حج ۱۴۰۰ برگزار می‌شود؟

رییس مرکز پزشکی حج و زیارت هلال‌احمر از احتمال اعزام حجاج با شرط سنی و واکسیناسیون کرونا می گوید.

کد خبر: ۵۲۴۹۰۰

۱۲ ارديبهشت ۱۴۰۰

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از همشهری؛ ایام برگزاری حج تمتع در سال1400 در حالی نزدیک می‌شود که هنوز موضوع برگزاری عمومی این سنت بزرگ جهان اسلام با حضور زائران کشورهای مختلف در هاله‌ای از ابهام است. اگرچه سال گذشته به‌دلیل شیوع کرونا، عربستان سعودی، حج را صرفا با شمار اندکی از اتباع خود برگزار کرد اما امسال گمانه‌زنی‌های تأییدنشده‌ای از احتمال صدور مجوز ورود زائران کشورهای دیگر اما با شرایط و پروتکل‌های خاص خبر می‌دهند.

اواخر تیر‌ماه1400 مقارن با روزهای برگزاری مناسک حج1442 هجری قمری است و درصورتی‌که عربستان بنای برگزاری حج با حضور زائران همه کشورهای اسلامی را داشته باشد، زائران ایرانی باید حداقل از اوایل تیر‌ماه به سرزمین وحی اعزام شوند. این در حالی است که سازمان حج و زیارت اعلام کرده وزارت حج عربستان با وجود پیگیری‌ها و مکاتبات متعدد کشورهای اسلامی، هنوز پاسخی درخصوص برگزاری یا عدم‌برگزاری حج تمتع امسال نداشته است.

احتمال برگزاری حج با ظرفیتی کمتر از همیشه، اعلام شرط واکسیناسیون برای ورود زائران و قرنطینه 72ساعته حجاج در بدو ورود به عربستان، به‌گفته رییس سازمان حج و زیارت ازجمله سناریو‌های محتمل برای حج1400 است. چه آنکه عربستان سعودی، در اواخر سال میلادی گذشته و با کنترل نسبی بحران کرونا، درهای مسجد‌الحرام را به روی نمازگزاران گشود، عمره را از سر گرفت و ممنوعیت پروازهای بین‌المللی را برداشت و این اقدامات از سوی ناظران به مثابه تمرین عربستان برای کسب آمادگی برگزاری حج تمتع1442 قلمداد شده است.

درنظر گرفتن شرط سنی برای حجاج، یکی از سناریوهای محتملی است که ممکن است دولت عربستان برای پذیرش زائران کشورهای دیگر در موسم حج1400 اعمال کند. کما اینکه وزیر بهداشت این کشور در سال2014 و درپی شیوع نوعی از کروناویروس، توصیه کرده بود که درصورت کنترل نشدن این موضوع، زائران بالای 60سال عازم حج نشوند. در همین راستا کریم همتی، رییس جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، براساس آمارهای ثبت‌نامی زائران ایرانی برای حج1399 اعلام کرد که «اگر عربستان مجوز تشرف را برای افراد زیر ۶۰سال صادر کند، ایران حدود ۳۸هزار زائر اعزامی خواهد داشت.»

برای بررسی احتمالات و سناریوهای مختلف درخصوص برگزاری حج سال1400 و میزان آمادگی کشورمان برای اعزام حجاج، با سیدعلی مرعشی، رییس مرکز پزشکی حج و زیارت جمعیت هلال‌احمر به گفت‌وگو نشستیم.

درصورتی‌که دولت عربستان تصمیم بگیرد زائران کشورهای دیگر هم در حج تمتع1400 (1424هجری قمری) حضور داشته باشند، آمادگی مرکز پزشکی حج و زیارت برای پوشش زائران ایرانی در چه وضعی است؟

هنوز هیچ‌چیز حج1400 مشخص نیست. حتی مذاکرات اولیه عربستان سعودی با هیچ کشور اسلامی ازجمله با سازمان حج و زیارت ایران انجام نشده است. ابتدا باید دولت عربستان ظرفیت پذیرش زائران هر کشور را اعلام کند تا بتوان براساس آن برنامه‌ریزی کرد. اگر دولت عربستان سعودی تصمیم بگیرد که امسال زائران کشورهای دیگر هم در مراسم حج تمتع حضور داشته باشند، قطعا محدودیت‌های سنی و یا شرایطی در حوزه سلامتی زائرانی که پذیرش می‌شوند، تعیین خواهد کرد.

چندی پیش از طرف منابع خبری عربی به نقل از وزیر بهداشت عربستان مواردی نظیر الزامی بودن تزریق واکسن کرونا اعلام شد. آیا پروتکل بهداشتی که عربستان برای حج1400 درنظر دارد، ناظر بر کاهش تعداد زائران کشورها برای رعایت فاصله اجتماعی نیز می‌شود؟

دستورالعمل بهداشتی حج تمتع از سوی سعودی‌ها برای کشورها ارسال نشده است و فقط شاهد انعکاس مواردی در منابع رسانه‌ای هستیم. با وجود اینکه دستورالعمل بهداشتی کشور میزبان که در واقع یک رویکرد مرجع در موضوع پزشکی حج محسوب می‌شود هنوز برای هیچ‌یک از کشورهای اسلامی ارسال نشده است، اما موارد کلی نظیر آمادگی برای تزریق واکسن و برنامه‌ریزی برای کنترل بیماری و درمان‌ به‌موقع زائران مدنظر قرار دارد.

