فارس، پنج‌شنبه ۲۲ مهرماه بود که انریکه مورا، معاون مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و هماهنگ‌کننده کمیسیون مشترک برجام به تهران آمد و با علی باقری، معاون سیاسی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در محل وزارت امور خارجه دیدار کرد و به رایزنی پرداخت.

دو طرف توافق کردند که مباحث باقی‌مانده را در بروکسل مورد گفت وگو قرار دهند و در همین راستا علی باقری سه شنبه‌شب، چهارم آبان‌ماه وارد بروکسل شد و روز چهارشنبه پنجم آبان‌ماه در نشستی با مورا در مقر اتحادیه اروپا دیدار کرد و در خصوص لغو موثر تحریم ها و پایبندی سایر طرف ها به تعهدات خود به مدت پنج‌ساعت به گفت وگو پرداخت. اکنون، روسیه و چین نیز بر بازگشت فوری جمهوری اسلامی به این مذاکرات تاکید می‌کنند. میخائیل اولیانوف، نماینده وزارت امور خارجه روسیه در مذاکرات وین نیز نسبت به پیامدهای منفی ‌شرکت نکردن ایران در مذاکرات هشدار داده است.

بایدن: مذاکرات وین از سر گرفته می‌شود

از دیگر سو جو بایدن، رییس‌جمهور آمریکا که برای شرکت در نشست گروه۲۰ به ایتالیا سفر کرده است، به سوالی درباره ازسرگیری مذاکرات احیای توافق هسته ای در وین پاسخ داد. به گزارش «ایسنا» به نقل از روزنامه نیویورک‌تایمز، جو بایدن که قرار بود در حاشیه این نشست با رهبران آلمان، فرانسه و انگلیس دیدار کند، در پاسخ به سوال یک خبرنگار مبنی بر اینکه آیا مایل است شاهد ازسرگیری مذاکرات احیای توافق هسته ای در وین باشد، گفت: «مذاکرات قرار است از سر گرفته شود.» اظهارات بایدن در پی این مطرح می‌شود که علی باقری، معاون سیاسی وزیر امور خارجه کشورمان پس از سفر چند روز پیش به بروکسل و رایزنی با مقامات اتحادیه اروپا در صفحه توییترش اعلام کرد مذاکرات وین از ماه نوامبر از سر گرفته خواهد شد و تاریخ دقیق آن بعدا اعلام می‌شود.

قدرت های جهانی از جمله آمریکا، در ماه های گذشته ۶دور مذاکرات پیرامون احیای توافق هسته ای در وین برگزار کردند. این مذاکرات میان ایران و دیگر اعضای کمیسیون مشترک برجام و با حضور آمریکا در محل مذاکرات برگزار شد. البته ایران و آمریکا مذاکرات مستقیمی نداشتند و تنها از طریق نمایندگان دیگر کشورهای حاضر در مذاکرات در جریان مواضع یکدیگر قرار می گرفتند.  برگزاری دور هفتم این مذاکرات تا پس از تشکیل دولت سید ابراهیم رییسی، رییس‌جمهور کشورمان به تاخیر افتاده بود.  مذاکرات وین در این راستا پیش می‌رود که بتواند از طریق اقداماتی هماهنگ شده، موجب بازگشت آمریکا به پایبندی کامل به توافق هسته ای شود.

زمان در حال سپری شدن است

از سوی دیگر صدراعظم آلمان با ابراز نگرانی نسبت به غنی‌سازی اورانیوم در ایران گفت که زمان برای بازگشت به مذاکرات برجامی در حال سپری شدن است. به نقل از خبرگزاری رویترز، آنگلا مرکل که واپسین روزهای فعالیت خود در این سمت را سپری می‌کند، در حاشیه اولین روز نشست گروه٢٠ در رم به نشست‌های چندجانبه خود با سران فرانسه، انگلیس و ایالات‌متحده و گفت وگوهایشان درخصوص برنامه هسته ای ایران اشاره کرد و گفت که آنها نسبت به غنی‌سازی اورانیوم در ایران نگران هستند و از این کشور می‌خواهند برای حصول توافق به میز مذاکرات بازگردد.  وی افزود: «ما روی بازگشت ایران به میز مذاکرات حساب می‌کنیم، البته زمان درحال سپری شدن است و غنی‌سازی در ایران ادامه دارد. این مساله ما را بسیار نگران می‌کند.» این در حالی است که ایران همواره بر ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای خود تاکید دارد. مرکل در ادامه گفت: «زمان آن رسیده بود گفت‌وگو کنیم که چه می‌توان کرد تا ایران به سلاح هسته‌ای مجهز نشود.»

