ثبات قیمت با چه شرایطی محقق می‌شود؟

چه باید کرد که نوسان قیمت کالاها به حداقل برسد؟ کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی در پاسخ به این سؤال نظر واحدی دارند و آن ثبات قیمت ارز است، نکته‌ای که بانک مرکزی هم در آخرین گزارش خود از اوضاع اقتصادی کشور بر آن تأکید مضاعفی داشت و چالش مهم هدف تورمی آن نهاد را قیمت ارز اعلام کرد.

کد خبر: ۴۷۵۶۳۱

۳۰ مهر ۱۳۹۹

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایران، آنها اعتقاد دارند کمبود منابع ارزی سبب شده بازار به صورت متناوب با رشد قیمت‌ها روبه‌رو شود. در عین حال برخی‌ها جریان نوسان قیمت را سیاه می‌بینند و می‌گویند که اگر تولیدکنندگان سطح وابستگی خود به اجناس و مواد اولیه خارجی را کم کرده بودند اکنون وابستگی به واردات مواد اولیه باعث گرانی پیوسته کالاها نمی‌شد.

این صحبت نقادان در حالی است که دو دیدگاه در برابر آنها قرار گرفته است یک دیدگاه اینکه در هیچ کشوری از صفر تا صد یک کالا در یک کشور تولید نمی‌شود و برای آن‌که شاهد تولید ارزان قیمت و با صرفه باشیم واردات بخشی جداناپذیر از اقتصاد است. گروهی دیگر هم این‌گونه به منتقدان رشد قیمت‌ها واکنش نشان دادند، آنها می‌گویند وقتی کشوری تحریم است انتظارات تورمی در آن رشد پیدا می‌کند لذا رشد قیمت کالاها در شرایطی که تهدیدهای مختلف وجود دارد طبیعی است.

به هر ترتیب باید پذیرفت که مشکلات مختلف باعث شده این روزها نوسان قیمت به حداکثر خود برسد. در این سال‌ها تولیدکنندگان تا حد امکان به سمت خودکفایی حرکت نکردند، سیاست‌گذاران بخشنامه‌هایی را ابلاغ کردند که دست و پای تولید و صادرات را بست و برخی از مجموعه ها هم نتوانستند  از بخش خصوصی حمایت کنند و سبب توسعه صادرات شوند. در ادامه گزارش نظر چند تن از تحلیلگران اقتصادی را در مورد نوسان قیمت گرفته‌ایم.

آرمان خالقی عضو هیأت‌مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت ایران درباره اینکه نوسان قیمت کالاها از چه بخش‌هایی از اقتصاد نشأت می‌گیرد و برای رفع آن چه کاری می‌توان انجام داد گفت: «عوامل مختلفی بر نوسان قیمت کالا اثر گذاشته است، یکی از عوامل محدودیت ارزی است که کشور با آن مواجه شده است، زمانی که با کمبود ارز مواجه می‌شویم، قیمت ارز بالا می‌رود و این امر مانند یک زنجیره بر قیمت نهایی تمام کالاها تأثیر می‌گذارد.»

او ادامه داد: «وقتی تولیدکنندگان برای سفارش مواد اولیه محدودیت ارزی دارند و بانک مرکزی نمی‌تواند در تخصیص ارز پاسخگو باشد قاعدتاً تولید با نرخ‌های بالاتری به سرانجام می‌رسد و واحدهای تولیدی و صنعتی ناگزیر به افزایش قیمت کالا می‌شوند.»

خالقی تصریح کرد: «زمانی که نهاده‌های دامی گران می‌شود طبیعی است که زنجیره تولید آن که به محصولات لبنی می‌رسد رشد قیمت پیدا کند، وقتی قیمت دلار سیر صعودی به خود می‌گیرد در همان دوره تولیدکننده مجبور به بازنگری قیمت‌ها می‌شود، وقتی قیمت دلار ثابت بماند نوسان رو به کاهش می‌رود با وجود چنین شرایطی ضرورت دارد که دولت به سمت ثبات در مؤلفه‌های اقتصادی برود.»

او گفت: «عامل دیگری که سبب شده شاهد نوسان قیمت کالا باشیم و قاعدتاً این امر با ثبات قیمت ارز به حداقل می‌رسد، انتظارات تورمی تولیدکنندگان و مردم است. از سویی نوع معاملات تغییر کرده است در گذشته پرداخت پول برای خرید مواد اولیه مدت‌دار و اعتباری بود ولی این امر حذف شده است و فعالان اقتصادی مجبور هستند (خرید داخلی وخارجی) به صورت نقدی خرید کنند، این مهم بشدت بر مشکلات حوزه تولید افزوده است.»

جلوی بخشنامه‌های جدید را بگیرید

عضو هیأت‌مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت ایران در مورد اینکه چگونه می‌توان وضعیت پیش آمده را سروسامان داد، افزود: «ایجاد ثبات در بازار و سطح اقتصاد کلان بسیار اهمیت دارد اگر سیاستگذاران بتوانند به سمت ثبات قیمت ارز حرکت کنند دیگر شاهد نوسان قیمت نخواهیم بود البته باید پذیرفت که دولت بشدت در مضیقه ارزی است و به جهت شرایط تحریم نمی‌تواند نفت صادر کند.»

