بررسی ۴۰ساله نقدینگی

بررسی آمار بانک مرکزی از میزان رشد نقدینگی در سال‌های پس از انقلاب حاکی از آن است که بیشترین میزان رشد نقدینگی مربوط به سال ۱۳۸۵ در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد بوده است.

کد خبر: ۳۸۹۲۴۳

۲۹ مهر ۱۳۹۸

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایسنا، حجم نقدینگی از جمله فاکتورهایی است که اغلب مورد توجه کارشناسان و منتقدان قرار می‌گیرد و دوره‌ای نیست که درباره آن صحبت نشود، چراکه در شرایط تورمی منتقدان اغلب افزایش حجم نقدینگی را دلیل آن می‌دانند و در شرایط کنترل تورم بازهم از قفل‌شدن نقدینگی صحبت می‌کنند.

مجموعه پول شامل سپرده‌های دیداری بخش غیردولتی نزد بانک‌ها و اسکناس و مسکوک در دست اشخاص و شبه پول شامل سپرده‌های سرمایه‌گذاری مدت‌دار، سپرده‌های قرض‌الحسنه پس‌انداز و سپرده‌های متفرقه را نقدینگی می‌نامند؛ به عبارت دیگر نقدینگی، حجم پول نقد در خارج از سیستم بانکی است که قابلیت تورم‌زایی دارد، بدین معنی که چنانچه حجم پول نقد بالا باشد، قدرت خرید بالا رفته و باعث گران‌شدن کالا یا خدمات بیشتر از ارزش موجودشان می‌شود.

سال گذشته نیز با افزایش نرخ تورم هجمه‌های زیادی به دولت و بانک مرکزی به دلیل افزایش حجم نقدینگی وارد شد و در سال جاری نیز کماکان این موضوع مورد توجه قرار دارد که بر همین اساس حجم نقدینگی و درصد افزایش آن را در سال‌های مختلف مورد بررسی قرار خواهیم داد.

بر اساس آمار بانک مرکزی ایران، حجم نقدینگی در سال ۱۳۵۷ حدود ۲۵۸ هزار میلیارد تومان بود که در سال بعد از آن به ۳۵۵ هزار میلیارد تومان رسید.

بانک مرکزی حجم نقدینگی در سال‌های ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ را به ترتیب ۴۵۱ و ۵۲۳ هزار میلیارد تومان اعلام کرده است و به این ترتیب درصد افزایش نقدینگی در این سال‌ها ۳۷، ۲۷ و ۱۵ درصد بوده است که نشان می‌دهد روند رشد نقدینگی در سال‌های نخستین جنگ تحمیلی با کاهش چشم‌گیری همراه بوده است.

رشد نقدینگی در سال ۱۳۶۱ با افزایش همراه بود و به حدود ۲۲ درصد رسید، اما پس از آن بار دیگر کاهش یافت تا در سال ۱۳۶۳ رشد نقدینگی نسبت به سال پیش از آن تنها شش درصد بود.

از سال ۱۳۶۳ تا سال ۱۳۷۰ رشد نقدینگی با ارقامی متفاوت بین ۱۳ تا ۲۴ درصد بود که این رقم افزایش یافت و در سال ۱۳۷۲ به بیش از ۳۴ درصد رسید.

در سال‌های ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۶ که سال‌های پایانی ریاست جمهوری مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی بود و دوره سازندگی نام گرفت، روند رشد نقدینگی سرعت بیشتری یافت و در این سال‌ها این رشد به ۳۷.۵ درصد هم رسید، اما در سال‌های نخست ریاست جمهوری سید محمد خاتمی رشد نقدینگی عمدتا کمتر از ۲۰ درصد بود و در پایان دوره اول ریاست جمهوری وی به ۲۸ درصد رسید.

دولت اصلاحات در دوره دوم روند رشد نقدینگی را افزایش داد، به طوریکه میانگین رشد نقدینگی در این سال‌ها رقمی در حدود ۳۰ درصد بوده است.

با پایان یافتن دوره اصلاحات و روی کار آمدن دولت نهم، محمد احمدی نژاد، رکورد رشد نقدینگی را زد و رشد نقدینگی در سال نخست ریاست جمهوری وی یعنی در سال ۱۳۸۵ به حدود ۳۹.۴ درصد رسید و پس از یک دوره کاهش در سال پایانی ریاست جمهوری او بار دیگر نقدینگی رشد قابل توجهی داشت و به بیش از ۳۰ درصد رسید.