همچنین سال1399 طی همفکری میان مرکز پزشکی حج و زیارت جمعیت هلال‌احمر، وزارت بهداشت و سازمان حج و زیارت، یک دستورالعمل بهداشتی ویژه دوران کرونا برای زائرانی که قرار بود برای حج تمتع به عربستان اعزام شوند، تهیه شد. اما در حج سال گذشته، عربستان سعودی اجازه نداد تا حجاج کشورهای دیگر در مراسم حج حضور پیدا کنند؛ بنابراین دستورالعمل بهداشتی که تدوین کردیم، اجرایی نشد. این دستورالعمل در اختیار سازمان حج و زیارت قرار داده شده است تا درصورتی که راه برای حضور زائران کشورهای مختلف به عربستان برای انجام اعمال حج باز شد، برای امسال مبنا قرار گیرد.

دستورالعملی که توسط ایران برای زائران حج تمتع تدوین شده است، چه موارد و محدودیت‌هایی را دربرمی‌گیرد؟

این پروتکل از قبل اعزام زائران یعنی از آغاز معاینات پزشکی به‌منظور بررسی استطاعت جسمی آنها برای اعزام تا لحظه برگشت زائران به داخل خاک ایران را دربرمی‌گیرد. همچنین نکات ویژه بهداشتی که خادمان ضیوف‌الرحمن چه در سطح عوامل اجرایی کاروان‌ها و چه در آشپزخانه‌ها، هتل‌های محل اقامت و... باید رعایت کنند در این دستورالعمل آمده است.

پروتکل‌های بهداشتی که لازم است در وسایل نقلیه زائران و در هنگام تردد آنها در شهر و مکان‌های زیارتی لحاظ شود، در دستورالعمل تدوین‌شده ویژه دوران کرونا برای زائران حج تمتع آمده است. بخشی از این دستورالعمل که برای حج1399 تدوین شده بود، به‌طور قطع در حج1400 نیز بعد از ارائه دستورالعمل‌های بهداشتی عربستان سعودی، از سوی کارشناسان مرکز پزشکی حج و زیارت بروزرسانی خواهد شد.

یکی از سناریوهای محتمل برای حج1400 این است که عربستان سهمیه تعداد زائران هر کشور را کم کند. درصورتی که این سناریو محقق شود، اولویت اعزام زائران ایرانی با مسن‌ترهاست یا جوان‌ترها؟

البته اینها همه «اگر» است و هنوز هیچ‌چیز مشخص نیست ولی اگر عربستان سعودی در حج1400، زائران کشورهای دیگر را پذیرش کند، اولویت اعزام با زائرانی است که سال گذشته نسبت به واریز پول به سازمان حج و زیارت اقدام کرده‌اند. حال از بین آنها جوان‌ترها را در اولویت اعزام قرار می‌دهیم. چون مسن‌ترها به‌دلیل شرایط بیماری کرونا جزو گروه‌های با ریسک بالا هستند. حتی افرادی که دچار بیماری قلبی، دیابت، سرطان بهبودیافته و دیالیزی هستند هم جزو گروه پرخطر محسوب می‌شوند و باید در اعزام‌شان تجدیدنظر کرد.

هر موقع که سازمان حج و زیارت به‌عنوان متولی حج، مذاکرات با طرف سعودی را انجام دهد و تفاهمنامه حج امسال امضاء شود، مرکز پزشکی حج و زیارت نیز طبق فهرست زائرانی که برای اعزم به حج99 نهایی شده بودند، عمل خواهد کرد.

دقیقا تأکید بر اعزام کدام گروه سنی و ممانعت از اعزام مبتلایان به کدام بیماری‌های زمینه‌ای وجود دارد؟

عربستان باید اعلام کند که زائران را با چه مختصاتی از نظر گروه سنی و وضعیت سلامتی می‌پذیرد. خوشبختانه محدوده سنی و بیماری‌های زمینه ای زائرانی  را که قرار بود در سال1399 برای به جا آوردن حج تمتع به سرزمین وحی اعزام شوند در دست داریم و البته با توجه به امکان تغییر آنها در یکسال اخیر، درصورتی که تفاهمنامه حج تمتع1400 بین ایران و عربستان منعقد شود، یک بازبینی و بررسی جدی دوباره هم خواهیم داشت. در دستورالعمل بهداشتی که برای حج99 تدوین کرده بودیم، بر ممانعت از اعزام بیماران قلبی و ریوی و بیماران دارای نقص سیستم ایمنی تأکید شده بود که به‌طور قطع امسال هم درصورت اعزام زائران ایرانی، رویکرد سختگیرانه‌ای در این زمینه خواهیم داشت. به‌عنوان نمونه، بیماران دیالیزی‌ را در دوره‌های گذشته اعزام می‌کردیم اما در این دوره اگر حج برگزار شود، از اعزام این بیماران جلوگیری بعمل خواهد آمد.

درصورتی‌که حج1400 با حضور زائران کشورهای مختلف برگزار شود، آیا زمان کافی در زمینه انتخاب کادر پزشکی و درمانی مستقر در درمانگاه‌ها و هتل‌های محل اقامت زائران را دارید؟

خوشبختانه پزشکانی که سال گذشته به‌عنوان کادر پزشکی و درمانی حج ثبت‌نام شدند، اعلام کرده‌اند که اگر حج1400 برگزار شود، برای خدمت‌رسانی به زائران آماده هستند.

درباره تامین واکسن مورد نیاز برای تزریق به زائران نیز هماهنگی لازم صورت گرفته است؟

وزیر بهداشت در زمینه تأمین واکسن مورد نیاز حجاج در موعد مقرر، قول مساعد داده است و در این زمینه مشکلی نداریم.