مقصر رسوب و فساد کالا در مبادی ورودی کیست؟

رسوب کالا از جمله دارو، سرم و کامیون موضوع بحثی میان نمایندگان دولت و مجلس در یک برنامه تلویزیونی بود.

کد خبر: ۵۶۰۷۶۱

۱۸ شهريور ۱۴۰۰

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از دنیای اقتصاد، اگرچه در نهایت مشخص نشد که حق با کدام‌یک از سازمان‌های ذی‌ربط با تجارت خارجی است، اما مباحث مطرح شده نشان از ناهماهنگی‌هایی دارد که منتج به دپوی کالا در بنادر و گمرکات و در نهایت فاسد شدن برخی اقلام شده است.

نصرالله پژمان فر، نایب‌رییس کمیسیون اصل نود مجلس در برنامه تلویزیونی درباره کالا های رسوب شده در گمرک کشور گفت: افرادی که متولی این کار هستند نسبت به اینکه چه کالا هایی وارد شده یا خارج شده و همچنین چه کالا هایی در انبار ها وجود دارد هیچ‌گونه پاسخی ندارند؛ یعنی یک سامانه ای که در آنجا ثبت شده باشد وجود ندارد؛ هیچ کس در این عالم نمی داند چه میزان کالا در گمرک رسوب شده است!

وی ادامه داد: باید سامانه ای داشته باشیم که نشان دهد چه کالایی وارد و چه کالایی خارج می‌شود. ما باید مسوولیت کالا از زمانی که ثبت‌سفارش می‌شود تا زمانی که این کالا وارد کشور می‌شود و در انبار می ماند را بپذیریم و اینکه چه مسیری را طی می‌کند و در نهایت مصرف‌کنندگانی که این کالا ها به دست آنها می‌رسد را تعقیب کنیم.  پژمان فر گفت: متاسفانه به‌رغم اینکه دنیا این تجربه را دارد و ما در این موضوع مصوبات قانونی داریم، ولی کسی پاسخگو نیست. مهم‌ترین مساله در این موضوع، تعارض منافع است و عدم‌هماهنگی بین دستگاه ها که بخشی از آن خواسته یا ناخواسته است در این موضوع منجر به چنین اتفاق هایی شده است.  او عنوان کرد: به عنوان مثال سازمان بنادر، گمرک و انبار ها مستقل هستند و بعد از اینکه کالا از گمرک خارج می‌شود دیگر قابل رصد نیست که این عدم‌نظارت و سامانه در این موضوع منجر به بروز چنین شرایطی شده است. یکی از مسائل اساسی هم، اخذ مجوز های متعدد است که با رسوب کالا مرتبط است.

دپوی بیش از ۴ هزار کامیون در گمرکات کشور

معاون فنی گمرک نیز در این برنامه گفت: بیش از چهار هزار کامیون در گمرکات است که ۸۰۰ دستگاه از آن در گمرک شهریار و تهران وجود دارد و الان گورستان کامیون هایی شده که بیش از یک سال است در آنجا دپو شده‌اند. تمام آنها متعلق به رانندگانی است که مجوز ورود کامیون های سه سال ساخت گرفته‌اند و به‌رغم اعلام معاون دادستان هنوز هیچ اتفاقی برایشان نیفتاده است.

مهرداد جمال ارونقی درباره میزان کالاهای رسوبی در گمرک کشور افزود: حدود دو سال و نیم می‌شود که اشاره می کنم فرآیند تجارت کشور، فرآیند درستی نیست و نیاز به بازنگری دارد و این فرآیند باید از ابتدا تا انتها مورد بازنگری قرار گیرد؛ به نحوی که صاحبان کالا نتوانند کالای خودشان را بدون مجوز ورود به کشور وارد کنند؛ البته در کنار آن باید بوروکراسی های زائد اداری هم حذف شود.

وی ادامه داد: در حال حاضر حدود هفت میلیون تن کالای اساسی که البته کالاهای دیگری هم در گمرکات کشور هستند وجود دارد و در خصوص داروها هم ما ارقام متقن نداریم؛ شاید چند ده تن کالای سلامت‌محوری که هم دارو و هم مواد اولیه دارویی و موادی که به تجهیزات پزشکی مربوط است در گمرکات و بنادر کشور وجود دارد.

ارونقی عنوان کرد: ما زمانی که کالا به گمرک اظهار می‌شود به آمار و اطلاعات مربوط به آن دسترسی پیدا می کنیم و این اظهار به عنوان کالاهای در جریان است.  وی گفت: ما در تاریخ ۲۱ مرداد ۱۴۰۰ بخشنامه ای را برای حمل یکسره صادر کردیم و تمامی اقلام کرونایی به غیر از دو مورد که الان در انبارهای شرکت فرودگاه امام خمینی(ره) وجود دارد، ترخیص شده است.

