نیازفوری صنعت برق به ۲.۵میلیارد دلار سرمایه گذاری‌ سالانه

هزینه ساخت نیروگاه برای هر مگاوات برق رقمی در حدود 500هزار دلار است یعنی اینکه ساخت یک نیروگاه 1000مگاواتی دست‌کم به 500میلیون دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد.

کد خبر: ۵۴۴۰۰۶

۲۰ تير ۱۴۰۰

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از همشهری، آمار‌ها نشان می‌دهد حجم سرمایه‌گذاری برای احداث نیروگاه‌های جدید تناسبی با رشد مصرف نداشته و برای جبران کمبود برق باید سالانه دست‌کم 2.5میلیارد دلار سرمایه‌گذاری برای احداث نیروگاه‌های جدید انجام شود که این رقم تا 5میلیارد دلار قابل افزایش است. به اعتقاد سندیکای صنعت برق برای حل مشکل خاموشی‌ها باید تا 4سال آینده بین 8تا 15میلیارد دلار سرمایه‌گذاری انجام شود.

دلیل اصلی قطع برق در تابستان امسال عدم‌توازن بین عرضه و تقاضاست چرا که عرضه کاهش یافته اما تقاضای مصرف برق رشد کرده است.اما چرا چنین اتفاقی رخ داده است؟ کارشناسان بر این باورند که علت اصلی این ناترازی کاهش سرمایه‌گذاری در صنعت برق برای ساخت نیروگاه‌های جدید است و علت اصلی این کاهش سرمایه‌گذاری هم قیمت‌گذاری دستوری از سوی دولت است.

دولت برق را از نیروگاه‌ها می‌خرد و آن را در اختیار مصرف‌کننده‌ها می‌گذارد اما مبلغی که دولت به نیروگاه‌ها پرداخت می‌کند کفاف هزینه تولید برق را نمی‌دهد.در واقع ارزان بودن قیمت برق منجر شده است که همه نیروگاه‌های کشور زیان‌ده شوند و توان مالی برای سرمایه‌گذاری را نداشته باشند.

دولت حتی بدهی‌های خود را با تأخیر طولانی به نیروگاه‌ها پرداخت می‌کند و این موجب شده است حجم بدهی دولت به نیروگاه‌ها هم افزایش یابد. طبق آخرین برآوردی که سازمان بورس انجام داده است میزان طلب 10نیروگاه فعال که سهامشان در بورس دادوستد می‌شود هم‌اکنون به 3100میلیارد تومان رسیده است و مشخص نیست دولت چه زمانی این مبلغ را به نیروگاه‌ها پرداخت خواهد کرد.

اطلاعات موجود نشان می‌دهد که هم‌اکنون قیمت کیلووات ساعت برق 0.25سنت و در حدود 80تومان است، درصورتی که این رقم کفاف هزینه‌های صنعت برق را نمی‌دهد. مهدی رضایتی یک کارشناس مالی معتقد است برای اینکه صنعت برق سرمایه‌گذاری حدود یک‌درصدی داشته باشد قیمت برق باید نزدیک به 2.1سنت یا 510تومان باشد. رضا ریاحی، مدیرعامل شرکت برق منطقه‌ای خراسان هم پیش از این درباره قیمت برق گفته بود: میزان متوسط هزینه پرداختی برق در ایران به ازای هر کیلووات ساعت برق حدود ۸۰تومان است؛ درحالی‌که در دنیا ۱۴۰۰تومان است به همین دلیل مردم مصرف خود را مدیریت نمی‌کنند.

کاهش سرمایه‌گذاری در صنعت برق

آمار‌ها نشان می‌دهد نرخ رشد ظرفیت نیروگاهی ایران در دهه90 از 8.8درصد به 2.2درصد کاهش یافته است؛ در حالی ‌ که میزان مصرف برق سالانه بین 5تا 7درصد درحال افزایش است. این به‌معنای آن است که میزان نیروگاه‌های ساخته شده متناسب با میزان افزایش مصرف نیست و علت این عقب ماندگی هم کاهش سرمایه‌گذاری برای احداث نیروگاه‌های جدید است.

معاونت پژوهش و برنامه‌ریزی سندیکای صنعت برق ایران به‌تازگی در تحلیلی اعلام کرد: روند تقاضا در دهه گذشته با 5درصد رشد همراه بوده است، درحالی‌که روند رشد ظرفیت تولید برق کشور در 10سال گذشته به‌طور متوسط نزولی بوده و متوسط رشد آن 3درصد بوده است. این تفاوت نرخ رشد منجر به شکاف عرضه و تقاضا می‌شود که در نتیجه آن حجم عرضه برق از حجم تقاضای برق جا می‌ماند و منجر به خاموشی می‌شود.