آخرین مواضع برجامی وزیر خارجه

از سوی دیگر وزیر امورخارجه ایران در یک گفت‌وگو اظهار کرد: اگر بخواهیم روند منطقی مذاکره را ببینیم، شاید یک راه ساده تر وجود دارد و آن اینکه توافق کنیم دقیقا به همان نقطه ای که ترامپ از برجام خارج شد، برگردیم.» حسین امیرعبداللهیان همچنین گفت جزییات مذاکرات باید به اطلاع کشورهای منطقه برسد.

به گزارش «انتخاب»، امیرعبداللهیان در گفت‌وگو با روزنامه ایران توضیحاتی را درباره مذاکرات هسته‌ای ارائه کرد. وی در پاسخ به این پرسش که آیا برای مذاکره جهت احیای این توافق در وین به شکلی که محقق کننده منافع اقتصادی ما باشد، آماده هستید؟ افزود: من در نیویورک با برخی از درخواست ها برای بازگشت به مذاکره در وین مواجه شدم. برخی طرف ها به من می‌گفتند که شما به مذاکرات وین برگرد و از همان نقطه ای که از آن خارج شدید، مذاکره کنید؛ یعنی ۶ دور مذاکره کردیم که در دور ششم توافقاتی انجام شد و نقاط اختلاف و بن بست هم در موضوعاتی باقی ماند و آنها الان از ما می‌خواهند که به وین برگردیم و مذاکرات را از نقطه ای شروع کنیم که ترک کردیم.

امیرعبداللهیان ادامه داد: من در صحبت های اولیه خود به سه کشور اروپایی و آقای «جوزپ بورل» و آقای «گوترش» گفتم که ما درباره چگونگی مذاکره و نقطه آغاز آن بحث داریم و در حال جمع بندی هستیم اما اگر بخواهیم روند منطقی مذاکره را ببینیم، شاید یک راه ساده تر وجود دارد و آن اینکه توافق کنیم دقیقا به همان نقطه ای که ترامپ از برجام خارج شد، برگردیم. براساس نظر شخص من اگر برای بازگشت به برجام اراده ای جدی در آمریکا وجود داشته باشد، اصلا نیازی به این همه مذاکره وجود ندارد.

کافی است از همین فردا یک فرمان اجرایی از سوی رییس‌جمهور آمریکا صادر شود و آنها اعلام کنند به نقطه ای که ترامپ از آن خارج شد، برمی گردند اما مساله اینجاست ما این اراده و نیت را از آمریکایی ها در پیام هایشان می شنویم، ولی در رفتارشان نمی بینیم.  وزیر امورخارجه با بیان اینکه ما از کانال های مختلف دیپلماتیک این پیام ها را دریافت می‌کنیم و آنها می‌گویند ما نیت جدی داریم و آقای «بایدن» برای بازگشت به برجام جدی است، اظهار کرد: آنها همچنین خیلی تلاش کردند از من یک بازه زمانی یا تاریخ دقیقی برای بازگشت مان به مذاکرات احیای برجام در وین دریافت کنند. حسین امیرعبداللهیان ادامه داد: من در واکنش به این درخواست ها سوالم از مقام های واسطه این بود که آیا آقای «بایدن» اراده ای جدی برای بازگشت به برجام دارد؟ می‌گفتند بله.

سوال می‌کردم که این اراده جدی را چطور می‌خواهد به ما نشان دهد، می‌گفتند که اگر سر میز مذاکره بیاید، نشان می‌دهد. خب آنها پیشنهاد‌هایی هم از سوی دولت آمریکا داشتند. من به آنها گفتم: باید نشانه ای وجود داشته باشد که ثابت کند شما در این مسیر ثابت قدم و جدی هستید بنابراین باید اقدامی را به‌عنوان نشان دادن حسن نیت خود انجام دهید؛ مثلا ۱۰ میلیارد دلار از پول های ایران در بانک های خارجی را آزاد کنید. تنها در این صورت است که معلوم می‌شود «بایدن» نیت واقعی دارد. در این میان برخی ایراد گرفتند که مثلا ارزش برجام بیشتر از ۱۰میلیارد دلاری است که وزیرخارجه درباره آن صحبت می‌کند در حالی که هدف من از طرح این پیشنهاد این است که بتوانیم حداقل نشانه و اقدامی مثبت را از سمت آمریکا برای گام برداشتن به سمت برجام ببینیم البته اگر راست می‌گویند که ما تردید جدی در موردش داریم.

وزیر خارجه در پاسخ به این پرسش که فارغ از اینکه آمریکا گامی را به نشانه حسن نیت بردارد یا نه، آیا ما به میز مذاکره بازمی گردیم؟ گفت: تصمیم ما این است به میز مذاکره برگردیم اما در حال بررسی این موارد هستیم که در میز مذاکره چگونه قرار است مذاکره کنیم و آیا می خواهیم به همان نقطه ای برگردیم که از آن خارج شدیم یا روش دیگری را اتخاذ کنیم. بالاخره ما یک طرف هستیم و چند کشور دیگر در طرف مقابل ما قرار دارند. در بررسی خود به این مساله واقفیم که مذاکره چندجانبه است و ما همه مذاکره نیستیم ولی طرف اصلی مذاکره هستیم.