تمامی اقلام مربوط به کرونا اعم از مواد اولیه و داروهایی که وارد می‌شود ترخیص شده است.  او با بیان اینکه گمرک هیچ دخالتی در ورود کالا ندارد، ادامه داد: در موضوع شکایت ورود داروی رمدسیویر دو مورد مطرح شده است؛ اول داروی رمدسیویری که اعلام شده به‌رغم اینکه این کالا مشکل داشته، گمرک اصرار بر ترخیص کالایی دارد که از نظر وزارت بهداشت مردود است؛ البته نامه ای به دادستان تهران ارسال کردم و اشاره به ترخیص یا عدم‌ترخیص داشتم ولی صراحتا وزارت بهداشت اجازه خروج محموله ۲۰۰ هزار بسته ای رمدسیویر از گمرک را نداد و این کالا را تایید نکرده و همچنین رییس اداره بازرسی فنی دارو در تاریخ چهارم مرداد ۱۴۰۰ به وزارت بهداشت اعلام کرده که هیچ‌یک از خطوط تولید این شرکت هندی از جمله رمدسیویر مورد تایید ما نیست و کالا مردود است.

مجوزی در تاریخ ۶ مرداد ۱۴۰۰ توسط سازمان غذا و دارو برای همان کالا از همان شرکت و با همان برند صادر شده است و سوال اینجاست که اگر وزارت بهداشت اعلام می‌کند کالایی که در انبار فرودگاه امام خمینی(ره) وجود دارد مشکل دار است و مورد تایید ما نیست، چطور اجازه ترخیص داده که ما اعلام کردیم این کالا باید تعیین‌تکلیف شود، نه ترخیص. داروهای رمدسیویر در انبارهای عمومی بوده چون وظیفه آنها نگهداری کالاست و اعلام کردم داروی رمدسیویر را تعیین‌تکلیف کنید و این کالا نباید دو ماه در انبار گمرک بماند.

معاون فنی گمرک درباره متصل نبودن سامانه گمرک با «تی تک» گفت: موضوع سامانه جامع گمرکی با سامانه جامع تجارت مطرح است. در این خصوص تکالیف و میزانی که برای ارائه اطلاعات در نظر گرفته شده را انجام دادند و توسط وزارت ارتباطات بررسی شده است. ما در حال حاضر تمامی مجوزهای وزارت بهداشت را در بستر سامانه دریافت می‌کنیم؛ اگر کالایی به گمرک اظهار شود تا زمانی که وزارت بهداشت در متن آن سامانه به گمرک مجوز ترخیص با مدت زمان ندهد، کالا قابل ترخیص نخواهد بود.

این نشان می‌دهد که گمرک به سامانه وصل است. ولی اینکه به چه صورتی سامانه گمرک به تی تک وصل شود، فناوری اطلاعات گمرک باید ورود کند.  وی افزود: تا موضوعی رسانه ای نشود به آن پرداخته نمی‌شود و شاهد هستیم کالایی پنج سال در انبار مانده و زمانی که رسانه ای می‌شود، همه پای کار می آیند و بلافاصله تکلیف آن مشخص می‌شود. ۵۰۰ تن مواد اولیه شیرخشک در دو گمرک کشور دپو می‌شود و حدود دو سال در آنجا می ماند و بلافاصله زمانی که رسانه ای می‌شود پیگیر موضوع می شوند و ظرف یک هفته تعیین‌تکلیف می‌شود. این قدرت رسانه است.

وی درباره مشکل سرم هم افزود: در مورد سرم های ترکیه ای در تاریخ ۲۱ مرداد ۱۴۰۰ نامه ای به من ارسال شد که با توجه به شیوع کرونا این سرم ها به صورت حمل یکسره صورت پذیرد و این اولین درخواستی است که وزارت بهداشت به گمرک اعلام کرده تا اجازه ترخیص بگیرد ولی در تاریخ ۲۵ مرداد ۱۴۰۰ عدم‌ترخیص سرم های تزریقی کارخانه سازنده «ترکی لاک» به ما ابلاغ شده که ما بلافاصله به گمرکات اعلام کردیم ولی در تاریخ اول شهریور ۱۴۰۰ بعد از ممنوعیت، مجوز ترخیص سرم ترکی لاک ترکیه توسط وزارت بهداشت صادر شده است.

