چگونه میلیاردها تومان«دود» می‌شود؟

بیش از یک میلیارد سیگاری در جهان وجود دارد؛ این افراد نه‌تنها سلامتی خود را به خطر می‌اندازند، بلکه سلامتی بقیه اعضای خانواده و اجتماع را نیز تهدید می‌کنند. جدا از هزینه سیگار، هزینه مراقبت از این افراد، مانع توسعه اقتصادی است.

کد خبر: ۳۶۰۶۰۲

۲۸ خرداد ۱۳۹۸

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از آرمان، دخانیات سالیانه حدود شش میلیون قربانی دارد، حدود پنج میلیون از این تعداد مصرف‌کنندگان مستقیم دخانیات هستند و مابقی افرادی هستند که در معرض دود سیگار و تنباکو قرار دارند. حدود یک میلیارد نفر در سراسر جهان سیگاری هستند؛ ۸۰درصد از این افراد در کشورهای فقیر یا متوسط زندگی می‌کنند.

مصرف سالانه 70میلیارد نخ سیگار

مصرف سالانه سیگار در کشور بین 65 تا 70میلیارد نخ است که نسبت به 10سال گذشته افزایش نشان می‌دهد. میزان مصرف سیگار در سال 1387 در کشور 52میلیارد نخ بود که امروز 18میلیارد نخ افزایش یافته است. این میزان افزایش مصرف سیگار در کشور بیانگر این است که نهادهای متولی کاهش مصرف دخانیات دراین بخش موفق نبوده‌اند. براساس آمارها در 10سال گذشته میزان مصرف تنباکوی میوه‌ای در کشور 2هزار تن بود این درحالی است که امروز این آمار به 15هزار تن رسیده است. با وجود اینکه ضرر و زیان ناشی از تنباکوی میوه‌ای به مراتب از تنباکوی سنتی بیشتر است ولی میزان استقبال از مصرف این نوع تنباکو به مراتب افزایش یافته است. در سال‌های گذشته قبح مصرف دخانیات به‌ویژه در میان بانوان کم شده است و به نحوی است که امروز در خانواده‌ها، محافل عمومی و پارک‌ها به صورت جمعی اقدام به استفاده از قلیان می‌کنند. براساس آمارها سن مصرف دخانیات در کشور به 12 تا 13سال پایین آمده و این زنگ خطری برای خانواده‌ها به شمار می‌رود. 20درصد مصرف سیگار کشور به صورت قاچاق وارد می‌شود که در سال‌های مختلف این آمار تغییر می‌کند. با بالارفتن قیمت ارز میزان قاچاق سیگار در کشور کاهش یافت ولی با کاهش نرخ ارز قاچاق این بخش بار دیگر افزایش یافته است.

