مالچ محیط زیست ایران را «آسفالت» می‌کند!

مالچ‌پاشی در خوزستان، کرمان و کاشان با انتقاد تند ۳۰متخصص و پژوهشگر حوزه بیابان، گیاه‌شناسی و اکولوژی روبه‌رو شد. آنها سازمان جنگل‌ها را متهم می‌کنند که با مالچ‌پاشی بخشی از اکوسیستم این سه استان را با قیر آسفالت می‌کند.

کد خبر: ۴۳۸۰۲۵

۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۹

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایران،  پژوهشگران شناخته شده‌ای چون بهرام کیابی، ولی‌الله مظفریان، اسماعیل رهبر، امیرحسین لقمان، حسن روحی‌پور، حسین آخانی و... با ارسال نامه‌ای به «کاظم خاوازی»، وزیرجدید جهاد کشاورزی از او خواسته‌اند تا دستور دهد برای همیشه استفاده از مالچ نفتی برای مهار ناهمواری‌های ماسه‌ای به پایان رسد.

«حمیدرضا رضایی» استاد دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و یکی از امضاکنندگان  استفاده از مالچ نفتی را آسفالت کردن محیط زیست در شرق کرمان، منطقه ابوزید کاشان و برخی از مناطق شنی خوزستان می‌داند و می‌گوید: «از همین مالچ برای آسفالت راه‌ها و قیرگونی بام‌ها استفاده می‌کنند.» رضایی در پاسخ به این سؤال که چرا منابع طبیعی روی مالچ‌پاشی اصرار دارد؟ می‌گوید: «چون مجلس به جای اینکه بودجه را برای بیابان زدایی تصویب کنند، برای مالچ‌پاشی تصویب کرد در حالی‌که صد راهکار برای مهار تپه‌های شنی وجود دارد و مالچ‌پاشی آخرین راهکار است.» او مالچ‌پاشی را یک روش منسوخ شده در ۵۰ سال گذشته می‌داند و می‌گوید: «تنها کشوری که در دنیا از مالچ نفتی استفاده می‌کند ایران است.» رضایی می‌پرسد: «مگر بیابان‌های ایران از امارات و عربستان بیشتر است؟ چرا آنها از مالچ نفتی استفاده نمی‌کنند؟»

به گفته او روش‌های جدیدی وجود دارد که به بهبود شرایط زیستی و استقرار پوشش گیاهی در مناطق بیابانی منجر می‌شود.

به گفته رضایی در گزارش تهیه شده توسط مجری مالچ‌پاشی، ارزش اکولوژیک مناطق مورد نظر را صفر در نظر گرفته‌اند.

این کارشناس می‌گوید: «مناطق مورد نظر، زیستگاه گونه‌های منحصر به فرد گیاهی و جانوری است.» به گفته او با مالچ‌پاشی مواد شیمیایی وارد طبیعت می‌شود و چون رنگ قیر تیره است دمای خاک هم افزایش می‌یابد.

مطالعات انجام گرفته مالچ‌پاشی در کویر ابوزید آباد دستکم مرگ ۵۰ گونه گیاهی و جانوری را در پی خواهد داشت که بعضی از آنها در معرض خطر انقراض قرار دارند.

مالچ نفتی، مرگی خاموش را برای گربه شنی‌ ابوزیدآباد و آهوی شنی خوزستان رقم می‌زند. کاراکال‌ها را می‌کشد و هوبره‌ها و شاه‌بوف‌ها را از ذهن کویر پاک می‌کند. نفس خزندگان را می‌گیرد و پرواز پرندگان کویری را خط می‌زند.

رضایی اعتقاد دارد که مالچ نفتی جلوی نفوذ آب را به سفره‌های زیرزمینی می‌گیرد و باعث می‌شود که در زمان بارندگی، سیلاب راه بیفتد.