او خاطرنشان کرد: «یکی از کارهایی که سیاستگذاران می‌توانند انجام دهند تا نوسان قیمت کالا به حداقل برسد، این است که اول از ابلاغ بخشنامه‌هایی که می‌تواند محدودیت برای تجار ایجاد کند، پرهیز کنند و دوم اینکه تأمین ارز بنگاه‌ها در اولویت قرار گیرد.»

خالقی گفت: «همواره از سیاستگذاران خواسته‌ایم که وارد بازار ارز و سایر بازارها نشوند و اجازه دهند قیمت‌ها را عرضه و تقاضا مشخص کند، به نظرمی‌رسد که دولت در حال حرکت به این سمت است؛ واقعی شدن ارز نیما بیانگر چنین رویکردی است، باید پذیرفت هرگونه سرکوب قیمت و یا قیمت‌گذاری دستوری به ضرر بخش‌های اقتصادی است اما در کنار این اتفاق سیاستگذاران باید بازار را رصد کنند تا برخی‌ها نتوانند از آب گل آلود ماهی بگیرند.»

او تصریح کرد: «یکی دیگر از مواردی که اصلاح آن ضرورت دارد، اصلاح نظام توزیع است، متأسفانه سیستم توزیع کشور ناکارآمد است و این امر بشدت سبب نوسان قیمت می‌شود، در این روزها که تأمین ارز و مواد اولیه سخت شده است برخی‌ها به دنبال احتکار و سودجویی هستند.»

بانک مرکزی جلوی رشد نقدینگی را بگیرد

همچنین مهدی پورقاضی عضو اتاق بازرگانی ایران درباره اینکه چگونه می‌توان از نوسان قیمت کالاها کاست  گفت: «طی روزهای اخیر به جهت مسائل سیاسی که در امریکا رخ داده است شاهد کاهش قیمت ارز هستیم، برداشت خیلی این‌گونه است که در انتخابات امریکا رقیب ترامپ برنده می‌شود لذا با چنین پیش‌بینی تقاضا برای خرید ارز کاهش پیدا کرده است؛ از این‌رو به نظر می‌رسد که انتظارات تورمی بخش اثرگذار قیمت ارز بوده است، اگر بتوان این فرآیند را اصلاح کرد می‌توان به سمت ثبات قیمت کالاها رفت.»

او ادامه داد: «برای اینکه از نوسان قیمتی بکاهیم چند راهکار وجود دارد که اولین آن تک نرخی شدن ارز است، اگر نرخ ارز چنین رویه‌ای را بگیرد ارز بیشتری وارد سیستم بانکی خواهد شد و فعالان اقتصادی تمایل و اصرار به این ندارند که ارز خود را تنها به صرافی‌ها بدهند برای اینکه با قیمت بالاتری به فروش برسانند.»

پورقاضی اظهار داشت: «نکته دیگری که سیاست‌گذاران می‌توانند پیگیری کنند عدم مداخله در بازار است، دستکاری قیمت‌ها و جلوگیری از واقعی شدن قیمت‌ها به این حوزه لطمه وارد می‌کند و تولیدکننده برای ادامه حیات با چالش‌های جدی مواجه می‌شود.» او گفت: «مسأله دیگری که دولت می‌تواند پیگیری کند و قطعاً توان انجام آن را هم دارد کنترل نقدینگی است، رشد نقدینگی سبب کاهش ارزش پول ملی شده است و این امر بشدت نگران کننده است، بانک مرکزی باید تمام هم و غم خود را برای کنترل نقدینگی صرف کند.»

تنها راهکار صادرات غیر نفتی

مهدی تقوی کارشناس اقتصادی هم درباره اینکه چگونه می‌توان به سمت ثبات قیمت‌ها رفت گفت: «قبل از آنکه درباره ثبات قیمت‌ها راهکار ارائه شود بهتر است که ابتدا دلایل نوسان قیمت کالاها واکاوی شود، در حال حاضر مهم‌ترین مشکل اقتصاد کاهش منابع ارزی کشور است، اگر در این بخش محدودیت نداشتیم اکنون تنش در قیمت کالاها اتفاق نمی‌افتاد.»

او ادامه داد: «در این حوزه دو چالش جدی وجود دارد که سالیان متمادی با آن درگیر بودیم و بارها هم به آن اشاره شده بود. اولین مشکل وابستگی شدید به درآمدهای نفتی بود، اگر کشور در این حوزه وابستگی نداشت اکنون منابع ارزی محدود نشده بود. دومین مورد اثرگذار این است که در این سال‌ها به صادرات غیر نفتی توجه نشده بود. اگر سیاستگذاران از مدت‌ها قبل به این مقوله پرداخته بودند اکنون بخش خصوصی می‌توانست جور صفر شدن درآمدهای نفتی را بکشد.»

این کارشناس اقتصادی اذعان داشت: «هیچ راهکاری بجز افزایش صادرات غیر نفتی وجود ندارد، اگر کشور به درآمد ارزی دست پیدا کند دیگر شاهد نوسان قیمت نخواهیم بود، البته راهکارهای دیگری هم وجود دارد ولی برای آنکه سریع‌ترین جواب به دست بیاید بهتر است که دولت و بخش خصوصی برای افزایش صادرات غیر نفتی هم‌افزایی داشته باشند.»

او افزود: «دولت با تسهیل شرایط برای صادرات و استفاده از لابی‌های سیاسی خود می‌تواند فضایی را ایجاد کند که فعالان بخش خصوصی نسبت به رشد صادرات برنامه جدی‌تری داشته باشند.»