اقتصادآنلاین گزارش می‌دهد؛

قیمت اقلام خوراکی زیر ذره بین/ چرا مردم گرانی را بیشتر از تورم حس می‌کنند؟

مرکز آمار ایران قیمت خرده فروشی اقلام خوراکی را در تیر ماه منتشر کرد. بر این اساس، قیمت مرغ که خبرساز شده‌بود، به بیش از 17200 افزایش یافت که نشان از افزایش بیش از 39 درصدی در یک ماه گذشته دارد. تکرار مکررات اینکه بیش‌ترین آسیب در این شرایط متوجه اقشار آسیب‌پذیر و کم درآمد است و تاوان اشتباه‌های سیاستی را بیش‌ از همه این گروه از جامعه پرداخت می‌کنند.

کد خبر: ۴۵۶۳۴۲

۰۹ مرداد ۱۳۹۹

اقتصاد آنلاین - علی کریمی؛ اواخر هفته گذشته مرکز آمار ایران گزارش تغییرات شاخص بهای مصرف کننده مربوط به تیرماه را منتشر کرد که بر اساس این گزارش، تورم ماهانه در ماه گذشته به 6.4 درصد افزایش یافته‌بود. به بیان ساده، در تیرماه خانوار برای تهیه سبد مصرفی مشابه می‌بایست 6.4 درصد پول بیش‌تری نسبت به خرداد پرداخت می‌کردند. اما همواره محل مناقشه در اعلام نرخ تورم این است که خانوار افزایش قیمت‌ها را بیش‌از آنچه که از سوی نهادهای رسمی اعلام می‌شود، حس می‌کنند و همین موضوع باورپذیری آمار اعلامی را برای عموم جامعه با تردیدهایی همراه می‌سازد. اولین نکته‌ای که باید توجه داشت این است که نرخ تورم در حقیقت افزایش هزینه سبدی متشکل از کالاها و خدمات مختلفی را نشان می‌دهد، به گونه‌ای که هریک از این کالا و خدمات اهمیت و وزن متفاوتی دارد. دانستن این موضوع که سبد مورد نظر مرکز آمار طیف گسترده‌ای از کالا و خدمات همانند خدمات آموزشی، هتل و رستوران، بهداشت و درمان، حمل و نقل و ... را علاوه بر کالاها و خدمات اساسی شامل می‌شود، (هرچند که اهمیت و وزن کم‌تری دارند) به درک بهتر این موضوع کمک می‌کند.

در این زمینه اینجا بخوانید:

نرخ تورم خانوار در تهران به ۳۱/۷درصد رسید

هزینه‌های معیشت خانوار چقدر بیشتر شد؟

در میان تمامی کالا و خدمات موجود در سبد مصرفی خانوار، آنچه که بیش‌ترین شهود عینی را در زندگی روزمره افراد دارد، اقلام و مواد خوراکی می‌باشد. این موضوع به ویژه برای گروه‌های درآمدی پایین از اهمیت بالاتری نیز برخودار می‌باشد، چرا که گروه مواد خوراکی و آشامیدنی سهم بالایی از هزینه‌های ماهانه خانوار را تشکیل می‌دهد. به عنوان مثال این گروه کالایی برای دهک اول درآمدی بیش از 43 درصد هزینه‌ ماهانه را شامل می‌شود. این در حالی است که این نسبت برای دهک دهم درآمدی تنها برابر با 17.2 درصد است. بنابراین شاید برای آنکه بتوان تصویر واقعی‌تری از شرایط تورمی که خانوار و به طور مشخص خانوارهای گروه درآمدی پایین با آن روبرو هستند ارائه دهیم، بهتر است روند قیمتی گروه کالایی خوراکی و آشامیدنی را پیگیری نماییم. بر این اساس مرکز آمار ایران اطلاعات مربوط به آخرین تغییرات قیمتی اقلام خوراکی در مناطق شهری در تیر ماه امسال را منتشر کرد که بررسی آن می‌تواند پاسخ این پرسش را ارائه ‌دهد که چرا افزایش قیمت‌ها بیش‌از تورم 6.4 درصدی اعلامی از سوی مرکز آمار احساس می‌گردد.

