10راهکار برای نجات هوا

امروز هشتمین روز متوالی آلودگی هوا در تهران و کلانشهرهای شمالی کشور است و تا روز هفتم، 2160نفر با علائم حاد تنفسی راهی بیمارستان‌ها شدند.

کد خبر: ۳۹۴۳۱۱

۲۲ آبان ۱۳۹۸

میلیون‌ها ایرانی این روزها از انباشت و غلظت آلاینده‌های جوی به سرفه، گلودرد، تنگی نفس و سردرد دچار شده‌اند اما تا باد و باران نرسد، هیچ راه‌حل موقتی کارگشا نیست. در برخی شهرها و ازجمله تهران مدارس امروز تعطیل شده اما آلوده کردن هوا ادامه دارد. مسئولان برای مدیریت آلودگی هوا تصمیم می‌گیرند اما آلاینده‌ها کوتاه نمی‌آیند. از سویی برخی گره‌افزایی‌ها در اجرای طرح‌های شهری از سوی مجریان ترافیکی، شرایط را برای مدیریت وضع فعلی سخت‌تر کرده است.

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از همشهری، علی پیرحسین‌لو، مشاور معاون حمل‌و‌نقل و ترافیک شهرداری تهران روز گذشته در صفحه خود در توییتر نوشت:«با آنکه دولت  تصمیم گرفته بود از دیشب تا آخر هفته ورود کامیون‌ها به تهران مطلقا ممنوع باشد، عملاً این تصمیم را اجرا نکرد. واقعیت تلخ اینکه از ساعت10 دوشنبه تا 6 صبح امروز (سه‌شنبه) 3838  تردد کامیون در دوربین‌های ورودی-خروجی شهر ثبت شده است.» برخی رسانه‌ها هم از عدم همکاری موثر برخی نهادها با شهرداری برای کاهش آلودگی هوا گزارش داده‌اند.10 راهکار عمده کاهش آلودگی هوا در این گزارش ذکر شده است.

فقدان تعهد خودروساز

کاتالیست یک خودرو برخلاف همه رویه خودروسازان جهان در ایران هیچ گارانتی ندارد و خودروساز اندکی پس از تولید، از تامین مهم‌ترین قطعه کاهش آلودگی هوای خودروی خود شانه خالی می‌کند. در دنیا متوسط گارانتی کاتالیست 8سال است و تا رسیدن به سن فرسودگی، خودرو تحت حمایت خودروساز است. تعهد خودروساز برای گارانتی دائم کاتالیست می‌تواند راهی مهم برای کاهش آلودگی هوا باشد.

تمدید کیفیت سوخت

میزان مصرف روزانه بنزین و گازوئیل در شهرهای بزرگ کشور نقشی مهم در تعیین کیفیت هوا دارند. در این زمینه وزارت نفت از اسفند 96روند توزیع سوخت با استاندارد یورو4را آغاز کرده اما برخی گزارش‌ها حکایت از توزیع مقطعی برخی سوخت‌های دارای گوگرد در شهرهای بزرگ داشت. در روزهای آلودگی هوا، تمدید توزیع سوخت باکیفیت نقشی مهم در تثبیت هوای پاک و سالم دارد.

حذف موتورسیکلت‌های کاربراتوری

به‌رغم اندازه کوچک‌شان نسبت به سایر وسایل نقلیه، بارها و بارها آلاینده‌تر هستند. شهرهای بزرگ کشور سال‌هاست عرصه تردد موتورسیکلت‌های کاربراتوری شده و به‌علت ارزان بودن، توانسته‌اند بزرگ‌ترین ناوگان ترددی کشور با 17میلیون وسیله را از آن خود کنند، اما آلودگی هوا در هر کیلومتر پیمایش، 15گرم و 7برابر یک خودروی یورو4است. موتورسیکلت‌ها سومین عامل اصلی آلودگی هوای کلانشهرها و تهران هستند و باید برای حذف سریع‌تر آنها از چرخه ترددی فکری کرد. جایگزین کردن موتور برقی، بهترین راه برای این نامعادله است.

افزایش واگن‌های مترو

مترو در تهران و مشهد یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های ترددی را دارد. تنها در تهران 15درصد ترددهای شهری را به دوش می‌کشد، اما این ظرفیت بسیار اندک است و باید دست‌کم در شرایط فعلی دوبرابر شود. این ارتقا البته با حضور واگن‌های بیشتر شدنی و قابل دسترس است و می‌توان برای این راه مهم در مسیر کاهش آلودگی هوا سرمایه‌گذاری کرد.