باید ببینیم چگونه عمل کنیم که حقوق و منافع حداکثری ملت ما تامین شود و اینکه تضمینی برای استمرار آن وجود داشته باشد. او همچنین درباره نقطه شروع مذاکرات هم اظهار کرد: اتحادیه اروپا تاکید دارد مذاکرات از همان نقطه ای شروع شود که در دور ششم متوقف شد. ما در حال بررسی و جمع بندی مباحث محتوایی هستیم. روزی که بخواهیم مذاکره کنیم یک سند به‌نام برجام روی میز است و یک سری نکات از مذاکرات صورت‌گرفته و همچنین یک پیش نویس از مجموع ۶ دور مذاکره در وین و نقاط اختلافی در اختیار داریم که نتیجه ۶ دور مذاکره است؛ بالاخره می خواهیم مذاکره ای کنیم که خروجی ملموسی داشته باشد. موضوع مورد بحث در شروع مذاکرات جزو مسائلی است که ما در گفت وگوهای تهران و بروکسل درباره آن صحبت کردیم و هنوز نیازمند بررسی های بیشتر است.

مذاکرات منطقه‌ای

وزیر امورخارجه در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره ارتباط مذاکرات هسته‌ای با مذاکرات منطقه‌ای هم گفت: «ما گفت وگوهای منطقه ای را در چارچوب منطقه قبول داریم و معتقدیم هیچ ارتباطی بین گفت وگوهای برجامی و منطقه ای وجود ندارد. در این راستا نفس حضور ایران در نشست منطقه ای بغداد نوعی اعلام آمادگی و مشارکت جدی برای گفت وگو در حوزه منطقه بود. همچنین ما گفت وگو‌هایی را با عربستان‌سعودی شروع کرده ایم که چند دور انجام شده و همچنان ادامه دارد. ما منادی جدی هرگونه گفت وگو و همکاری منطقه ای هستیم.

اساسا مرتبط کردن موضوع مذاکرات هسته ای با مسائل منطقه ای به بیراهه رفتن طرف های مقابل ما در مذاکرات هسته ای است؛ موضوعات منطقه ای باید بین ما و کشورهای منطقه که از طریق گفت وگو و همکاری های شکل گرفته دنبال شود. ما اهل منطقه زبان منطقه خود را به‌خوبی می فهمیم و با یک درک مشترک و متقابل می توانیم از مشکلات و سوءتفاهمات عبور کنیم.

امیرعبداللهیان افزود: من در دوره ای که معاون وزارت‌خارجه بودم، حامی این دیدگاه بودم که جزییات مذاکرات هسته ای باید به اطلاع کشورهای منطقه برسد؛ یعنی معتقدم اعضای مذاکره‌کننده کشورمان باید همسایگان و بازیگران موثر منطقه را در جریان روند مذاکرات برجام بگذارند. من در این مورد با ترکیه، عمان، قطر، عراق، پاکستان،‌ اندونزی، چین، روسیه، همسایگان شمالی و حتی آفریقای‌جنوبی در ٤٠ روز گذشته دیدار و تماس های تلفنی داشته ام که ناظر بر دو موضوع بود؛ یک مقابله با تروریسم در افغانستان به دلیل اتفاقات تلخی که در مساجد مسلمانان این کشور رخ داد.

دوم درباره موضوعاتی بود که قرار است در فرآیند مذاکرات احیای برجام مورد پیگیری قرار گیرد. وی ادامه داد: «به وزیر خارجه عمان گفتم از شما می‌خواهم مواضع ما را به بقیه کشورها هم منتقل کنید و این اطلاعات را در اختیار آن دسته از کشور‌هایی هم که با ما رابطه ندارند، قرار دهید. ما مایل هستیم این کشورها بدانند اگر در زمینه برجام اقدامی انجام می‌دهیم به هیچ‌وجه علیه منطقه و هیچ‌یک از همسایگان ما نخواهد بود. آقای باقری هم تماس ها و دیدارهای فشرده ای دارند. من به‌زودی سفری به منطقه خواهم داشت و علاقه مند هستم همسایگان و دوستان مان در منطقه را در جریان گفت وگوهای هسته ای هم قرار دهم. ما در برابر آمریکایی هایی که تلاش می‌کنند با دادن اطلاعات اشتباه، ایران هراسی را تشدید کنند، ساکت نیستیم و سعی می‌کنیم توضیحات واقعی و دقیقی را به همسایگان و کشورهای منطقه ارائه دهیم تا اتفاقات گذشته تکرار نشود.