حفظ دارهای قالی با مشوق‌های خرید

سالیان دراز فرش به‌عنوان نماد کالای صادرات غیر نفتی شناخته می‌شد که کم کم جای خود را به محصولات پتروشیمی و مشتقات نفتی داد.

کد خبر: ۴۸۲۳۳۲

۲۷ آبان ۱۳۹۹

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از دنیای اقتصاد؛  از سوی دیگر عدم توجه به این کالا که تبدیل به نماد فرهنگ و سنت ایرانی شده بود سبب شد بازارهای خارجی از دست بروند و قالیبافان هندی، پاکستانی و حتی افغانستانی جای آنها را در بازار بگیرند. البته به باور کارشناسان تولیدات این کشورها به هیچ عنوان قابل رقابت با فرش‌های ایرانی چه به لحاظ کیفی و چه به لحاظ نقش نیست اما وقتی فرش ایرانی در دسترس نباشد مشتری مجبور است فرش دیگری را انتخاب کند.

کاهش صادرات ۵۰۰ میلیون دلاری به ۵۰ میلیون

بنا بر آمار منتشر شده از سوی سازمان گمرک ایران طی سال های اخیر صادرات فرش روند نزولی داشته و در سال قبل کمترین میزان صادرات فرش در تاریخ ایران ثبت شده یعنی ۷۰ میلیون دلار.

این درحالی است که امسال وضعیت به مراتب از سال قبل بدتر است و به باور کارشناسان و فعالان این حوزه در خوش بینانه‌ترین حالت صادرات ما امسال به ۵۰ میلیون دلار خواهد رسید یعنی یک رکورد جدید.

به‌طور متوسط صادرات فرش دستباف در چهل سال اخیر سالانه ۵۰۰ میلیون دلار بوده که در برخی از سال‌ها میزان آن بسته به شرایط سیاسی بین‌المللی نوسان زیادی داشته است که تا قبل از خروج آمریکا از برجام کمترین میزان صادرات ما نزدیک به۳۰۰ میلیون دلار بوده است.

در سال ۹۲ یعنی یک سال قبل از برجام صادرات ایران به ۳۳۰ میلیون دلار در سال رسید اما در سال ۹۳ و بعد از توافق هسته‌ای و باز شدن بازار آمریکا روند رو به رشد صادرات آغاز شد و درسال ۹۶ به ۴۲۶ میلیون دلار رسید. ضمن آنکه به دلیل فروش امانی فرش و سیستم خاص صادرات آن میزان فرش خارج شده از کشور بسیار بیشتر از این رقم بوده و همین امر باعث شد که رونق زیادی در بخش قالیبافی کشور که بیشتر آنها قشر ضعیف، روستایی و عشایر هستند ایجاد شود و قدرت اقتصادی آنها افزایش پیدا کند. در سال ۹۷ که آمریکا به‌طور رسمی از برجام خارج شد صادرات فرش ایران ۲۳۸ میلیون دلار بود و این آخرین باری بود که صادرات فرش ایران یک عدد ۳ رقمی شد.  این در حالی‌است که برخی کارشناسان اعمال تحریم‌های هوشمند را علت اصلی این کاهش می‌دانند و مهم‌تر آنکه مشتری اصلی و بازار بالقوه فرش‌های ایرانی آمریکای شمالی و کانادا است که در سری جدید تحریم‌ها آمریکا به‌صورت کاملا سیستماتیک و هوشمند مانع ورود هر کالای ایرانی می‌شود و برای اولین بار پس از انقلاب، کانادا نیز همان سیاست‌های آمریکا را در قبال واردات فرش ایرانی در پیش گرفته است. اما فعالان این حوزه تحریم‌ها را یکی از علل رکود بازار فرش دستباف می‌دانند و از آن مهم‌ترتحریم‌های داخلی، قوانین و بوروکراسی‌های زائد و خصوصا خلق بخشنامه‌های یک‌شبه را علت اصلی زمین‌گیر شدن این کالای اصیل ایرانی می‌دانند.

از دست رفتن بازارهای جهانی

مجتبی عراقی عضو اتحادیه فروشندگان فرش دستباف در این خصوص گفت: ما در سال‌های قبل هم تحریم بودیم اما هیچ وقت میزان صادرات و بازار داخلی ما به این حد نرسیده بود صحبت ما این است که مدیران در مقابل این تحریم‌ها چه راهکاری تدوین و اجرا کردند که بگوییم تلاش کردند ولی جواب نداد.  از آن مهم‌تر ما دارای یک جمعیت ۸۰ میلیونی هستیم که بیشتر آن جوان هستند و در شرف تشکیل زندگی، این یعنی که بازار داخلی قوی داریم اما حتی نتوانستیم آن‌را را تحریک کنیم و حتی حجم معامله آن را ثابت نگه داریم نه آنکه امروز به اندازه ۳۰ سال پیش که جمعیت کشور نصف الان بود فروش نداشته باشیم. او ادامه داد: وضعیت فرش دستباف در بازار داخلی به گونه‌ای شده که عملا این کالا تبدیل به یک کالای لوکس شده و در نتیجه از سبد بیشتر خانوارهای ایرانی خارج شده است قبلا تمام خانه‌های ایرانی با فرش پوشیده شده بود و در نهایت اتاق خواب بچه‌ها فرش ماشینی داشت اگر به خانه‌ای می‌رفتیم که موزائیک مشخص بود نشان از ضعیف بودن آن خانواده به لحاظ مالی بود اما الان اینقدر قیمت‌ها بالا رفته که مردم مجبور شدند سبک دکوراسیون خانه خود را عوض کنند و به سمت مدل‌های غربی بروند که فقط یک تیکه سالن فرش دارد آن هم ماشینی است یا برخی جوانان که گلیم وگبه استفاده می‌کنند در واقع فروش فرش کم شد اما فروش دمپایی رو فرشی افزایش پیدا کرد تا پا به موزائیک یا پارکت نخورد. عراقی درخصوص وضعیت تولید‌کنندگان گفت: افرادی که دار قالی دارند اکثرا به لحاظ مالی ضعیف هستند به خصوص با تورم‌های اخیر حتی توان خرید مواد اولیه مثل پشم و نخ را ندارند و مجبور هستند فرش را به قیمت مفت به دلالان پیش فروش کنند و سود کمی بگیرند که فقط بتوانند کار کنند. وقتی شرایط اینگونه است دولت می‌توانست تعرفه واردات مواد اولیه فرش را به حداقل برساند تا قیمت‌ها اینقدر افزایش پیدا نکند. او با اشاره به فرش‌های خارجی گفت:اگر فردا تحریم‌ها برداشته شود و بخواهیم در بازارهای منطقه و شرق آسیا حضور داشته باشیم قیمت‌ها آنقدر افزایش داشته که عملا توان رقابت با فرش‌های پاکستانی، هندی و افغانستانی را نداریم همین عدم ثبات اقتصادی و افزایش غیر عادی قیمت‌ها باعث شده که حتی بازارهای منطقه‌ای را از دست بدهیم.فعالان حوزه فرش دستباف بر این عقیده هستند که با وجود تحریم‌ها باید بر ظرفیت بازار داخلی تکیه کرد و با توجه به اشتغال بالایی که در این حوزه وجود دارد دولت باید با ارائه طرح‌های تشویقی برای خریداران از جمله کارت‌های اعتباری و وام‌های میان مدت مردم را به سمت خرید این کالای ملی سوق دهد زیرا فرش نیز مانند خودرو، طلا و ارز قابلیت تبدیل شدن به یک کالای سرمایه‌ای را دارد.