معاون فنی گمرک در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه کالاهایی که در گمرک می ماند باید به املاک تملیکی برود هم گفت: وظیفه گمرک از زمانی در خصوص کالای متروکه شروع می‌شود که سازمان منطقه به گمرک اعلام کند که این کالا متروکه شده است. در این صورت گمرک به عنوان یک واسطه، اظهارنامه ای را تنظیم و به سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی ارسال می‌کند. در خصوص انبارهای عمومی هم این موضوع صادق است.  در ادامه این برنامه پژمان فر گفت: به هر حال در حال حاضر کوتاهی هایی صورت می‌گیرد که یک بخش آن در گمرک، سازمان غذا و دارو، سازمان بنادر، انبارها و داروخانه ها انجام می‌شود.

نتیجه این می‌شود که هم دلار ۴۲۰۰ تومانی را پرداخت کردیم و هم مردم به نیاز دارویی نمی رسند.  پژمان فر گفت: در بازدیدی که از گمرک شهریار داشتیم چند جا مسأله وجود داشت که یک بخش آن در ارتباط با چندهزار کامیون هایی بود که وارد شده بود و متاسفانه مردمی که پول دادند به بهانه های مختلف گاهی تا یک سال برای ترخیص این کامیون‌ها معطل مانده‌اند و به دست خریداران نرسیده است.  او ادامه داد: در بازدید از انبارها متوجه شدیم که حجم قابل‌توجهی سرم وجود دارد که از آلمان در سال ۹۵ وارد شده است. اینها در انبار دپو شده و تاریخ گذشته بود.

در یک سالن هم سرم های دیگری بود که برای افراد دیالیزی بود و تاریخ مصرف آنها تا هشت ماه دیگر اعتبار داشت. البته مقداری شیرخشک هم مشاهده کردیم. اگر ما ورود پیدا نمی کردیم، مثل سرم هایی که پنج سال در انبار مانده و فاسد شده بود، شاید این کالاها هم در معرض فساد قرار می گرفتند. اگر نتوانیم متولی را متمرکز کنیم که صفر تا صد مسائل را پاسخگو باشد و مسوولیت افراد و سازمان‌ها در ارتباط با این موضوع مشخص نباشد، همین وضع پیش می آید.

پژمان فر افزود: گمرک به سازمان اموال تملیکی باید به شکل کاغذی این موارد را اعلام کند. در صورتی که گمرک به صورت سامانه ای این کار را انجام می‌دهد و نتیجه این می‌شود که بین گمرک و سازمان اموال تملیکی در ارائه گزارش تفاوت وجود دارد.  سید حسین میرمعینی معاون سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی هم در این برنامه گفت: بر اساس قانون، گمرک باید این موارد را به صورت اظهارنامه دقیق با ذکر مشخصات به سازمان اموال تملیکی ارسال کند.

در گذشته قانون ناقص بود و فقط مناطق آزاد را آزاد گذاشته بودند که هر زمانی که می خواهند کالای متروکه را به گمرکات اعلام کنند. اما ماده ۵۴ آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی، به صراحت اعلام می‌کند که سازمان‌های نگهدارنده در مبادی ورودی شامل بنادر، مناطق آزاد، مناطق ویژه، انبارهای عمومی و خصوصی باید طی یک هفته پس از مهلت منقضی این موارد را به گمرک اعلام کنند و گمرک باید بلافاصله اظهارنامه دقیق صادر کند.

میرمعینی ادامه داد: زمانی که ما یک سیستم جامع نداریم که ثبت‌سفارش ها در آنجا صورت بگیرد و تمام سازمان‌های متولی به صورت برخط این کالا را رصد کنند، چه توقعی می‌توانیم داشته باشیم.  سید حیدر محمدی مدیرکل امور دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو نیز در این برنامه گفت: صحبت هایم را با طرح چند سوال شروع می کنم؛ اول اینکه این کالاها در گمرک رسوب کرده یا انبارهای عمومی؟ که اگر در انبارهای عمومی باشد رییس انبارهای عمومی باید پاسخگو باشد نه گمرک.

وی افزود: سوال دوم این است که چرا بعد از اینکه سامانه های همه وزارتخانه ها به هم وصل شد و سامانه جامع تجارت تشکیل شد، هیچ وقت گمرک حاضر نشد اطلاعات موجودی کالاهایی که در اختیار انبارهای عمومی است، به نهادهای تخصصی مثل وزارت بهداشت، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت ارتباطات و وزارت صمت دهد؟

محمدی ادامه داد: در شرح ۹۵ درصد کالاهایی که در گمرک وجود دارد، محصول دارویی نوشته شده است و اعلام کردند نمی دانیم چه کالایی است. ما هم نمی دانیم؛ اما با صاحبان کالا که ۲۲۰ شرکت در حوزه دارو بودند مکاتبه کردیم.