نوسازی اتوبوس‌ها

سن اتوبوس‌های شهری کلانشهرهای کشور وضع مناسبی ندارد و به سن فرسودگی(8سال) نزدیک می‌شوند. در بسیاری شهرها ناوگان، قدیمی و از کار افتاده است و باید برای نوسازی آنها فکر فوری و جدی شود. این در حالی است که در شهری نظیر تهران از سال 89تاکنون هیچ اتوبوس جدیدی از سوی دولت تامین نشده و باید به بزرگ‌ترین ناوگان ترددی درون‌شهری کشور بهای بیشتری داد.

فیلتر دوده

بسیار عجیب است که خودروهای کشور با وجود رعایت برخی استانداردها باید کاتالیست داشته باشند اما کامیون‌های شهری هیچ فیلتری برای پالایش دود خفه‌کننده خود نداشته باشند. در این شرایط به‌دلیلی برخی مشکلات تردد کامیون‌ها در مبادی شهر کنترل نمی‌شود و این آلاینده‌های مهلک به آسانی شهر را به دود سیاه خود مهمان می‌کنند. اگر این کامیون‌ها استاندارد یورو4داشته باشند، با نصب فیلتر دوده می‌توانند بحران ذرات معلق و کربن سیاه را از شهرهای کشور تا حدود زیادی حذف کنند.

اعتماد به طرح‌های تجربه شده

یکی از نکاتی که باید در بحران آلودگی هوای کشور به آن توجه کرد، اعتماد به طرح‌های تجربه شده جهانی نظیر LEZ است. این طرح در 250شهر جهان در حال اجرا و خدمت‌رسانی است اما در تهران به محض افزایش دوره‌ای آلودگی هوا، از سوی برخی تریبون‌ها زیر سؤال می‌رود. آلودگی هوا و ترافیک 2مقوله جدا از هم هستند. اینکه خودروها بی‌کیفیت هستند و حضور آنها در خیابان‌ها باعث آلودگی هوا می‌شود، دلیل بر این نیست که طرح‌های ترافیکی باعث آلودگی هوا می‌شوند. اگر ظرفیت معابر اجازه دهند، می‌شود میلیاردها خودرو داشت اما آلودگی هوا نداشت.

تمرکز بر حمل‌ونقل پاک

شهر انسان‌محور تنها 2سال است که مطرح شده و از سوی مسئولان شهری تهران و برخی شهرهای بزرگ پیاده می‌شود؛ مثلا در پایتخت هر سه‌شنبه، مدیران شهری دوچرخه‌سوار می‌شوند تا حمل‌ونقل پاک را راه‌حلی مهم برای کاهش آلودگی هوای شهر و کاهش مصرف سوخت بدانند. همچنین افزایش سلامت رکاب‌زنان نیز هدف مهم دیگر برای این ایده است. در کنار دوچرخه‌سواری، تامین زیرساخت‌های حرکت پیاده در شهر نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.

افزایش حدود معاینه فنی

خودروهای ایرانی و چینی در کشور ما از سوی خودروسازان 2سال گارانتی قطعات می‌شوند و نظارت‌های دوره‌ای آنان پس از 24‌ماه تعطیل می‌شود. در چین نخستین معاینه فنی و نظارت بر چرخه آلایندگی آنها در 4سالگی رخ می‌دهد و طی این 4سال قانون اجازه ندارد چنین وسیله نقلیه‌ای را به‌رغم آلودگی متوقف کند. کاهش سن معاینه فنی از یک طرف و افزایش حدود معاینه فنی به معاینه فنی برتر برای همه می‌تواند راه را برای کاهش آلاینده‌ها هموار کند.

مدیریت سفر و هوشمندسازی

حالا که ترددهای شهری با خودروهای آلاینده موجب افزایش آلودگی هوا می‌شوند، باید با مدیریت سفرهای شهری و هوشمندسازی بسیاری از اقدامات شهری برای آنان تصمیم گرفت. در دنیا این تجربه به‌عنوان بسته مدیریت سفر تلاش می‌کند با ایجاد مراکز TOD نیازهای اولیه شهری در سفرهای منجر به خرید، این مراکز را در فاصله‌ای از محل زندگی افراد قرار دهد که نیاز به سفر با خودروی شخصی نداشته باشند. برای سفرهای تفریحی، آموزشی و کاری نیز شبکه مترو با تقاطع‌های بسیار طراحی شود تا هزینه استفاده از خودرو در برابر مترو و اتوبوس افزایش یابد و شهروند به سمت تردد با حمل‌ونقل عمومی برود. همچنین هوشمندسازی شهرها باعث شده تا بسیاری از فعالیت‌های شهری بدون سفرهای شهری ادامه یابد.