طبق این گزارش روند سرمایه‌گذاری در صنعت برق در طول سال‌های‌87تا99  نزولی بوده و از 6.5میلیارد دلار در سال87 به 0.63میلیارد دلار در سال99 رسید؛ بنابراین با توجه به رشد منفی سرمایه‌گذاری در بخش تولید برق، رشد ظرفیت تولید هم منفی بوده است.

یک کارشناس سرمایه‌گذاری هم موضوع کاهش سرمایه‌گذاری در صنعت برق را تأیید کرد و گفت: کمبود عرضه برق در کشور به‌دلیل کاهش سرمایه‌گذاری‌های جدید در صنعت برق، افزایش هزینه‌های عمدتاً دلاری مربوط به مستهلک شدن دارایی‌ها، تجهیزات این صنعت و کاهش راندمان و ظرفیت تولید برق است.

مرتضی امیری افزود: کاهش سرمایه‌گذاری‌ها برای توسعه ظرفیت فعلی نیز دلیلی جز نبود جذابیت در صنعت برق برای بخش خصوصی ندارد که آن هم ناشی از قیمت‌گذاری دستوری و ‌دریافت نکردن مطالبات تولیدکنندگان برق از دولت است. او با بیان اینکه اکنون قیمت برق در کشور ارزان‌ترین نرخ را در دنیا دارد، گفت: دولت به‌ویژه طی سال‌های اخیر منابع کافی برای سرمایه‌گذاری مستقیم در صنعت برق نداشته است، همچنین به‌دلیل ملاحظاتی که وجود دارد، دولت ورودی‌های فرایند تولید برق را با نرخ‌های حداقلی به تولیدکنندگان فروخته و در ازای آن برای برق تولیدی آنها قیمت‌های حداقلی تعیین می‌کند و حتی پول آن را هم به‌موقع با تولیدکننده تسویه نمی‌کند. به‌گفته امیری، این مسائل در کنار یکدیگر دیگر رمق و توانی برای تولیدکنندگان فعلی و جذابیتی برای ورود به این صنعت باقی نمی‌گذارد.

سرمایه‌گذاری مورد نیاز

آمار‌ها نشان می‌دهد سالانه مصرف برق در ایران بین 5تا 7درصد افزایش می‌یابد اما میزان ساخت نیروگاه‌های جدید متناسب با میزان مصرف نیست.اطلاعات موجود نشان می‌دهد برای اینکه کشور با خاموشی مواجه نشود باید سالانه بین 4.5تا5هزار مگاوات نیروگاه جدید ساخته شود. هزینه ساخت نیروگاه برای هر مگاوات برق رقمی در حدود 500هزار دلار است، یعنی اینکه ساخت یک نیروگاه 1000مگاواتی دست‌کم به 500میلیون دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد. این ارقام نشان می‌دهد برای رفع مشکل برق ایران باید سالانه 2.5میلیارد دلار صرف ساخت نیروگاه‌های جدید شود.

برخی کارشناسان بر این باورند که هزینه ساخت هر مگاوات برق رقمی معادل یک میلیون دلار است. محمد غضنفری، معاون بهره‌برداری شرکت سهامی برق منطقه‌ای گیلان دراین باره معتقد است: درشرایط فعلی برای طراحی، ساخت، نصب و راه‌اندازی نیروگاه‌های جدید برق با توجه به قیمت جهانی به ازای هر مگاوات به حدود یک میلیون دلار سرمایه‌گذاری نیاز است. چنانچه بپذیریم هزینه ساخت هر مگاوات نیروگاه جدید یک میلیون دلار است به‌معنای آن است که کشور برای ساخت نیروگاه‌های جدید سالانه به 5میلیارددلار سرمایه‌گذاری جدید نیاز دارد.

به زعم معاونت پژوهش و برنامه‌ریزی سندیکای صنعت برق ایران اگر دولت بخواهد در چهارچوب رشد اهداف برنامه ششم و متناسب با ظرفیت رشد اقتصادی مورد انتظار در اسناد بالادستی کشور، تولید برق کشور را افزایش دهد، باید سالانه حدود 4هزار و 700مگاوات به ظرفیت تولید برق کشور افزوده شود و در سال1404 به ظرفیت اسمی 109هزار مگاوات دست پیدا کند.

