تجربه موفق آمریکا در توزیع نقدی-کالایی یارانه به مردم

سالهاست نوعی کوپن الکترونیک به نام EBT در آمریکا متداول است و دارندگان آن می‌توانند مزایا را به دو صورت غذایی یا نقدی دریافت کنند. این شیوه پرداخت از سال ۲۰۰۴ تحت عنوان SNAP «برنامه غذایی کمکی مکمل» اجرا شده است.

کد خبر: ۳۵۵۷۹۶

۰۵ خرداد ۱۳۹۸

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از فارس، یارانه‌ها از ابزارهای مهم حمایتی دولت برای حمایت از مصرف‌کنندگان هستند و پرداخت آنها با هدف حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر و برون‌رفت خانوارها از دام فقر صورت می‌گیرد. تاکنون برنامه‌های حمایتی مختلفی از سوی بسیاری از کشورها به‌کار گرفته شده است که هر کدام از آنها مزایای خاصی دارند.

اخیرا مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در گزارشی با موضوع انتخاب سیاست حمایتی بهینه جایگزین نرخ ارز ترجیحی در شرایط فعلی کشور به بررسی انواع سیستم‌های حمایتی در دنیا پرداخته و اعلام کرده است که شش روش مرسوم در دنیا وجود دارد که عبارتند از: پرداخت نقدی، ۲- پرداخت شبه نقد، ۳- پرداخت کالایی، ۴-پرداخت های عمومی، ۵- معافیت از پرداخت هزینه و ۶-برنامه های کار عمومی.

بازوی کارشناسی مجلس در توضیح روش «پرداخت شبه نقد» اعلام کرده است: «در این روش حمایت از خانوارهای فقیر به صورت کوپن، بن غذا و کالا صورت می‌گیرد و خانوارها با ارائه کوپن به فروشگاه‌های مشخصی کالاهایی تعیین شده را خریداری میکنند. این شیوه تاکنون در کشورهای کلمبیا، مکزیک، رومانی و سریلانکا اجرا شده است. با توجه به هزینه بالای چاپ کوپن‌های کاغذی و همچنین فساد و تقلب، امروزه کوپن الکترونیک جایگزین کوپن کاغذی شده است.

در حال حاضر نوعی کوپن الکترونیک به نام EBT در آمریکا متداول است و دارندگان آن می‌توانند مزایا را به دو صورت غذایی و یا نقدی دریافت کنند. این شیوه پرداخت در ۵۰ ایالت آمریکا رایج است و از سال ۲۰۰۴ تحت عنوان SNAP  «برنامه غذایی کمکی مکمل» اجرا شده است».

* علل موفقیت برنامهSNAP  در آمریکا از دیدگاه مرکز پژوهش‌های مجلس

براساس گزارش این مرکز پژوهشی درباره برنامه SNAP، دارندگان این کارت‌ها می‌توانند با مراجعه به فروشگاههای مجاز مورد تأیید، به تهیه مایحتاج خود شامل نان و غلات، میوه و سبزیجات، گوشت، ماهی، مرغ و لبنیات اقدام کنند. البته خرید برخی کالاها همچون مشروبات الکلی، دخانیات، صابون، محصولات کاغذی، لوازم خانگی، ویتامینها، داروها و غذای گرم ممنوع است. مزایای نقدی این کارت‌ها نیز شامل کمک‌های عمومی دولت، کمک‌های موقت برای خانواده‌های نیازمند و پناهندگان است و میتوانند برای دریافت پول نقد به دستگاه‌های خودپرداز مراجعه کنند.

برنامه SNAP در کاهش فقر و سوءتغذیه موفق عمل کرده است. یکی از علل موفقیت SNAP (برنامه غذایی کمکی مکمل)، اتکای آن به بخش خصوصی برای فراهم کردن دسترسی کارامد به مواد غذایی از طریق فروشگاه‌های مواد غذایی و دیگر خرده‌ فروشی‌هاست. اتکای این برنامه به سیستم بازار آزاد از ابتدا از ویژگی‌های این برنامه بوده است. همچنین محدودیت‌های مواد غذایی در این برنامه بسیار کم است و دارندگان این کارت‌ها می‌توانند بر اساس قیمت‌ها، نیازهای تغذیه‌ای، سلیقه و ترجیحات خود به تهیه اقلام مورد نیاز اقدام کنند. بنابراین یکی از مشخصه‌های بارز SNAP تنوع مواد غذایی و دادن حق انتخاب به مصرف‌کنندگان است.

اگرچه وجود تقلب و فساد در SNAP کم است، اما جلوگیری از آن به طور جدی در برنامه لحاظ شده و جریمه‌هایی برای متخلفان در نظر گرفته شده است. دریافت پول نقد کمتر توسط دارنده کارت در ازای استفاده از مزایای کارت توسط فروشنده و خرید کالاهای دیگری بجز اقلام مشخص شده در کارت، عدم صلاحیت خانوار برای دریافت کمک و ارائه اطلاعات نادرست، نمونه‌هایی از موارد تخلف در این برنامه هستند. همچنین نباید لابی خرده‌فروشان بزرگی همچون والمارت و کروگر برای دریافت سهم بیشتر را در خریدهای SNAP نادیده گرفت.

علاوه بر موارد فوق کیفیت کالاهای ارائه شده در فروشگاه‌ها، مسافت کم و دسترسی راحت به فروشگاه‌های مجاز شرکت‌کننده نیز باید مورد توجه قرار گیرند.

*جزئیات اجرای برنامه SNAP در آمریکا

براساس گزارش معاونت رفاه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره برنامه  SNAP، شروع اولیه این برنامه به دهه ۱۹۳۰ باز می گردد که به صورت توزیع بن غذایی بین افراد و خانوارها انجام شد. این برنامه در دهه ۱۹۷۰ با رکود تورمی و به ویژه از بحران ۲۰۰۷ میلادی به شدت گسترش یافت.

در سال ۲۰۱۳ بیش از ۱۵ درصد مردم آمریکا کمک غذایی دریافت کرده اند. این برنامه تقریبا هر ماه به ۴۷ میلیون آمریکایی به طور میانگین ۱۳۳ دلار کمک غذایی ارایه می دهد (با هزینه ماهانه بالغ بر ۶ میلیارد دلار و هزینه سالانه ۷۵.۳ میلیارد دلار). این برنامه کاملا جامعه هدف خود را که فقیرترین افراد هستند تحت پوشش قرار می دهد به طوری که ۹۳ درصد از کل دریافت کنندگان مزایای این برنامه زیر خط فقر هستند و تقریبا ۵۰ درصد از مزایا به کودکان می‌رسد. آموزش، تغذیه، اشتغال و کارآموزی نیز در حاشیه این برنامه انجام می گیرد.

افراد و خانوارهایی مشمول استفاده از مزایای این برنامه می شوند که:

الف- درآمد ماهیانه ناخالص کمتر از ۱۳۰ درصد خط فقر ایالتی و یا درآمد خالص زیر خط فقر داشته باشند،

ب- کل دارایی متقاضی باید کمتر از ۲۰۰۰ دلار (بدون احتساب واحد مسکونی) باشد.

برای بررسی استحقاق افراد یک سامانه اینترنتی چندمنظوره برای جمع آوری، غربال کردن و مرتب کردن اطلاعات از پایگاه های داده های مختلف فدرال، ایالتی و محلی تعبیه شده است که به وزارتخانه های مختلف وصل است. همه دریافت کنندگان این کمک غذایی موظف هستند هر شش ماه یکبار تغییرات درآمدی و ثروتی خود را به دولت اعلام کنند.