با این حال دولت روحانی تلاش کرد تا حجم نقدینگی را کاهش دهد و بر همین اساس پس از حدود سه سال موفق شد تا روند رشد نقدینگی را در مرز ۲۳ درصد نگه دارد؛ به طوریکه رشد نقدینگی در سال‌های ۱۳۹۵ ، ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ به ترتیب ۲۳.۲، ۲۲ و ۲۳.۱ درصد بوده است.

هرچند که برخی کارشناسان از حجم نقدینگی سرگردان و افزایش بی‌رویه آن در سال جاری انتقاد می‌کردند، اما آمار حاکی از آن است که میزان رشد نقدینگی در سال گذشته تغییر چندانی نسبت به سال‌های پیش از آن نداشته است.

به این ترتیب، آمار بانک مرکزی حاکی از آن است که کمترین میزان رشد نقدینگی در جمهوری اسلامی، مربوط به سال ۱۳۶۳ با ریاست جمهوری آیت‌الله العظمی، سید علی خامنه‌ای و بیشترین میزان رشد نقدینگی در سال ۱۳۸۵ به ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد بوده است.

جدول رشد نقدینگی از سال ۱۳۵۷ تاکنون

سال
حجم نقدینگی (هزار میلیارد ریال) درصد رشد نسبت به سال قبل ۱۳۵۷ ۲۵۷۸.۶ ---- ۱۳۵۸ ۳۵۵۰ ۳۷.۶ ۱۳۵۹ ۴۵۰۸.۱ ۲۶.۹ ۱۳۶۰ ۵۲۳۶.۱ ۱۶.۱ ۱۳۶۱ ۶۴۳۰.۷ ۲۲.۸ ۱۳۶۲ ۷۵۱۴.۴ ۱۶.۸ ۱۳۶۳ ۷۹۶۶.۹ ۶ ۱۳۶۴ ۹۰۰۲.۱ ۱۲.۹ ۱۳۶۵ ۱۰۷۲۲.۶ ۱۹.۱ ۱۳۶۶ ۱۲۶۶۸.۲ ۱۸.۱ ۱۳۶۷ ۱۵۶۸۷.۶ ۲۳.۸ ۱۳۶۸ ۱۸۷۵۳.۳ ۱۹.۵ ۱۳۶۹ ۲۲۹۶۹.۵ ۲۲.۴ ۱۳۷۰ ۲۸۶۲۸.۴ ۲۴.۶ ۱۳۷۱ ۳۵۸۶۶ ۲۵.۲ ۱۳۷۲ ۴۸۱۳۵ ۳۴.۲ ۱۳۷۳ ۶۱۸۴۳.۹ ۲۸.۴ ۱۳۷۴ ۸۵۰۷۲.۲ ۳۷.۵ ۱۳۷۵ ۱۱۶۵۵۲.۵ ۳۷ ۱۳۷۶ ۱۳۴۲۸۶.۳ ۱۵.۲ ۱۳۷۷ ۱۶۰۴۰۱.۵ ۱۹.۴ ۱۳۷۸ ۱۹۲۶۸۹.۲ ۲۰.۱ ۱۳۷۹ ۲۴۹۱۱۰.۷ ۲۹.۲ ۱۳۸۰ ۳۲۰۹۵۷.۲ ۲۸.۸ ۱۳۸۱ ۴۱۷۵۲۴ ۳۰ ۱۳۸۲ ۵۲۶۵۹۶.۴ ۲۶.۱ ۱۳۸۳ ۶۸۵۸۶۷.۲ ۳۰.۲ ۱۳۸۴ ۹۲۱۰۱۹.۴ ۳۴.۲ ۱۳۸۵ ۱۲۸۴۱۹۹.۴ ۳۹.۴ ۱۳۸۶ ۱۶۴۰۲۹۳ ۲۷.۷ ۱۳۸۷ ۱۹۰۱۳۶۶ ۱۵.۹ ۱۳۸۸ ۲۳۵۵۸۹۰ ۲۳.۹ ۱۳۸۹ ۲۹۴۸۸۷۰ ۲۵.۱ ۱۳۹۰ ۳۵۲۲۲۰۰ ۱۹.۴ ۱۳۹۱ ۴۶۰۷۰۰۰ ۳۰.۷ ۱۳۹۲ ۵۹۴۷۵۵۰ ۲۹ ۱۳۹۳ ۷۸۲۳۸۰۰ ۳۱.۵ ۱۳۹۴ ۱۰۱۷۲۸۰۰ ۳۰ ۱۳۹۵ ۱۲۵۳۳۹۰۰ ۲۳.۲ ۱۳۹۶ ۱۵۲۹۹۸۰۰ ۲۲ ۱۳۹۷ ۱۸۸۲۸۰۰۰ ۲۳.۱ خرداد ۱۳۹۸ ۱۹۷۹۹۰۰۰ ----