هزینه روزانه ایرانی‌ها برای سیگار

ایرانی‌ها روزانه معادل ۳۰میلیارد تومان سیگار می‌کشند. سالانه نزدیک به 60میلیارد نخ سیگار در کشور مصرف می‌شود که بین 15 تا 25میلیارد آن قاچاق است. آمار دیگری حکایت از این دارد که ایرانیان روزانه 8 تا 10میلیارد تومان برای سیگار هزینه می‌کنند و بیشتر کسانی که سرطان ریه دارند مصرف‌کننده سیگار هستند. بر اساس این آمار گفته‌شده مصرف سالانه‌ مردم ایران 70میلیارد نخ سیگار برآورد شده و آمریکا برای تولید سیگار در ایران 300میلیون دلار سرمایه‌گذاری کرده است، چراکه سومین صنعت سودآور دنیا سیگار و دخانیات است. بر اساس آخرین آمار در سال 89، هر خانوار ایران در این سال بالغ بر 52هزار تومان معادل 0.4 درصد از کل سبد هزینه خود را صرف خرید سیگار کرده است، متوسط 1147 نخ سیگار مصرف کرده است که از این تعداد 518 نخ سیگار تولید داخلی و 629 نخ معادل 57 بسته سیگار خارجی بوده است. البته این میزان مصرف در مقایسه با سال 88 معادل 8درصد کاهش نشان می‌داده، چراکه در سال 88 هر خانوار ایرانی معادل 1249 نخ سیگار مصرف کرده است. اما مقایسه‌ای در بین استان‌های کشور نشان می‌دهد، هر خانوار بوشهری در این سال با هزینه‌کرد رقمی معادل 115هزار تومان بیشترین میزان مصرف سیگار را داشته است. یکی از دلایل اصلی بالابودن میزان مصرف دخانیات در این استان شاید بحث حجم بالای سیگارهای قاچاقی است که از طرق مرزهای آبی این استان به کشور وارد می‌شود، البته این مسأله در حد حدس و گمان بوده و توسط هیچ مرجع رسمی تائید یا تکذیب نشده است. ولی جالب اینجاست که سهم دخانیات در سبد مصرف خانوارهای این استان معادل 0.86 درصد است که بالاترین سهم در کشور محسوب می‌شود و با دومین استان رکورددار مصرف دخانیات در کشور یعنی آذربایجان‌غربی 32هزار تومان فاصله دارد. بعد از استان بوشهر استان‌های آذربایجان غربی، گیلان، کرمان و قزوین رتبه‌های بعدی را در میزان مصرف دخانیات به خود اختصاص داده‌اند، البته این به معنی بالاتربودن سهم از کل بازار مصرف دخانیات نیست بلکه نشان‌دهنده میزان هزینه اختصاص پیدا کرده توسط هر خانوار در این استان به سیگار در مقایسه با خانوارهای ساکن دیگر استان‌های کشور بوده است. از سوی دیگر در سال‌های اخیر، زنگ خطر کاهش سن مصرف دخانیات از مدت‌ها قبل به صدا درآمده است اما کم‌توجهی‌ها کار به آنجا رسانده که شواهد خبر از مصرف سیگار در بین برخی دانش‌آموزان ابتدایی نیز می‌دهد. موضوعی که هر چند از سوی آموزش و پرورشی‌ها تکذیب شده نگرانی‌ها را نسبت به آینده سلامت جامعه ایرانی بیشتر می‌کند. استعمال دخانیات در بین نوجوانان مساله‌ای است که کم‌کم چهره پررنگی در بین مشکلات کشورمان به‌عنوان یک کشور در حال توسعه به خود می‌گیرد. مسئولان، جامعه‌شناسان، پزشکان و گروه‌های بسیاری در این بین در کنترل مصرف دخانیات دخیل هستند، اما مطالعات نشان می‌‌دهد که نبود عوامل اجرایی در امر نظارت، از میزان اثر‌گذاری این ارگان‌ها در اجرای برنامه‌ها و قوانین مربوط می‌‌کاهد. طبق آمار‌ها در ۲۰سال گذشته سن شروع اعتیاد به سیگار در حدود اوایل دهه دوم زندگی افراد بوده است اما در مدت زمان دوسال اخیر هم، این شاخص به سن ۱۳سالگی کاهش پیدا کرده است. این در حالی است که برنامه‌ای برای بالابردن سطح فرهنگ ضد دخانیات در بین افراد کم‌سن‌وسال در کشور وجود ندارد و حتی برخی خانوارها با ترویج قلیان کودکان را به سوی دخانیات سوق می‌دهند.