یکی از اقلام خوراکی که طی یک ماه گذشته در صدر اخبار افزایش قیمت‌ها قرار داشت، مرغ و تخم مرغ بود. بر اساس گزارش مرکز آمار، قیمت یک کیلوگرم مرغ در مناطق شهری به بیش‌از 17200 تومان در تیر ماه رسیده‌است که حاکی از رشد 39.24 درصدی قیمت آن طی یک ماه می‌باشد. قیمت تخم مرغ نیز در ماه گذشته با افزایشی 41.77 درصدی نسبت به خرداد ماه، به 15400 تومان به ازای هر کیلوگرم افزایش یافت. این در حالی است که قیمت مرغ و تخم مرغ در تیرماه سال گذشته به ترتیب برابر با 12600 و 9300 بوده‌است که حاکی از رشدی 36.68 و 65.71 در قیمت این کالاها نسبت به ماه مشابه سال گذشته می‌باشد.  نکته قابل تأمل این است که مقایسه قیمت این دو کالا که سهم بالایی در سبد مصرفی دهک‌های پایین درآمدی نیز دارد، نشان از افزایش تقریباً 2.5 برابری طی سه سال گذشته دارد. نمودار زیر روند قیمت مرغ و تخم مرغ را از ابتدای سال 1396 نشان می‌دهد.

گوشت قرمز که پس از جهش قیمتی سال 1397، در سال گذشته با ثبات نسبی قیمت همراه بود، از ابتدای امسال دوباره روند صعودی به خود گرفته‌است. قیمت گوشت گوسفند در تیر ماه به بیش ‌از 100 هزار تومان به ازای هر کیلوگرم رسید که افزایش قیمت 2.13 درصدی را نسبت به خرداد ماه نشان می‌دهد. همچنین قیمت گوشت گوساله نیز با رشدی 1.9 درصدی به بیش از 85 هزار تومان رسیده‌است. نمودار زیر روند قیمتی گوشت قرمز را در بازار خرده فروشی مناطق شهری از ابتدای سال 1396 نشان می‌دهد.

نگاهی به روند قیمتی گوشت قرمز طی سال‌های اخیر مجدداً این پرسش را مطرح می‌سازد که آیا تخصیص ارز 4200 تومانی برای واردات کالاها واقعاً موجب کاهش قیمت‌ها و حمایت از اقشار ضعیف جامعه می‌شود و یا تنها تضعیف تولید داخلی و توزیع رانت میان گروه خاصی از افراد را به همراه دارد. چرایی مطرح شدن این پرسش از آن جهت می‌باشد که از ابتدای سال 1398 تخصیص ارز به واردات گوشت قرمز متوقف شد، حال آنکه در سال 1398 با کاهش قیمت گوشت قرمز همراه بود و در سال 1397 که به واردات این کالا ارز دولتی اختصاص پیدا می‌کرد، قیمت گوشت قرمز بیش از 126 درصد افزایش پیدا کرد. در حقیقت آنچه که به نظر می‌رسد این است که گروه خاصی کالاها را با ارز دولتی وارد و به قیمت بازار آزاد به فروش می‌رساندند و تنها بازنده این ماجرا مردم و تولیدکنندگان بودند.

در تیرماه، قیمت برنج خارجی افزایش بیش از 18 درصدی را نشان می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که بر اساس اعلام مرکز آمار قیمت برنج خارجی درجه یک از 13800 تومان در خرداد امسال به بیش از 16400 تومان در هر کیلوگرم افزایش یافته‌است. قیمت برنج ایرانی نیز در این مدت با افزایش 2.4 درصدی به 26500 تومان در هر کیلو گرم رسیده‌است. نمودار زیر روند قیمت برنج را طی سه سال اخیر نشان می‎‌دهد:

محصولات لبنی نیز در تیر ماه با رشد قیمتی بالایی نسبت به ماه‌های گذشته همراه بوده‌اند. قیمت شیر در این ماه به 6500 تومان به ازای هر لیتر رسیده که حاکی از رشد 4.57 درصدی قیمت آن در یک ماه گذشته است. همچنین ماست و پنیر نیز به ترتیب افزایش قیمتی 7.4 و 3.8 درصدی را طی این مدت تجربه کرده‌اند. نمودار زیر روند قیمتی این سه محصول لبنی را از ابتدای سال 1396 به تصویر می‌کشد:

با توجه به آنچه که در این گزارش بیان شد می‌توان مشاهده کرد که در گروه کالاهای عمده خوراکی که سهم بالایی در سبد هزینه خانوار دارند، افزایش قیمت در ماه گذشته قابل توجه بوده‌است، به طوری که مثلاً قیمت مرغ در این ماه بیش از 39 درصد افزایش یافته‌است. بنابراین می‌توان تا حدودی پاسخ این پرسش را که چرا افزایش قیمت‌ها بیش از تورم اعلامی احساس می‌شود را تا حدودی متوجه شد و همان‌گونه که اشاره شد این افزایش قیمت بر روی دهک‌های پایین درآمدی که مواد خوراکی، سهم بیش‌تری از هزینه‌های ماهانه آن‌ها را شامل می‌شود، بیش‌تر اثرگذار است. جدول زیر خلاصه تغییرات قیمت اقلام عمده خوراکی را نشان می‌دهد: