گزارشی از یارانه سوخت و قاچاق بنزین

تله یارانه نقدی در مدار تکرار / تکانه های دلار به نفع قاچاق سوخت چگونه متوقف می شود؟

طغیان دلار که در ماههای اخیر مهمترین مولفه تغییر قیمت ها در بازار اقتصادی ایران بوده است، اکنون اثرات منفی خود را بر سوخت و مشخصا بنزین نیز به جا گذاشته و باعث شده قیمت این فرآورده به کمتر از ۱۲ سنت به قیمت دلار سامانه نیما برسد،قیمتی که بنزین ایران را بعد از ونزوئلا ارزانترین بنزین دنیا کرده است.

کد خبر: ۳۰۷۷۰۱

۲۳ مهر ۱۳۹۷

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از خانه ملت، آمار غیر رسمی از قاچاق روزانه 20 میلیون لیتر بنزین از ایران به کشورهای همسایه خبر می دهد، خبری که پیش از این رئیس فراکسیون کارگری مجلس شورای اسلامی نسبت به آن هشدار داد و اعلام کرد بخشی از آمار مصرف سوخت و دامنه افزایش آن را باید در قاچاق بنزین جستجو کرد .

بررسی ها نشان می دهد فاصله قیمتی بنزین ایران با کشورهای همسایه مهمترین دلیل رشد صعودی قاچاق بوده است ،چنانکه گفته می شود  "قیمت بنزین با ارز آزاد در ترکیه اکنون حدود 19هزار و 300 تومان در افغانستان حدود ۱12هزار و 400تومان و در پاکستان حدود  12 هزار و 700 تومان  برآورد شده است" .

این فراورده همچنین در  "آذربایجان حدود 8000تومان، در اردن حدود 25 هزار و 300 تومان، در امارات متحده عربی حدود 11هزار و 500تومان و در عراق حدود 10 هزار و 700 تومان قیمت دارد و این قیمتها باعث رونق قاچاق شده است."

پرداخت یارانه سوخت به خانوار برای جلوگیری از گرانی

نیکولاس مادرو، رئیس جمهور ونزوئلا  که ارزانترین بنزین دنیا را دارد اعلام کرده است، به منظور جلوگیری از میلیاردها دلار ضرر به این کشور بنا دارد یارانه بنزین داخلی را حدف و قیمت بنزین این کشور را تاسطح بین المللی افزایش دهد.

راهکار ونزوئلایها در حالی از سوی کارشناسان اقتصادی ایران رد می شود ، که رشد قیمت بنزین در ایران به معنای رشد قیمتی سایر کالاهاست و در شرایط کنونی بستر اقتصادی کشور ظرفیت چنین تحریکی را ندارد، لذا برای کنترل قاچاق و مصرف سوخت باید راهکارهای دیگری بکار گرفته شود .

خادمی ،عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی  می گوید:  نوسانات قیمت دلار به همراه کاهش ارزش پول ملی در مقایسه باسایر پول های رایج دنیا نطیر دلار و یورو و همچنین ثابت ماندن قیمت بنزین از سال 94 تاکنون باعث شده، یارانه دولتی بنزین به جیب قاچاقچیان سرازیر شود.

وی می افزاید : برای کنترل قاچاق و جلوگیری ازز هدررفت منابع انرژی و مالی کشور باید هرچه سریعتر به راهکاری متوسل شد ،که قاچاق بنزین را از صرفه اقتصادی خارج کند.

به گفته این نماینده مجلس واقعی کردن قیمت بنزین و به جای آن پرداخت یارانه مستقیم سوخت به خانوار راهکاری است که می تواند ضمن کنترل قاچاق از تبعات منفی واقعی سازی آن بکاهد.

تله یارانه نقدی در مدار تکرار

پرداخت یارانه سوخت به خانوار مخالفان زیادی دارد، که باعث می شود نتواند به آسانی راهی صحن علنی شود ، مخالفان سرسختی که معتقدند پرداخت یارانه نقدی با هر عنوانی همان  تله پرداخت یارانه نقدی است که خلاص شدن از آن اگر غیرممکن نباشد با هزینه های هنگفت اجتماعی و سیاسی همراه خواهد بود.

در ادبیات اقتصادی ، پرداخت یارانه به بخش هایی صورت می گیرد که دولت بنا دارد مردم را به استفاده از آن تشویق کند ، چنانکه پرداخت یارانه نشر کتاب به معنای حمایت از تولید و انتشار و توسعه کتابخولنی در کشور است ؛بنابر این فرمول پرداخت یارانه آن هم بصورت مستقیم برای بنزین به معنای حمایت از مصرف بیشتر بنزین است ،در حالیکه درسایر انواع انرژی مثل آب و برق با مدیریت بهینه کاهش مصرف و تغییر الگوی مصرف تا حدود قابل قبولی نهادینه شده است.

با این وجود حذف مطلق  یارانه انرژی نیز از مصادیق نئولیبرالیسم محسویب می شود، که به عقیده مخالفان می تواند شکاف طبقاتی را افزایش داده و حتی برخی مشاغل اقتصادی را نیز دستخوش طوفان کند.

علیرضا محجوب ، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس که از نخستین کسانی بودکه نسبت به افزایش قاچاق سوخت هشدار داد ،معتقد است : شرایط کنونی پرداخت یارانه دولتی به بنزین که بصورت پنهان صورت می گیرد به معنای پرداخت یارانه بیشتر به افراد مرفه ای که دارای  خودرهای شش و هشت سیلندری هستند ،یعنی دولت  یارانه کافی برای خیابان نوردی مازارتی و پورشه ها پرداخت می کند.

این نماینده تهران ری و شمیرانات همچنین پرداخت یارانه مستقیم سوخت به مردم را اشتباه استراتژیک دولت دانسته و می گوید: پرداخت نقدی اشتباه جبران ناپذیری است که به معنای اتلاف منابع است ، معنی ندارد دولت ماهانه رقمی مثل 600 هزار تومان به هر خانوار بپردازد تا بتواند قیمت بنزین را واقعی کند ؛ آنوقت منابع مالی لازم برای تکمیل خطوط مترو یا تقویت ناوگان مسافربری عمومی نداشته باشد.

محجوب معتقد است برای جلوگیری از قاچاق سوخت باید به راه حل های کم هزینه تری رسید که می تواند مبتنی بر کنترل مرزها و جلوگیری از خروج بنزیل از مرزهای کشورمان باشد.

به نظر می رسد ،استفاده از الگوهای جهانی به منظور کنترل مصرف سوخت و تطبیق و بومی سازی آنها  بتواند راهگشا باشد ،چنانکه برخی کشورهای اروپایی به خریداران خودروهای هیبریدی و برقی یارانه داده و یا مالیات های قابل توجهی بر مصرف سوخت اعمال می شود و عواید آن در بخش توسعه خدمات عمومی نظیر  ناوگان حمل و نقل  هزینه می شود.