کارشناسان در نامه اعتراضی خود به وزیر جهادکشاورزی می‌نویسند: «تپه‌های ماسه‌ای به دلیل محتوای کم‌رس و سیلت نقش بسیار جزئی در ایجاد ریزگرد دارند. ریزگردها از رسوبات دانه‌ریز تشکیل شده‌اند که حاصل خشک‌شدن تالاب‌ها، تخریب اکوسیستم‌های طبیعی و دیم غیراصولی است که خوشبختانه با بارندگی‌های دو سال اخیر تا حد زیادی برطرف شده‌اند و اگر هم وزارت کشاورزی دنبال مهار ریزگرد برای همیشه است باید امکانات مالی خود را با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست در راستای احیای تالاب‌ها و مدیریت اکوسیستم‌های تخریب‌شده صرف کند.»

«نصرت‌الله صفائیان» استاد اکولوژی دانشگاه مازندران اعتقاد دارد اکوسیستم خودکفاست و اگر تداخلات انسانی وجود نداشته باشد، می‌تواند از پس حل مشکلات خودش بر بیاید. او می‌گوید: «وقتی اکوسیستم دستکاری می‌شود از خود بی‌نظمی و ماندگاری جا می‌ماند.» صفائیان مالچ‌پاشی را دستکاری در اکوسیستم می‌داند که باعث از بین رفتن پوشش گیاهی و ذخیره جانوری آن می‌شود. او از بین بردن ناخواسته موجودات را عاملی برای ایجاد بحران‌های غیر قابل جبران می‌داند. این کارشناس نسبت به ماندگاری مالچ‌نفتی در طبیعت هشدار می‌دهد و می‌گوید: «این مواد زیستگاه‌ها را نابود می‌کند. بنابراین هیچ راهی برای احیای طبیعت باقی نمی‌‌ماند.»

برخی از منتقدان مالچ‌پاشی، هرگز مالچ ندیده‌اند

«فرهاد سرداری» مدیرکل دفتر امور بیابان سازمان جنگل‌ها، منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در واکنش به انتقادها  می‌گوید: «بحث ریزگردها با تپه‌های ماسه‌ای متفاوت است.»

او می‌گوید: «اعتباری برای ریزگردها وجود دارد که حتی یک ریال آن برای مالچ‌پاشی هزینه نشده است.» سرداری درباره اعتبار اختصاص داده شده توسط مجلسی‌ها برای استفاده از مالچ نفتی می‌گوید: «براساس بند«ه» تبصره ۱ قانون بودجه، مجلس، سازمان جنگل‌ها را موظف به استفاده از مالچ نفتی برای جلوگیری از فرسایش بادی کرده است.»

مجلس در حالی با اعتبار درخواستی برای مالچ‌پاشی موافقت کرده که تحقیقات مرکز پژوهش‌های مجلس هم نشان می‌دهد مالچ باعث خسارت به‌محیط‌زیست و منابع‌طبیعی می‌شود. این سؤال پیش می‌آید چرا مجلسی‌ها به رغم وجود چنین پژوهش‌هایی در بهارستان با تخصیص اعتبار برای مالچ‌ نفتی موافقت کردند؟

سرداری در پاسخ به این تناقض می‌گوید: «سازمان جنگل‌ها یک دستگاه اجرایی است و وقتی قانونی تصویب می‌شود موظف به اجرای آن است.» او می‌گوید: «سال ۹۶، ۹۷ و ۹۸ مجلس، سازمان جنگل‌ها را مثل دستگاه‌های دیگر چون آموزش و پرورش، شهرداری، راه و شهرسازی و... موظف به استفاده از این مواد کرد.»

مجلسی‌ها در حالی در سه سال گذشته سازمان جنگل‌ها را موظف به استفاده از مالچ کردند که این سازمان در دهه 80 تلاش بسیار زیادی کرد تا از وزارت نفت برای تثبیت شن‌های روان مالچ بگیرد اما وزارتخانه از سال ۸۲ به بعد به سازمان جنگل‌ها مالچ نداد. کارشناسان سازمان جنگل‌ها قیمت بالای مالچ و سود ناشی از آن را دلیل امتناع وزارت نفت وقت برای دادن مالچ رایگان به این سازمان دانستند.