سندیکای صنعت برق برآورد کرده است: در افق1404 به‌طور متوسط بین 8تا15میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مورد نیاز است که در شرایط موجود و بدون اصلاح نظام مالی صنعت برق قابلیت چنین سرمایه‌گذاری‌ای وجود ندارد.

حمیدرضا صالحی، رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران هم با بیان اینکه طبق برنامه ششم توسعه، با رشد ٦.٥ تا ٧درصد مصرف برق در کشور باید سالانه 5هزار مگاوات نیروگاه وارد مدار شود و از 5هزار مگاوات برق، باید یک هزار مگاوات مختص به نیروگاه‌های تجدیدپذیر باشد، گفت: متأسفانه دولت نه فقط این مسایل را از طریق راه‌های متعدد مانند بستر‌سازی‌ برای ورود بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری در این بخش پیگیری و برطرف نکرد بلکه اقداماتی برعکس آن را در دستور کار قرار داد و با دخالت در قیمت‌گذاری‌ها این بستر را از بین برد. او با بیان اینک قیمت‌گذاری دستوری منجر شده که سرمایه‌گذاری برای ساخت نیروگاه انجام نشود تأکید کرد: سرمایه‌گذارانی که از گذشته در این حوزه سرمایه‌گذاری کردند به‌دلیل روبه‌رو شدن با مشکلاتی عدیده، حتی نتوانستند اقساط خود را به بانک‌ها پرداخت کنند و عملا در این سال‌ها طبق برنامه ششم توسعه شاهد ورود نیروگاه جدید به مدار نبودیم.

میزان نیاز فوری

صرف‌نظر از نیاز میان‌مدت برای احداث نیروگاه‌های جدید، برخی خبر‌ها نشان می‌دهد که به‌دلیل کاهش شدید تولید نیروگاه‌های برقابی و برآورد‌هایی که از تداوم خشکسالی در سال‌های آینده می‌شود صنعت برق کشور نیاز فوری به احداث نیروگاه‌های جدید دست‌کم به میزان 10هزار مگاوات دارد. این به این دلیل است که چشم‌انداز روشنی برای افزایش تولید برق از سوی نیروگاه‌های برقابی به‌دلیل خشکسالی وجود ندارد و باید با احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر، سیکل ترکیبی و گازی این عقب ماندگی به‌سرعت جبران شود چرا که ظرفیت تولید نیروگاه‌های برقابی که 11هزار مگاوات است به کمترین حد خود رسیده و حتی به‌گفته حسن روحانی، رییس‌جمهور به صفر رسیده است. در واقع حدود 14درصد ظرفیت تولید برق کشور متعلق به نیروگاه‌های برقابی است و تولید برق این نیروگاه‌ها متاثر از میزان بارش باران است که متناسب با رشد یا کاهش بارش، میزان تولید برق نیز نوسان پیدا می‌کند.

در چنین شرایطی و با توجه به افزایش 8هزار مگاواتی مصرف برق در سال‌جاری به‌نظر می‌رسد همین امروز باید دست‌کم بین 5تا 10میلیارد دلار سرمایه‌گذاری برای احداث نیروگاه‌های جدید انجام شود تاکمبود‌ها جبران شود. مهرداد اکبریان، رییس انجمن سنگ آهن ایران با تأکید بر اینکه دولت موظف بود طی 8سال گذشته ١٠درصد از تولید برق را به‌صورت سالانه افزایش دهد اما در این مدت میزان تولید برق بیشتر از ٢.٥درصد در طول سال افزایش پیدا نکرد، گفت: در نتیجه هر سال با ٧.٥درصد کمبود برق مواجه بودیم و اکنون در کشور حدود ١١هزار مگاوات کمبود برق در شبکه سراسری وجود دارد.

رییس انجمن سنگ آهن ایران با بیان اینکه ٤٠درصد از این برق مربوط به مصارف شهری و بخش عمده آن برای استفاده در صنایع است، گفت: بخشی که برای صنایع است نیازمند اهتمام دولت بود، شرکت‌های تولیدی باید یک نیروگاه کوچکی را در کنار فعالیت خود راه‌اندازی کنند که راه‌اندازی این نیروگاه به‌راحتی نیست و نیازمند کمک دولت و برخی از تجهیزات است.