عادت اجتماعی اشتباه

مصرف دخانیات در کشور حدود 10هزار میلیارد تومان را در سال هدر می‌دهد که بار آن روی بخش سلامت تا 30هزار میلیارد تومان برآورد شده است، این در حالی است که هزینه اقتصادی مصرف دخانیات شامل مرگ زودهنگام، از دست رفتن سال‌های باارزش عمر، ناتوانی، غیبت از کار و... در دیگر بخش‌های توسعه‌ای تا 70هزار میلیارد تومان برآورد شده است. مدیر گروه بیماری‌های غیرواگیردار مرکز بهداشت استان یزد از مصرف سالانه ۶۵میلیارد نخ سیگارت در کشور خبر داد. دکتر «محمدرضا صادقیان» گفت: متاسفانه در نتیجه این عادت اجتماعی اشتباه از سوی افراد سیگاری، آنها ۳۰هزار میلیارد ریال زیان به اقتصاد خانوارها وارد می‌کند و بر پایه سند ملی غیرواگیر تا سال ۲۰۲۵ میزان مصرف مواد دخانی در کشور باید تا ۳۰درصد کاهش یابد. وی افزود: به همین منظور سند کنترل دخانیات استان تدوین و در شورای سلامت و امنیت غذایی مصوب و شرح وظایف هر یک از دستگاه‌ها مشخص شده و برنامه‌های عملیاتی آن نیز در حال تدوین و اجراست. ایسنا نوشت؛ مدیر گروه بیماری‌های غیرواگیردار مرکز بهداشت استان یزد در ادامه با اشاره به اینکه ۱۳.۶درصد از جمعیت ایران دخانیات مصرف می‌کنند، گفت: طبق تحقیقات انجام شده این آمار در استان یزد ۱۴درصد است که این مهم از لحاظ سلامت اجتماعی نگرانی‌هایی را در میان مسئولان منطقه ایجاد کرده است. صادقیان گرایش زنان یزدی به مصرف دخانیات را نگران‌کننده دانست و تاکید کرد: افزون بر سه درصد جمعیت بالای ۱۸سال بانوان دخانیات مصرف می‌کنند که استان از این نظر در کشور در رتبه هشتم قرار دارد، این در حالی است که میزان مصرف دخانیات در بین مردان یزدی ۲۶درصد است و در جایگاه دوازدهم قرار دارد. این مسئول ادامه داد: کاهش شانس باروری، سقط مکرر، اثرات نامطلوب بر پوست و مو، یائسگی زودرس، زایمان زودرس، تولد نوزاد کم‌وزن، ابتلا به سرطان پستان، ابتلا به سرطان ریه و سایر سرطان‌ها، بیماری‌های قلبی عروقی، پیری زودرس، پوکی استخوان، شیوع تومور مغزی در جنین خانم‌های سیگاری و قلیانی بخشی از عوارض مصرف دخانیات در زنان است. صادقیان بحث مبارزه با مواد دخانی را از جمله ضرورت‌های جدی توسعه فرهنگی در جوامع عنوان کرد و گفت: دروازه ورود به بحث اعتیاد مصرف سیگار است که فقط ۳.۶ درصد یزدی‌ها برای ترک سیگار اقدام می‌کنند و یزد در این زمینه در رتبه ششم کشور قرار دارد. وی خاطرنشان کرد: از 3000 مورد مرگ ثبت‌شده سالانه در استان یزد، ۱۲درصد آن مربوط به مصرف مواد دخانی است. به گفته مدیر گروه بیماری‌های غیرواگیردار مرکز بهداشت استان یزد به افرادی که دود حاصل از مصرف سیگار دیگران «دود دست‌دوم» را تنفس می‌کنند سیگاری تحمیلی می‌گویند که ۳۰درصد جمعیت بالای ۱۸سال یزد با دود سیگار و قلیان مواجهه دارند. صادقیان تصریح کرد: ثابت شده سیگاری‌های تحمیلی، به همان اندازه افراد سیگاری، در معرض زیان‌های دود دخانیات هستند ممکن است به آبریزش بینی، سوزش چشم، گلودرد و سردرد مبتلا شوند و اگر تنفس آنها در هوای آلوده با دود دخانیات دیگران ادامه یابد، حتی ممکن است ابتلا به سرطان ریه، حمله‌های قلبی و عفونت ریه در آنها افزایش یابد. وی خاطرنشان کرد: عملکرد ریه‌ها در افراد سیگاری تحمیلی به تدریج کاهش می‌یابد و از آنجا که فیلتر سیگار، برخی مواد مضر در دود را به خود جذب می‌کند، دودی که وارد بدن افراد سیگاری تحمیلی می‌شود در مقایسه با دود استنشاق شده فرد سیگاری، حاوی مواد سمی و سرطان‌زای بیشتری است.